Γράφει ο Δημήτριος Γ. Σουλιώτης.
Όπως ήταν αναμενόμενο η ΝΔ σάρωσε και πάλι τους πολιτικούς αντιπάλους της στις πρόσφατες εθνικές εκλογές, αν και το μικρό ποσοστό της στο σύνολο του εκλογικού σώματος μειώθηκε περαιτέρω (από 25% σε 22%). Για να έχουμε μια τάξη μεγέθους, ο Κώστας Καραμανλής ψηφίστηκε το 2004 από 3,36 εκ. ψηφοφόρους, ενώ ο Κυριάκος Μητσοτάκης μόνο από 2,11 εκ. Μήπως όμως με αυτό το μικρό ποσοστό αντιπροσώπευσης η εκλεγμένη πολιτική εξουσία χάνει κάπως τη νομιμοποίησή της; Βέβαια και με αυτό το μικρό ποσοστό, χάρις και στο καλπονοθευτικό εκλογικό σύστημα της ενισχυμένης αναλογικής, η ΝΔ θα κυβερνήσει αυτοδύναμη, όμως το ζήτημα δεν είναι τεχνικό, αλλά ουσίας. Συγκεκριμένα όσο μικρότερη είναι η συνειδησιακή εμπλοκή των πολιτών με τα κόμματα – τεράστια αποχή, οι μισοί Έλληνες δεν ψηφίζουν – τόσο μειωμένο ηθικό και λογικό έρεισμα έχει μια κυβέρνηση. Και σ’ αυτές τις εκλογές όπως και στις προηγούμενες του Μαϊου, η νίκη της συντηρητικής παράταξης οφείλεται κυρίως στο ίδιο μπλοκ ψηφοφόρων (ηλικιωμένων 65+, φοροφυγάδων αυτοαπασχολούμενων, κλεπτοκρατικώς εχόντων και κατεχόντων). Στο συγκεκριμένο πολιτικό τοπίο, αναρωτιέμαι για την ερμηνεία της έννοιας «λαϊκή εντολή».
Από την επομένη των πρόσφατων εκλογών, μια λέξη κυριαρχεί στα ΜΜΕ της χώρας: Μεταρρυθμίσεις. Ο πρωθυπουργός, οι υπουργοί, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, στελέχη των θεσμών, δημοσιογράφοι, εξωτερικοί παράγοντες, επενδυτές και «επενδυτές» επιχειρηματολογούν υπέρ της αναγκαιότητας μεταρρυθμίσεων ως το κρίσιμο διακύβευμα για το μέλλον της χώρας. Τι εννοούν όμως όλοι αυτοί με τον όρο – λέξη – έννοια μεταρρύθμιση; Μεταρρύθμιση για ποιον, υπέρ ποιου και εις βάρος ποιου; Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Με την επικράτηση του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού και τη συνακόλουθη ολιγαρχοποίηση των κοινωνιών μας, οι δύο κεντρικοί πυλώνες της δημοκρατικής ιδέας, η ισότητα και η λαϊκή κυριαρχία έχουν απονεκρωθεί. Η νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση κατέστησε δυνατή μια μετα-πολιτική συναίνεση στο χώρο του Κέντρου, η οποία στηρίζεται στην ιδέα πως δεν υπάρχει εναλλακτική στη νεοφιλελεύθερη τάξη. Η συναίνεση αυτής της μορφής ανήγαγε την πολιτική στη διαχείριση τεχνικών προβλημάτων, τα οποία πρέπει να επιλύσουν οι ειδικοί. Με άλλα λόγια με τη νέα τάξη πραγμάτων η έννοια της μεταρρύθμισης ταυτίστηκε με έναν τεχνοκρατικό διαχειριστικό εκσυγχρονισμό. Αυτή η μορφή εκσυγχρονισμού – μεταρρυθμίσεων αποκηρύσσει τη συγκρουσιακή πολιτική αντιπαράθεση και αναδεικνύει ως ζητούμενο μια απο-ιδεολογικοποιημένη πραγματιστική συναίνεση, η οποία εκφράζεται πολιτικά μέσω της γενικευμένης σύγκλισης στον χώρο του κέντρου. Αυτό ακριβώς εννοούν όλοι αυτοί με τον όρο μεταρρυθμίσεις και η αντίθεση σ’ αυτό το μοντέλο είναι μιζεραμπιλισμός (Καλύβας). Αυτή ακριβώς την από-ιδεολογικοποιημένη συναίνεση και τις τεχνικές – διαχειριστικές «μεταρρυθμίσεις» εξυπηρετούν ως σύμβολα, αλλά και με τον λόγο και την πολιτική δράση τους και κάποιοι παλιοί σύντροφοι, που μεταπήδησαν για ιδιοτελείς λόγους στη συντηρητική παράταξη. Εδώ όμως ανακύπτει ένα τεράστιο εμπόδιο. Η τεχνοκρατική συναίνεση είναι δυνατή μόνο σε χώρες που λειτουργούν σε νεωτερικό πλαίσιο, χωρίς προ-νεωτερικές νησίδες (κυρίαρχος ρόλος της εκκλησίας, πελατειακό κράτος, κλεπτο-καπιταλισμός, αντι-συνεργατικό εκλογικό σύστημα κ.τ.λ.), όπως η χώρα μας.
Ο Στέλιος Ράμφος είναι ένας σημαντικός φιλόσοφος και συγγραφέας. Στο τεράστιο συγγραφικό έργο του κυριαρχεί ένα θέμα: Πως η χώρα μας θα μεταβεί από την προ-νεωτερική στη νεωτερική εποχή. Για την επίτευξη αυτού του στόχου, προτείνει κάποιες μεταρρυθμίσεις, οι οποίες βέβαια δεν έχουν σχέση με μεταρρυθμίσεις τεχνοκρατικού διαχειριστικού εκσυγχρονισμού τύπου Πιερρακάκη, αλλά αφορούν βαθιές τομές που θα αλλάξουν τις νοοτροπίες και συμπεριφορές των κατοίκων αυτής της χώρας. Αφορούν αλλαγή σε νοοτροπίες και συμπεριφορές του ομαδικού ανθρώπου των κλειστών οριζόντων, εγκλωβισμένου στους δεσμούς αίματος, τόπου, πίστης, συντεχνίας. Κύρια θέση του είναι ότι το ορθόδοξο θρησκευτικό δόγμα – όπως εφαρμόζεται – είναι βασικός παράγοντας αναπαραγωγής του προ-νεωτερικού ομαδικού ανθρώπου σε όλους τους ορθόδοξους λαούς από την Κρήτη μέχρι το Βλαδιβοστόκ… Επομένως ο χωρισμός κράτους – εκκλησίας (μετατροπή της τελευταίας από ΝΠΔΔ σε ΝΠΙΔ) είναι μια κρίσιμη απόφαση προς την σωστή κατεύθυνση. Ο Ράμφος έχοντας την ελπίδα ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης ίσως ήταν ο ηγέτης που θα τολμούσε τέτοιου είδους βαθιές τομές, προσήλθε στο συνέδριο της ΝΔ τον Δεκέμβρη του 2017 και μίλησε για τις αναγκαίες βαθιές μεταρρυθμίσεις. Συγκεκριμένα μίλησε για το πελατειακό κράτος, το οποίο κατά τη γνώμη του αποτελεί το σταυρό της πολιτικής και κομβικό σημείο της παθογένειας της χώρας μας. Τόνισε ότι η μακραίωνη κρίση που ταλανίζει τη χώρα μας οφείλεται στο ότι βιώνουμε ένα σχήμα νεωτερικού κράτους, το οποίο λειτουργεί με προνεωτερικούς όρους και νοοτροπίες. Οι συνέπειες αυτής της σχιζοειδούς κατάστασης είναι η μετατροπή του κράτους σε μηχανισμό εξουσιαστικής αυτοσυντήρησης των κυβερνώντων, οι πελατειακές σχέσεις αλληλεξάρτησης, η υπερίσχυση της μερικότητας των συμφερόντων των επιμέρους ομάδων του πληθυσμού έναντι του κοινού σκοπού, η ανομία – διαφθορά. Επίσης είχε το θράσος να προτείνει και αυτοκριτική της συντηρητικής παράταξης στη διαχρονική πορεία της!!
Η ΝΔ μέχρι τον Κώστα Καραμανλή και τον Αντώνη Σαμαρά είχε ιδεολογική ταυτότητα. Με τον Κυριάκο Μητσοτάκη αυτή σταδιακά ατόνησε και το κόμμα μετατράπηκε σε επικοινωνιακό μηχανισμό δημιουργίας ενός φωτογενούς ηγέτη, παραγωγής αποπροσανατολιστικών αφηγημάτων και εκλογικών εκστρατειών. Με τις δύο τελευταίες νίκες του ο Μητσοτάκης έχει καταστεί αναντικατάστατος, ως μια προσωποπαγής εξουσία που επιβάλλει τη σταθερότητα και εγγυάται τα συμφέροντα όλων των σημαντικών κέντρων εξουσίας της χώρας, από τους ολιγάρχες (τους αποκληθέντες «νταβατζήδες» από τον Κώστα Καραμανλή) μέχρις τις υπηρεσίες και τους μηχανισμούς του «βαθέος κράτους». Αυτά τα κέντρα και οι μηχανισμοί εξουσίας, που συνδέονται με ομφάλιο λώρο με τη συντηρητική παράταξη είναι ακριβώς οι νησίδες της προνεωτερικότητας, εναντίον των οποίων μάχεται ο Ράμφος… Στην πρόσφατη κυβερνητική θητεία της η ΝΔ του Κυριάκου Μητσοτάκη, προκειμένου να καθιερώσει την κυριαρχία της ενίσχυσε κατά πολύ τους δεσμούς της με το πλουσιότερο τμήμα της ελληνικής κοινωνίας και χρησιμοποίησε τους θεσμούς για να ανταποδώσει αυτή την εύνοια. Όμως αυτή η σημαντική ενίσχυση της διαπλοκής μεταξύ πολιτικής και οικονομικής εξουσίας αφενός και της αυξανόμενης αποχής από την εκλογική διαδικασία αφετέρου, υπάρχει μεγάλος κίνδυνος να μετατρέψει την αντιπροσωπευτική δημοκρατία σε εκλεγμένη ολιγαρχία, χωρίς να το αντιληφθεί κανείς…
Έχοντας ως ερέθισμα την παρουσία του Ράμφου στο συνέδριο της ΝΔ είχα γράψει τότε ένα άρθρο στο οποίο ανέφερα ότι η ομιλία του στον συγκεκριμένο χώρο απευθύνθηκε σε ώτα μη ακουόντων… Και τούτο γιατί εκεί είχε συγκεντρωθεί ο κομματικός στρατός, τα ιδιοτελή συμφέροντα του οποίου ταυτίζονται με την αναπαραγωγή των προ-νεωτερικών νησίδων. Το είχα πει μάλιστα προφορικά και στον ίδιο. Τόσα χρόνια μετά δυστυχώς εκείνη η διαπίστωση ισχύει…
