21 Αυγούστου 1903
Μετά την ναυμαχίαν επίσης εγένετο πάλιν λόγος περί των ζημιων τάς οποίας υπέστη εις καταβυθισθέντα πλούτη ο Τουρκο-Αιγυπτιακός στόλος.
Απωλέσθησαν ως γνωστόν κατά την ναυμαχίαν ταύτην 55 μικρά και μεγάλα σκάφη των ηνωμένων στόλων των Τουρκο-αιγυπτίων και εφονεύθησαν ή εχάθησαν κατά την καταβύθισιν των πλοίων 6.000 ναύται και στρατιώται εκ των πολεμούντων επί των πλοίων.
Εν σχέσει με τάς εις χρήμα απωλείας πρέπει να ληφθουν υπ’ όψιν οι εξης τότε γενόμενοι υπολογισμοί χρηματικων ποσων προς προμήθειαν τροφών έστιν ότε δε και πολεμοφοδίων, εν περιπτώσει καθ’ ήν η έκ Κων/πόλεως εφοδιοπομπή δεν θα εγένετο κανονικώς.
Τά Αιγυπτιακά δε πλοία διέθετον πολύ μεγαλύτερον ποσόν διά τον σκοπόν τούτον, είναι δε γνωστόν ότι τρία, εστάλησαν έξ’ Αλεξανδρείας προς τον στόλαρχον ποσά 1-1 ½ εκατομμυρίου ισπανικων ταλλήρων, εκ των καλουμένων διστήλων, διότι επ’ αυτων αναπαρίσταντο αι στηλαι του Ηρακλέους.
Πλήν τούτων πρέπει να υπολογίση τις τά ποσά, άτινα έφερον μεθ’ εαυτων οι βαθμουχοι εκάστου Τουρκικού ή Αιγυπτιακού πλοίου, κατά το έθιμον των Τούρκων, οίτινες απερχόμενοι εις πόλεμον ελάμβανον μεθ’ εαυτων περιουσίαν ολόκληρον. Οι Αιγύπτιοι, νεαροί απόφοιτοι των στρατιωτικων σχολων του Μεχμέτ-Αλη, οίτινες ησαν πάντες τέκνα των πλουσιωτέρων Αιγυπτίων και οίτινες εν τη λύσση και τω φανατισμώ μετά του οποίου επολέμησαν εφονεύθησαν μέχρις ενός, θα ειχον μεθ’ εαυτων μεγάλα ποσά.
Εννέα ημέρας μετά την ναυμαχίαν συνέπεσε, να καταλεχθώ μεταξύ των αξιωματικων, οίτινες ώφειλον να συνοδεύσωσιν τον πλοίαρχον Παζώ, Κυβερνήτην του «Βέλους» αποβιβαζόμενον εις τον λιμένα της Πύλου, όπως παρουσιασθη πρό του Ιμβραήμ Πασσά.
Κατά την αποβίβασιν εμείναμεν πολύ αναμένοντες την άδειαν του Αιγυπτίου αρχιστρατήγου όπως παρουσιασθώμεν ενώπιον αυτου. Και κατά το διάστημα τουτο συνηντήθην με δύο συμπατριώτας μας υπηρετούντων κακη μοίρα υπό της διαταγάς του Αιγυπτίου.
Συνηντήθην μετά του Πλοιάρχου Λετελιέ του οργανώσαντος τον ισχυρόν του Μεχμέτ-Αλη στόλον και διευθύνοντος τά πολεμικά εγχειρήματα του Ιμβραήμ.
Ησθάνθην αποτροπίασιν επί τη θέα του προδότου εκείνου, του οποίου η χείρ ολίγας ημέρας πρότερον θα διήυθυνε ίσως το στόμιον τηλεβόλου κατά της Γαλλικης σημαίας.
Ειδον επίσης και τον Σουλειμάν-Μπέην, τον Γάλλον συνταγματάρχη Σέβ, όστις εξωμόσας έζη παρά τω Μεχμέτ-Αλη απολαύων πλείστων τιμών και δόξης. Ο Πλοίαρχος Παζώ και πάντες ημεις απεστρέψαμεν το πρόσωπον, καθ’ ήν στιγμήν ο εξωμότης προυχώρησε προς ημας με περισσήν θρασύτητα μειδιών και τείνων την δεξιάν προς χειραψίαν.
Ο Χουσείν-Πασσας τοποτηρητής του Ιμβραήμ και εκ των μάλλον μορφωμένων Αιγυπτίων, ωδήγησαν ημάς εις την σκηνήν του, όπου επί ώραν πολλήν εμείναμεν συζητούντες περί της ναυμαχίας με διεμηνέα ένα των ολίγων Γάλλων τεχνιτών, τους οποίους ο Λετελιέ έπεισε να μείνουν μετ’ αυτου εις την υπηρεσίαν των Αιγυπτίων.
Μετά παρέλευσιν ολίγης ώρας εις των υπασπιστων του Ιμβραήμ ήλθε ν’ αναγγείλη ότι ο κύριός του ανέμενε τους (υ;) Γάλλους Αξιωματικούς. Ωδηγήθημεν εις το κατάλυμα του τρομερού κατακτητού και δια πρώτην φοράν αντίκρυσα εκεινον, του οποίου η φήμη ειχε φθάσει μέχρι της Ευρώπης.
Ητο υψηλόσωμος ανήρ, προκλητικώτατος το παράστημα και με τρόπους εις άκραν αγερώχους. Οι οφθαλμοί του μικροί έλαμπον με τρομεράς λάμψεις και πολλάκις όταν εξήπτετο δεν συνεκράτει τά νεύρα του, αλλά έσφιγγε τους γρόνθους του και εφαίνετο έτοιμος να εκραγή εις θύελλαν.
Υιός του Μεχμέτ-Αλη, όστις από πωλητού σιγάρων εν Καβάλλα νόθος και πένης κατώρθωσε με τους τριακόσιους Αλβανούς, τους οποίους μετέφερεν εις Αίγυπτον να γίνη Αντιβασιλεύς της πλουσιωτάτης χώρας, κύριος απόλυτος της περιουσίας των υπηκόων του και καλλιεργητής της ευφόρου χώρας, ήτις παράγει χρυσόν, αναδείχθη ενωρίς εις τά όπλα.
Ερημώσας την νήσον της Κρήτης κατά την τρομεράν εις αυτήν απόβασιν των Αιγυπτίων απέκτησε την πείραν στρατιωτικού Αρχηγού δυναμένου να παραβληθη με τους ικανώτερους των Ευρωπαίων στρατηγων.
Τέλος εις την ενέργειαν τολμηρών εγχειρημάτων και σκληρός μέχρι θηριωδίας ηρέσκετο να καλήται «Ναπολέων της Αιγύπτου».
Διά την σκληρότητά του Αιγυπτίου πασά πλεισται όσαι αιματηραί ιστορίαι υπάρχουν.
Διασκέδαζε πάντοτε βλέπων χυνόμενον αιμα και ηρέσκετο πάντοτε να παρίσταται ή ιδιοχείρως να εκτελη τά βασανιστήρα των αιχμαλώτων του.
Έχει εις την φήμην της σκληρότητός την τρομεράν εκείνην καταστροφήν των Κρητών εις το σπήλαιο του χωρίου Μηλιδόνι.
Ειχον συγκεντρωθη εκει 400 περίπου γυναικόπεδα και τριάκοντα πολεμισταί, οίτινες εις την μικράν είσοδον του σπηλαίου και την ανωφέρειαν της ατραπού ήτις ωδήγει εκει, αντέστησαν επιτυχως εις τάς εφόδους των Αιγυπτίων. Τότε οι Αιγύπτιοι με την τρομεράν Χουσείν Βέην χόρτα βρεγμένα πρό της εισόδου του σπηλαίου και θέσαντες πυρ ανέπνιξαν πάντας τους εν τω σπηλαίω μέχρις ενός.
Ο συνταγματάρχης Πρόκες-Όστεν και ο περιηγητής Σωράτ διηγούνται το εξης παιγνίδιον με το διεσκέδαζον οι Αιγύπτιοι εν Κρήτη.
Έδενον ένα έκαστον των αιχμαλώτων γυμνόν επί πασσάλου και καθ’ ομάδας κατόπιν εγυμνάζοντο ρίπτοντες κατά του γυμνού σώματος τά εγχειρίδιά των προσπαθούντες να τά εμπήξωσιν εις τάς σάρκας του.
Ο Σωράτ παρέστη εις παρομοίαν σκηνήν, εις την οποίαν εις την οποίαν μετείχεν ο Ιμβραΐμ μετά των βαθμούχων του. Κατά την στιγμήν μάλιστα εκείνην εκ τινος διερχομένης συνοδείας αιχμαλώτων νεανις ημίγυμνος απεσπάσθηκαί ώρμησε προς τον δυστυχή, όστις εχρησίμευεν ως σκοπός εις την αιχμήν των εγχειριδίων- ητο αδελφός της.
Τά δάκρυα της κόρης δεν συνεκίνησαν τον Αιγύπτιον, όστις υπό τους καγχασμούς των στρατιωτών του κατόρθωσε να εμπήξη τον πολύτιμον ακινάνην του εις την δεξιάν πλευράν της κόρης, ήτις έπεσε νεκρά.
Με τοιαύτην φήμην απεβιβάσθη ο Ιμβραήμ εις την Πελοπόννησον υποσχεθείς εις τον πατέρα του να καθυποτάξη ολόκληρον την χώραν εκείνην, της οποίας Σουλτανικός Εραδές τον ειχεν αναγνωρίσει αυθέντην…
Ο Ιμβραήμ εκάθητο εις το βάθος της σκηνης εξηπλωμένος με Ασιατικήν νωχέλειαν επί τη εισόδω μας δε ημιηγέρθη και έδειξε διά της δεξιας ευρύ διβάνιον επί του οποίου μας προσεκάλεσε να καθήσωμεν.
Ως διερμηνεύς εχρησίμευσεν ο Σουλεϊμάν-Βέης, όστις με αηδιαστικήν ταπεινότητα προσκυνών εις εκάστην λέξιν μετέφραζε γαλλιστί, όσα έλεγεν ο Ιμβραήμ
Παρ’ όλην την φοβεράν καταστροφήν, ήν υπέστη και της οποίας το θέαμα υπηρχεν ακόμη πρό των οφθαλμων του διετήρει όλην την κομπορρημοσύνην της φυλής του και το αγέρωχον της ομιλίας του.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Η αναδημοσίευση συνεχίζεται στο επόμενο φύλλο της ΑΜΑΡΥΣΙΑΣ με τοπική ύλη για την Πεντέλη, που θα κυκλοφορήσει την Πέμπτη 1 Noεμβρίου.
Έχουν διατηρηθεί αυτούσια η γραφή και η ορθογραφία του πρωτότυπου κειμένου.
