To Cine -Δράση συνεχίζει τις προβολές του την Πέμπτη 12 Φεβρουαρίου στις 20.15 στο ΤΥΠΕΤ (Υμηττού και Πλαταιών) με την ταινία «Το Μικρό Νησί» του Αlberto Rodríguez. Ένα καθηλωτικό αστυνομικό θρίλερ, εμποτισμένο με ένα αλλόκοτο γοτθικό πνεύμα το οποίο με αφορμή την εξιχνίαση ενός διπλού εγκλήματος που συνέβη στην ισπανική επαρχία το 1980, καταπιάνεται με τις αναταραχές και τις κοινωνικές διαμαρτυρίες που βεβαιώνουν την εσωτερική αστάθεια ενός έθνους το οποίο παλεύει για τη μετάβαση από τη δικτατορία στη δημοκρατία. Ένα αιχμηρό θρίλερ που στοχάζεται με ανατριχιαστικό τρόπο πάνω στις ρωγμές στο δημοκρατικό παρόν της Ισπανίας και τη διαμόρφωση της μεταδικτατορικής κουλτούρας της χώρας.
Η υπόθεση
Στην έναρξη της ταινίας (έκτης μεγάλου μήκους του Alberto Rodríguez ) παρακολουθούμε μια αεροφωτογραφία των βάλτων του Γουαδαλκιβίρ, του έλους που οδηγεί τα νερά του ποταμού στον Ατλαντικό Ωκεανό. Από ψηλά, μοιάζει με παζλ από τεμνόμενες αρτηρίες στο εσωτερικό ενός ανθρώπινου εγκεφάλου. Είναι η περιοχή όπου παράγεται περίπου το 40% της καλλιέργειας ρυζιού της Ισπανίας και τόπος εκπληκτικής φυσικής ομορφιάς, που φιλοξενεί το Εθνικό Πάρκο Ντονιάνα, το οποίο έχει χαρακτηριστεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Η εστίαση του σκηνοθέτη, ωστόσο, δεν είναι στο τοπίο ως τουριστικός προορισμός. Αντίθετα προσκαλεί το θεατή να αναζητήσει όσα κρύβονται κάτω από αυτό το απέραντο αφιλόξενο έδαφος και αναδεικνύονται από την αφήγηση δύο ντετέκτιβ που στάλθηκαν από τη Μαδρίτη για να διερευνήσουν την εξαφάνιση των δύο αδελφών από τη μικρή πόλη Βιγιαφράνκο.
Ο έμπειρος ντετέκτιβ Χουάν (ένας εντυπωσιακά αυθόρμητος Javier Gutiérrez) και ο ιδεαλιστής σύντροφός του Πέδρο (Raúl Arévalo) εμφανίζονται για πρώτη φορά στην περιοχή βράδυ και ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη ένα πανηγύρι. Το αυτοκίνητό τους έχει χαλάσει και οι πολύμορφοι ήχοι από κόρνες και πανηγυριώτικες σάλπιγγες τους αποπροσανατολίζουν. Η καθυστερημένη άφιξη στο ξενοδοχείο τους στερεί το ένα δωμάτιο και τους φέρνει αντιμέτωπους με σκοτεινούς εσωτερικούς χώρους, ενώ η σκυθρωπή στάση του ιδιοκτήτη παραπέμπει σε μια απομονωμένη κοινότητα. Οι ντετέκτιβ φτάνουν στους υγροτόπους την ίδια μέρα που οι Βάσκοι αυτονομιστές δολοφονούν τέσσερις εκτός υπηρεσίας πολιτοφύλακες στα περίχωρα της πόλης Markina. Οι εντάσεις είναι ζωηρές. Ο δήμαρχος επιθυμεί να διαλευκανθούν οι δολοφονίες, καθώς ασχολείται με τις συνέπειες στην επικερδή συγκομιδή ρυζιού από τις απεργίες των εργατών που διαμαρτύρονται για τους χαμηλούς μισθούς. Τα οικονομικά συμφέροντα προφανώς υπερισχύουν της σημασίας των ανθρώπινων ζωών. Ο ντόπιος γαιοκτήμονας είναι μια φιγούρα που λειτουργεί υπό την προστασία του δημάρχου, του οποίου η προσέγγιση είναι κάθε άλλο παρά διαφανής. «Δεν ξέρεις πώς γίνονται τα πράγματα εδώ», προειδοποιεί τον Πέδρο. Η απάντηση του ντετέκτιβ αποκαλύπτει ότι γνωρίζει πολύ καλά ότι η κατάσταση εδώ αντικατοπτρίζεται σε όλη την υπόλοιπη χώρα. Η φευγαλέα τηλεοπτική ματιά σε ένα πανό των διαδηλωτών που αναφέρεται στο ακροδεξιό κόμμα Fuerza Nueva αποδεικνύει την κληρονομιά της ιδεολογίας του Φράνκο που επιβιώνει στην περιοχή και σε ολόκληρη την Ισπανία. Ο σκηνοθέτης επιστρέφει στη δεκαετία του 1980 ως μέσο αναστοχασμού σχετικά με το κατά πόσο το παρόν της Ισπανίας βασίζεται στην ουσιαστική δημοκρατία ή εδράζεται στη διαφθορά και σε μια κάποια ύποπτη συνεργασία με πληροφοριοδότες και εγκληματίες.
Οι δύο ντέντεκτιβ αρχικά παρουσιάζονται ως εκφραστές αντίθετων οραμάτων για την χώρα. Ο Χουάν του Gutiérrez είναι σκληροτράχηλος επαγγελματίας, γυναικάς, με ροπή στο αλκοόλ, που επιλέγει τη σωματική βία ως μέθοδο εξαγωγής αποτελεσμάτων. Ο Πέδρο του Arévalo είναι επιφυλακτικός αλλά ταυτόχρονα σε μεγάλο βαθμό αναίσθητος στις ανάγκες της τοπικής κοινότητας. Η πρακτική του Χαυάν εξυπηρετεί την υπόθεση. Ο ίδιος έχει σφυρηλατηθεί στη Γκεστάπο του Φράνκο, την Πολιτικο-Κοινωνική Ταξιαρχία. Όταν ένας δημοσιογράφος μεταφέρει στον Πέδρο πληροφορίες που υποδηλώνουν ότι ο Χουάν ήταν υπεύθυνος για τον θάνατο ενός διαδηλωτή το 1971 και τα βασανιστήρια περισσότερων από 100 ατόμων κατά τη διάρκεια της δικτατορίας, εκείνος καταστρέφει τα αποδεικτικά στοιχεία. Πρόκειται για άμεση αναφορά στο «Σύμφωνο Λήθης» που ρυθμίζει τη μετάβαση της Ισπανίας στη δημοκρατία, και κατοχυρώνεται στον νόμο περί αμνηστίας της 15ης Οκτωβρίου 1977. Ο Πέδρο εφαρμόζει έτσι την «ρεαλιστική» απόφαση μιας χώρας να αποφύγει την τιμωρία των ενόχων για σοβαρά εγκλήματα στο όνομα μιας συμβιβασμένης «κοινωνικής συνοχής». Η Ισπανία, υπενθυμίζει ο Χουάν στον Πέδρο, είναι ένα έθνος που δεν έχει συνηθίσει στη δημοκρατία και ο στρατός εξακολουθεί να έχει την κυριαρχία εκτίμηση που επιβεβαιώθηκε στην απόπειρα πραξικοπήματος του Αντόνιο Τεχέρο που πραγματοποιήθηκε λίγους μήνες μετά τα γεγονότα που απασχολούν την ταινία. Αλλά ο Rodríguez δεν περιορίζεται σε κάποια μονόπλευρη παρουσίαση των χαρακτήρων. Ο Χουάν εμφανίζει κάποια ευγενικά στοιχεία, ενώ και ο Πέδρο, δεν είναι αντίθετος στη χρήση βίας όπου τη θεωρεί απαραίτητη. Είναι πρόθυμος να διαφοροποιηθεί από τον Χουάν, αλλά το γεγονός ότι οι διαφωνίες τους συμβαίνουν κατά τη διάρκεια κοινών δραστηριοτήτων,καθαρίζουνχι τόσο αποδεκτών, υποδηλώνει ότι μπορεί να έχουν περισσότερα κοινά από όσα είναι διατεθειμένοι να παραδεχτούν. Εν ολίγοις τα όρια μεταξύ εγκληματικότητας και νομιμότητας είναι κάθε άλλο παρά σαφή σε αυτό το ισχυρό πορτρέτο της μεταδικτατορικής Ισπανίας.
Σκηνές καταδίωξης
Υπάρχουν σκηνές καταδίωξης τόσο στη θάλασσα όσο και στη στεριά, και ύποπτες ιστορίες που δημιουργούν μια σειρά από εικασίες για την τύχη των κοριτσιών και οδηγούν τους ντετέκτιβ σε έναν λαβύρινθο τόσο περίπλοκο όσο και οι ίδιες οι υδάτινες οδοί. Συχνά, ο θεατής έχει πανοραμική θέα της δράσης. Τα αντικείμενα που κουβαλούν μαζί τους οι ντόπιοι -μαχαίρια για να καθαρίζουν ψάρια, κυνηγετικά όπλα, πένσες κηπουρικής και σχοινιά για να δένουν βάρκες- αποκαλύπτονται επίσης ως όργανα βασανιστηρίων. Η κουλτούρα της θεσμικής πατρωνίας και της διαφθοράς ευδοκιμεί στο έλος. Οι πολιτοφύλακες περιπολούν την ύπαιθρο, με τα τουφέκια κρεμασμένα στους ώμους τους, ενώ φημολογείται ότι εμπλέκονται σε ύποπτες δραστηριότητες, όπως η υποστήριξη του εμπορίου ναρκωτικών και η παροχή πληροφοριών σε ντόπιους δημοσιογράφους, πρακτική που έχει επιπτώσεις στην έρευνα των Χουάν και Πέδρο. Και οι ντόπιοι προωθούν μια ευνοιοκρατία που έχει καταστροφικές συνέπειες για την κοινότητα. Ο Ροντρίγκο, πατέρας της Εστρέλα και της Κάρμεν, των δύο εξαφανισμένων κοριτσιών, λέει ψέματα στην αστυνομία για τις κινήσεις τους, προκειμένου να καλύψει την κλοπή ενός κιλού ηρωίνης που ανήκε σε ντόπιο βαρόνο ναρκωτικών. Χτυπάει τη γυναίκα του και μπορεί ακόμη και να έχει κακοποιήσει τις κόρες του. Είναι πεπεισμένος ότι οι ντετέκτιβ στάλθηκαν από τη Μαδρίτη επειδή ο αδελφός της γυναίκας του υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία σε έναν δικαστή με καλές διασυνδέσεις. Στην Ισπανία του Βάλτου, σημασία έχει ποιον γνωρίζεις. Ο Φράνκο μπορεί να είναι νεκρός, αλλά οι επιπτώσεις του φρανκισμού είναι πολύ έντονες. Η φτώχεια είναι διάχυτη. Ένας άντρας κάνει λαθροθηρία για να βγάλει τα προς το ζην. Μια μητέρα αναφέρει ότι δύο από τα παιδιά της έχουν μεταναστεύσει στη Γερμανία και τη Γαλλία (δεν είναι σαφές αν πρόκειται για οικονομική φυγή ή πολιτική εξορία), ενώ το τρίτο έχει φύγει για την Κόστα ντελ Σολ, υπηρετώντας την επικερδή τουριστική βιομηχανία. Η νεολαία της πόλης είτε εμπλέκεται στην κουλτούρα του βίαιου μισογυνισμού και της διαφθοράς, είτε είναι απεγνωσμένη, μεθυσμένη, σε κατάθλιψη, τρομοκρατημένη ή νεκρή. Όταν ο Πέδρο και ο Χουάν παίρνουν συνεντεύξεις; από φίλους της Εστρέλα και της Κάρμεν για την εξαφάνιση όλοι δηλώνουν την επιθυμία τους να φύγουν. Μία από αυτές, η Μαρίνα, φέρει τα σωματικά σημάδια κακοποίησης και είναι εμφανώς τρομοκρατημένη.
Εδώ το trailer: https://www.youtube.com/watch?v=ph2Rre_eyUc
Info
Ισπανία, Αστυνομική, 2014. Διάρκεια: 104’. Σενάριο: Rafael Cobos-Alberto Rodríguez Σκηνοθεσία: Αlberto Rodríguez. Πρωταγωνιστούν: Javier Gutiérrez, Raúl Arévalo, Antonio de La Torre, Nerea Barros, Salva Reina, Jesús Castro, Manolo Solo, María Varod, Perico Cervantes, Jesús Ortiz.
