Γράφει ο ∆ηµήτριος Γ. Σουλιώτης
Αυτή την εποχή η Ισπανία δονείται από τα συνθήµατα «Είµαστε όλοι η Μαρικάρµεν», «Καµιά άλλη Μαρικάρµεν».
Η Μαρικάρµεν Αµπασκάλ ήταν µια ηλικιωµένη γυναίκα ογδόντα επτά ετών που κατοικούσε σ’ ένα µικρό διαµέρισµα στη Μαδρίτη. Το διαµέρισµα νοικιάστηκε το 1956 από τον πατέρα της, όταν η ίδια ήταν 17 ετών και από τότε ζούσε εκεί µε τους γονείς της και µετά τον θάνατό τους, µόνη της.
Τα προβλήµατα ξεκίνησαν το 2008, όταν οι ιδιοκτήτες του διαµερίσµατος το πούλησαν στην «Urbagestion Desarrollo e Inversion SL», ένα επενδυτικό κεφάλαιο διαχείρισης ακινήτων, το οποίο πολλοί χαρακτηρίζουν «κεφάλαιο-γύπα».
Οι κερδοσκόποι µυρίστηκαν χρήµα λόγω της γεωγραφικής θέσης του διαµερίσµατος και άρχισαν να εκβιάζουν τη γιαγιά Μαρικάρµεν για να το εγκαταλείψει. Στην αρχή της πρότειναν να το αγοράσει έναντι 247.000 ευρώ και κατόπιν απαίτησαν ενοίκιο 2.650 ευρώ, µε τελική προσφορά τα 1.650 ευρώ. Σηµειωτέο ότι η σύνταξη της Γιαγιάς είναι 1.350 ευρώ και πληρώνει ενοίκιο 500 ευρώ.
Ακολούθησε µακρόχρονη δικαστική διαµάχη, την οποία τελικά κέρδισαν οι κερδοσκόποι… Καπιταλισµός, Αγορά, Κέρδος και κυρίως το ιερό δισκοπότηρο, η ιδιοκτησία… Και έτσι φθάσαµε στην Τετάρτη 23 Σεπτεµβρίου, που την πέταξαν έξω από το διαµέρισµα… Η Γιαγιά Μαρικάρµεν µε 50% αναπηρία δεν άντεξε και κατέληξε στο νοσοκοµείο… Και τότε οι ευαίσθητοι πολίτες της Ισπανίας, κυρίως οι νέοι, ξεσηκώθηκαν και γέµισαν τις πλατείες της χώρας…
Η κυβέρνηση του σοσιαλιστή πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ για να αντιµετωπίσει την λαϊκή οργή, αλλά και για λόγους ιδεολογικούς, ενέκρινε ένα επείγον διάταγµα (∆ιάταγµα Μαρικάρµεν), το οποίο προέβλεπε τα ακόλουθα: α) πάγωµα των εξώσεων για ευάλωτους πολίτες µέχρι το 2030, β) αυτόµατη παράταση των συµβολαίων ενοικίασης µέχρι το 2028 και γ) απαγόρευση της αγοράς κατοικιών από κερδοσκοπικά κεφάλαια. Και ώ του θαύµατος, σύµπασα η ∆εξιά σε όλες τις αποχρώσεις της συσπειρώθηκε και καταψήφισε το διάταγµα, όπως είχε καταψηφίσει και δύο προηγούµενες προσπάθειες της Κυβέρνησης προς διευθέτηση του τεράστιου θέµατος της στέγασης.
Η συσπείρωση και καταψήφιση από την όλη ∆εξιά του διατάγµατος, µου προκάλεσε µεγάλη εντύπωση και αποφάσισα να ψάξω βαθύτερα το θέµα σε θεωρητικό και πολιτικο-ταξικό επίπεδο.
∆ιερευνώντας την σκληρή στάση της ισπανικής ∆εξιάς στο πεδίο της πολιτικής φιλοσοφίας, αναζήτησα ιδέες και κριτήρια κατανόησης στο κλασσικό βιβλίο του Νορµπέρτο Μπόµπιο «∆εξιά και Αριστερά».
Το βιβλίο έχει µεταφράσει από τα Ιταλικά µια αγαπητή φίλη. Εκεί λοιπόν βρήκα απόψεις όπως οι ακόλουθες που ίσως συµβάλλουν στην κατανόηση της στάσης της ισπανικής ∆εξιάς: «Το στοιχείο που χαρακτηρίζει καλύτερα τις θεωρίες και τα κινήµατα που ονοµάστηκαν «Αριστερά», είναι η αναζήτηση της ισότητας, νοούµενης όχι ως η ουτοπία µιας κοινωνίας στην οποία όλοι είναι ίσοι σε όλα, αλλά ως τάση να τονιστεί αφενός ότι καθιστά τους ανθρώπους ίσους σε σχέση µε αυτό που τους καθιστά άνισους και αφετέρου, στο πεδίο της πρακτικής, να ευνοηθούν όσες πολιτικές πράξεις έχουν στόχο να καταστήσουν πιο ίσους τους άνισους».
Βάσει του παραπάνω συµπεράσµατος στο οποίο καταλήγει ο Νορµπέρτο Μπόµπιο θα µπορούσαµε να πούµε ότι ο οπαδός της Αριστεράς και της ισότητας θεωρεί σηµαντικότερο για µια καλή συνύπαρξη αυτό που ενώνει τους ανθρώπους, σε αντίθεση µε τον οπαδό της ∆εξιάς και της ανισότητας που θεωρεί τη διαφορά ορισµένων ανθρώπων από άλλους, ως προαπαιτούµενο καλής συνύπαρξης.
Υπάρχει και µια διαφορετική εκτίµηση της σχέσης µεταξύ φυσικής ισότητας και ανισότητας και µεταξύ κοινωνικής ισότητας και ανισότητας. Ο Αριστερός ξεκινά από την πεποίθηση ότι το µεγαλύτερο µέρος των ανισοτήτων που τον εξοργίζουν και θα ήθελε να εξαφανίσει είναι κοινωνικές, και ως τέτοιες, εξαλείψιµες. Στην αντίπερα όχθη ο ∆εξιός ξεκινά από την πεποίθηση ότι οι ανισότητες είναι φυσικές και ως τέτοιες, µη εξαλείψιµες.
Ένα άλλο κριτήριο διάκρισης µεταξύ ∆εξιάς και Αριστεράς είναι η στάση έναντι της εξουσίας: Η ∆εξιά υπογραµµίζει ότι είναι αδύνατον να την αγνοήσει, ενώ η Αριστερά καταγγέλλει την καταπιεστική και απάνθρωπη δυναµική της. Ίσως αυτή η µη δυνατότητα αγνόησης (και συµπόρευσης;) των πάσης φύσεως εξουσιών, να είναι το κλειδί για τη βαθύτερη κατανόηση των θεωριών και των κινηµάτων που ορίζονται ως η «∆εξιά», αλλά και της πολιτικής θέσης των ψηφοφόρων της… Κατά τον Μπόµπιο οι διαφορετικές φιλοσοφίες ζωής και οι αντίστοιχες πολιτικές στάσεις του ∆εξιού και του Αριστερού οφείλονται σε «µια πολύ γενική στάση (του καθενός), συναισθηµατικής κυρίως φύσεως, αλλά µε τη δυνατότητα να εκλογικευτεί.
Πρόκειται για µια προδιάθεση – οι ρίζες της οποίας µπορεί να είναι συγχρόνως οικογενειακές, κοινωνικές, πολιτιστικές (θα πρόσθετα και ψυχαναλυτικές) – που να εµφανίζεται ως ξεκάθαρα εναλλακτική σε σχέση µε µιαν άλλη στάση, η µιαν άλλη προδιάθεση εξίσου γενική, προερχόµενη και αυτή από ερεθίσµατα συναισθηµατικά». Βάσει των παραπάνω θα µπορούσαµε να ισχυριστούµε ότι ο Αριστερός χαρακτηρίζεται από µεγαλύτερο βαθµό ενσυναίσθησης από τον ∆εξιό; Ας αποφύγουµε την απόλυτη θέση, γιατί κινούµαστε στο ολισθηρό έδαφος της ψυχανάλυσης και του ασυνειδήτου, το οποίο δεν είναι µόνο άχρονο, αλλά και απροσδιόριστο…
Αφήνοντας το πεδίο της πολιτικής φιλοσοφίας και µεταβαίνοντας στην πεζή πραγµατικότητα, δηλαδή στο πολιτικο-ταξικό επίπεδο, καταθέτω ένα επιχείρηµα εγχώριας προελεύσεως για την ερµηνεία της στάσης της ισπανικής ∆εξιάς.
Κατά καιρούς σηµαντικά στελέχη της Ν∆ έχουν εκφράσει απόψεις όπως οι ακόλουθες: «Όταν αναβαίνουν τα ενοίκια, κάποιοι σίγουρα χάνουν, αλλά υπάρχουν και αυτοί (οι ιδιοκτήτες) που κερδίζουν… Εδώ δεν εκφράζεται σαφώς η πολιτική θέση, αλλά υπονοείται ότι εµείς είµαστε µε τους δεύτερους… «Εάν κάποιος δεν έχει δέκα ευρώ για να πάει στη δουλειά του µε το αυτοκίνητό του, ας πάρει το λεωφορείο», υπονοείται ότι εµείς είµαστε µε αυτούς που έχουν τα δέκα ευρώ… «Έχουµε τα Κόµµατα που εκπροσωπούν τον κακοµοίρη. Όµως δεν υπάρχουν µόνο οι κακοµοίρηδες, υπάρχουν και οι νοικοκύρηδες». Και προφανώς η Ν∆ εκπροσωπεί τους τελευταίους…
Οι απόψεις αυτές οι οποίες εκφράζονται όταν τα στελέχη της Ν∆ στριµώχνονται στα διάφορα πάνελ της τηλεόρασης και ως εκ τούτου ως µη ελεγχόµενες είναι και πιο αυθεντικές, εκφράζουν την κρυµµένη ταξική αλήθεια, δηλαδή εκφράζουν ποιες τάξεις και οµάδες πρωτίστως εκπροσωπεί πολιτικά η Ν∆.
Αυτό επιβεβαιώνεται και από σχετικές µετρήσεις και ποσοστά εκλογικής συµπεριφοράς (βλ. πλούσια προάστια της Αττικής, ισχυρές συντεχνίες (ΤΕ, δικαστικοί κ.τ.λ.). Κατ’ αναλογία η ισπανική ∆εξιά καταψήφισε το «∆ιάταγµα Μαρικάρµεν», γιατί εκπροσωπεί πρωτίστως τους ιδιοκτήτες, τους µετόχους των κερδοσκοπικών funds, τους έχοντες και κατέχοντες. Υπερασπίζεται σε µεγαλύτερο βαθµό από τα άλλα Κόµµατα τις αξίες του Καπιταλισµού (Αγορά, Κέρδος, Ιδιοκτησία, ανισότητες)…
Πριν λίγες ηµέρες η γιαγιά Μαρικάρµεν έφυγε από τη ζωή… Οι αδίστακτοι κερδοσκόποι που την έσυραν στα δικαστήρια για δέκα οκτώ ολόκληρα χρόνια, την έστειλαν στο νοσοκοµείο και τελικά στον τάφο, νίκησαν… Το αν η νίκη τους θα είναι οριστική, θα εξαρτηθεί από το αποτέλεσµα των εθνικών εκλογών, που έχουν προκηρυχθεί για τον επόµενο µήνα. Το διαµέρισµα που κατοικούσε για εβδοµήντα χρόνια η γιαγιά Μαρικάρµεν έµεινε κενό και τώρα θα νοικιαστεί µε πενταπλάσιο ενοίκιο… Πάνω απ’ όλα η ιδιοκτησία και το κέρδος… Όσο για µας, όσο κρατάνε η καρδιά και το µυαλό θα προσπαθούµε να κρατήσουµε ζωντανή την ευαισθησία µας, τασσόµενοι πάντα στο πλευρό των χαµένων αυτού του κόσµου…
