Τίποτε δεν επιβεβαιώνει με πιο κατηγορηματικό τρόπο τη μεγάλη ρευστότητα των διεθνών εξελίξεων, απ’ ό,τι συμβαίνει τον τελευταίο χρόνο στην Τουρκία.
Οι άριστες οικονομικές και γεωστρατηγικές προοπτικές που είχε ανοίξει η ανατρεπτική πολιτική του Ερντογάν έχουν στο μεγαλύτερο τους μέρος ήδη χαθεί! Μένει απλώς να φανεί αν η δυσμενής αυτή εξέλιξη θα έχει ακόμη χειρότερες συνέπειες για την Τουρκία…
Το κόμπλεξ της… αυτοκρατορίας
Δεν είναι η πρώτη φορά που η Τουρκία πέφτει θύμα του μεγαλοϊδεατισμού της άρχουσας τάξης της, με όποια μορφή κι αν αυτή κυβερνά τη χώρα. Με τη διάλυση της ΕΣΣΔ άρχισαν να λειτουργούν τα… αυτοκρατορικά ανακλαστικά των Τούρκων πολιτικών και στρατηγών.
Η επέλαση στις τουρκόφωνες πρώην σοβιετικές δημοκρατίες αποδείχθηκε μια τρύπα στο νερό: οι περισσότερες μαστίζονται από σειρά πολύπλοκων προβλημάτων, που τις καθιστούν αφερέγγυους και επικίνδυνους γείτονες!
Με την αμερικανική επέμβαση στο Ιράκ το 2003, δόθηκε στην Τουρκία μια δεύτερη ευκαιρία να αναδειχθεί σε μια ισχυρή περιφερειακή δύναμη, με ισχυρά ερείσματα στον αραβικό κόσμο. Όλα άρχισαν σχεδόν ιδανικά. Ο Ερντογάν αρνήθηκε τη διέλευση αμερικανικών στρατευμάτων για επίθεση στο βόρειο Ιράκ, μια απόφαση σχεδόν απίστευτη για μια τόσο φιλοαμερικανική χώρα. Το κόστος για τους Αμερικανούς ήταν πολύ υψηλό και οι διμερείς σχέσεις έπεσαν στο ναδίρ, τουλάχιστον από το 1952 που η Τουρκία εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ!
Όμως η επιλογή εκείνη επέτρεψε στην Τουρκία να ονειρεύεται την ανασύσταση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αυτή τη φορά στα εδάφη των αραβικών χωρών. Τα όνειρα εκείνα υποστηρίχθηκαν από δύο ακόμη γεγονότα: τα έντονα προβλήματα της σχέσης της με το Ισραήλ και το ξέσπασμα των εξεγέρσεων που τότε χαρακτηρίστηκαν αισιόδοξα… «αραβική άνοιξη».
Ο Νταβούτογλου στα… αζήτητα!
Θυμίζουμε ότι μέχρι τότε ίσχυε στην εξωτερική πολιτική της Τουρκίας το περίφημο «δόγμα Νταβούτογλου», δηλαδή η πολυδιαφημισμένη θεωρία των «μηδενικών προβλημάτων με τους γείτονες». Θυμίζουμε επίσης ότι –πριν ένα χρόνο και κάτι– η Τουρκία είχε άριστες σχέσεις με το Ιράν και τη Συρία, έκανε άνοιγμα προς την Αρμενία και οι πάγοι με την Ελλάδα έδειχναν να λιώνουν. Επιπρόσθετα, η εικόνα του Ερντογάν και της Τουρκίας στον αραβικό κόσμο είχε φτάσει σε… ιστορικά υψηλά! Σε πολλές χώρες, αλλά και στα παλαιστινιακά εδάφη οι φωτογραφίες του Τούρκου ηγέτη και οι σημαίες της χώρας του ήσαν περιζήτητα εμπορεύματα στα αραβικά παζάρια!
Από τότε, νομίζει κανείς ότι πέρασαν αιώνες! Για οικονομία χώρου, παραθέτουμε μια πολύ πρόσφατη δήλωση του Ερντογάν, μετά την ταπεινωτική κατάρριψη του αεροπλάνου που (κατά πάγια τακτική των Τούρκων!) παραβίαζε τον εναέριο χώρο της Συρίας:
«Κάθε μεγάλο κράτος έχει εχθρούς. Αυτοί που βλέπουν κάθε ποταπή επίθεση που πραγματοποιούν εναντίον πλοίων μας, αεροσκαφών μας και της σημαίας μας ως σημάδι μας, είναι αυτοί που έχουν μικρές χώρες. Δεν θα διστάσουμε να βάλουμε στη θέση του κάθε κράτος κακοποιών, που θέλει να δοκιμάσει το μεγαλείο της δύναμης της Τουρκίας»!
Απώλεια μεγάλης ευκαιρίας…
Εύκολα διαπιστώνει κανείς την μεταστροφή του δόγματος των μηδενικών προβλημάτων σε μια «επίθεση εναντίον όλων», που δείχνει η παραπάνω ψυχροπολεμική δήλωση Ερντογάν. Χειρότερα ακόμη, μεταξύ του αραβικού πληθυσμού η εικόνα του «καλού φίλου» που προσεκτικά καλλιεργούσε το τουρκικό πολιτικό επιτελείο χάθηκε δια παντός! Αντίθετα, επιβεβαιώθηκε για πολλοστή φορά η διαχρονική και ευρέως γνωστή εικόνα του… «κράτους – μπαμπέση», δηλαδή ενός πλήρως αναξιόπιστου γείτονα, που καραδοκεί για να εκμεταλλευτεί κάθε δυνητική ευκαιρία, πάντα σε βάρος των άλλων!
Το μόνο που απομένει στον Ερντογάν είναι η ανάπτυξη της τουρκικής οικονομίας. Με την παγκόσμια ύφεση και τον περιορισμό εξαγωγών και επενδύσεων, τα πρώτα αρνητικά σημάδια ήταν φυσικό να χτυπήσουν και την πόρτα της Τουρκίας, που ούτως ή άλλως είχε πάντα να αντιπαλέψει δομικά προβλήματα (υπερπληθυσμός, πληθωρισμός, μεγάλο ποσοστό φτώχειας κλπ), αλλά και τον εντεινόμενο πόλεμο κατά του ΡΚΚ, για τα θύματα του οποίου κανένα δυτικό κανάλι (ούτε φυσικά και τα αξιόπιστα ελληνικά…) δεν σπαταλούν ούτε δευτερόλεπτο στις –κατά τα άλλα– τόσο αντικειμενικές ειδήσεις τους…
Χρήστος Φωτιάδης
