Γράφει ο ∆ρ. ΑΛΕΞΙΟΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ
Καθηγητής και Ακαδηµαϊκός
Ξένων Ακαδηµιών των Επιστηµών
Η πλατεία Κοτζιά ετοιµάζεται να υποδεχθεί, για ακόµη µία φορά 14/08, τους εορτασµούς της Ηµέρας Ανεξαρτησίας του Πακιστάν. Οι πακιστανικές σηµαίες θα υψωθούν στο κέντρο της Αθήνας, σε έναν δηµόσιο χώρο που δεν είναι ένας οποιοσδήποτε χώρος: βρίσκεται µπροστά από το ∆ηµαρχείο της πρωτεύουσας, στο ιστορικό κέντρο της ελληνικής πολιτείας.
Το γεγονός, από µόνο του, δεν αποτελεί πρόβληµα δηµοκρατίας. Η ελευθερία έκφρασης, η πολιτιστική ταυτότητα και το δικαίωµα των νοµίµως διαµενόντων αλλοδαπών να τιµούν την εθνική τους ιστορία είναι στοιχεία µιας δηµοκρατικής ελληνικής κοινωνίας.
Το πρόβληµα αρχίζει όταν η ελληνική πολιτεία παύει να διαβάζει τα σύγχρονα γεγονότα γεωπολιτικά. Και σήµερα δεν βρισκόµαστε στο Πακιστάν του χθες.
Βρισκόµαστε στον Αύγουστο του 2026, λίγες µόλις ηµέρες µετά την υπογραφή στη Μέκκα (07/08) της νέας αµυντικής συµφωνίας µεταξύ Σαουδικής Αραβίας, Τουρκίας και Πακιστάν.
Η συµφωνία προβλέπει ότι η επίθεση εναντίον ενός από τα τρία κράτη θα αντιµετωπίζεται ως επίθεση εναντίον και των τριών. Πρόκειται για µια εξέλιξη που ήδη περιγράφεται διεθνώς ως ένα εν δυνάµει «Muslim NATO» ή «σουνιτικό ΝΑΤΟ», αν και οι ίδιες οι κυβερνήσεις των τριών χωρών επιµένουν στον αµυντικό χαρακτήρα της συµφωνίας τους και απορρίπτουν τη χαρακτηριστική αυτή ονοµασία.
Από τη Μέκκα στην Αθήνα
Εδώ ακριβώς βρίσκεται το πολιτικό και γεωπολιτικό ερώτηµα. Τι σηµαίνει για την Ελλάδα το γεγονός ότι η πακιστανική σηµαία προβάλλεται δηµόσια στην καρδιά της Αθήνας, την ίδια στιγµή κατά την οποία το Πακιστάν εισέρχεται σε µια νέα τριµερή γεωστρατηγική αρχιτεκτονική ασφαλείας µε τη Σαουδική Αραβία και την Τουρκία; ∆εν υποστηρίζω ότι η πακιστανική κοινότητα της Ελλάδας ταυτίζεται µε την εξωτερική πολιτική του Ισλαµαµπάντ. Αυτό θα ήταν αυθαίρετο και αντιδηµοκρατικό.
Υποστηρίζω κάτι πολύ πιο απλό και πολύ πιο σοβαρό: η ελληνική πολιτεία οφείλει να διαχωρίζει την πολιτιστική παρουσία µιας κοινότητας από τη γεωπολιτική πραγµατικότητα του κράτους που αυτή συµβολικά εκπροσωπεί.
Οι σηµαίες δεν είναι πάντοτε απλώς κοµµάτια υφάσµατος. Σε περιόδους γεωπολιτικών ανακατατάξεων είναι σύµβολα κρατικής ταυτότητας, ιστορικής µνήµης, εθνικής κυριαρχίας και, ενίοτε, γεωστρατηγικών προσανατολισµών.
Και η Ελλάδα έχει κάθε δικαίωµα να θέτει το ερώτηµα: ποια είναι η δική της γεωστρατηγική ανάγνωση αυτών των εξελίξεων;
Η Τουρκία σίγουρα δεν είναι ένας αδιάφορος τρίτος παράγοντας. Το ζήτηµα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα για την Ελλάδα επειδή ένα από τα τρία κράτη του νέου αµυντικού σχήµατος είναι η γείτονα Τουρκία. Η Άγκυρα είναι ταυτόχρονα κράτος-µέλος του ΝΑΤΟ και περιφερειακή δύναµη που επιδιώκει αυξηµένη στρατηγική αυτονοµία.
Ήδη από τον Ιανουάριο του 2026 υπήρχαν δηµόσιες αναφορές για τουρκική επιδίωξη συµµετοχής στην αµυντική συµφωνία Σαουδικής Αραβίας–Πακιστάν, ενώ ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν είχε επιβεβαιώσει ότι διεξάγονταν συνοµιλίες για µια ευρύτερη πλατφόρµα συνεργασίας.
Σήµερα αυτή η εξέλιξη έχει πλέον λάβει συγκεκριµένη νοµική µορφή. Και αυτό σηµαίνει ότι η Ελλάδα δεν µπορεί να αντιµετωπίζει τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, στη Νότια Ασία και στην Ανατολική Μεσόγειο ως αποµονωµένα γεωπολιτικά επεισόδια. Η γεωπολιτική δεν λειτουργεί µε σύνορα που χαράσσονται µόνο στον χάρτη. Λειτουργεί µε δίκτυα. ∆ίκτυα άµυνας, ενέργειας, εξοπλισµών, τεχνολογίας, θρησκευτικής επιρροής, οικονοµίας, πολιτιστικής διπλωµατίας και γενικής γεωστρατηγικής διπλωµατίας.
Η νέα γεωπολιτική εξίσωση
Η νέα τριµερής σχέση παρουσιάζει µια ιδιαίτερη στρατηγική συµπληρωµατικότητα:
- η Σαουδική Αραβία διαθέτει οικονοµική ισχύ, ενεργειακούς πόρους και σηµαντικές αµυντικές δαπάνες, το Πακιστάν διαθέτει έναν από τους σηµαντικότερους στρατούς του ισλαµικού κόσµου και πυρηνικό οπλοστάσιο,
- η Τουρκία διαθέτει ισχυρή στρατιωτική βιοµηχανία, τεχνολογική βάση και σηµαντική γεωστρατηγική θέση. Εµείς τι ζητούµε ή τι θέλουµε να στέλνουµε στρατιωτική ενίσχυση και οπλισµό στην πάµπλουτη Σαουδική Αραβία;
Ακριβώς αυτή η συµπληρωµατικότητα καθιστά τη συµφωνία σηµαντικότερη από µια απλή διπλωµατική φωτογραφία. ∆εν γνωρίζουµε ακόµη πόσο βαθιά θα είναι η στρατιωτική της ολοκλήρωση. ∆εν γνωρίζουµε πώς θα εφαρµοστεί σε πραγµατικές συνθήκες πολεµικής κρίσης. Και ασφαλώς δεν πρέπει να βαφτίζουµε κάθε νέα περιφερειακή συνεργασία «ΝΑΤΟ». Όµως το στρατηγικό µήνυµα είναι σαφές: ο µουσουλµανικός κόσµος επιχειρεί να αποκτήσει µεγαλύτερη αυτονοµία στην αρχιτεκτονική ασφαλείας του. Και αυτό πρέπει να απασχολήσει σοβαρά την Χριστιανική Ευρώπη, αλλά και την Ορθόδοξη Ελλάδα.
Εδώ βρίσκεται η µεγάλη ελληνική αδυναµία. Η Ελλάδα συχνά παρακολουθεί τη διεθνή πολιτική σαν απλός καλός θεατής, ενώ θα έπρεπε να λειτουργεί ως ενεργός γεωπολιτικός παράγοντας.
Έχουµε την Ανατολική Μεσόγειο. Έχουµε την Κύπρο. Έχουµε το Αιγαίο.
Έχουµε την Κρήτη.
Έχουµε τα Βαλκάνια.
Έχουµε τα ενεργειακά δίκτυα. Έχουµε τις καλές σχέσεις µας µε τον αραβικό κόσµο. Έχουµε την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ. Και απέναντί µας βρίσκεται µια αλαζονική Τουρκία η οποία ως αλεπού δεν περιορίζει πλέον τη στρατηγική της σε ένα µόνο γεωγραφικό τόξο.
Εποµένως, η Αθήνα χρειάζεται επείγουσα εθνική στρατηγική και όχι απλώς µία γραφειοκρατική εθιµοτυπική εξωτερική πολιτική. ∆εν είναι πρόβληµα η πακιστανική σηµαία. Πρόβληµα είναι η ελληνική αδιαφορία ή αµέλεια. Ας το πούµε καθαρά. ∆εν υπάρχει κανένα δηµοκρατικό πρόβληµα επειδή Πακιστανοί πολίτες στην Ελλάδα θέλουν να γιορτάσουν την ανεξαρτησία της χώρας τους. Υπάρχει όµως µέγα πολιτικό πρόβληµα εάν η ελληνική πολιτεία δεν γνωρίζει ότι η διεθνής γεωστρατηγική θέση του Πακιστάν πλέον αλλάζει προς άλλη πλευρά. Και υπάρχει ακόµη το µεγαλύτερο πρόβληµα που είναι εάν γνωρίζει και δεν ενδιαφέρεται. Η Ελλάδα δεν πρέπει να φοβάται τις ξένες σηµαίες. Πρέπει όµως να γνωρίζει τη σηµασία τους. Όπως δεν πρέπει να φοβάται τον πολιτιστικό πλουραλισµό, αλλά οφείλει να υπερασπίζεται την Εθνική, Συνταγµατική και πολιτειακή της κυριαρχία.
Άλλο καλή γειτονία, άλλο πολυπολιτισµικότητα και άλλο γεωπολιτική αφέλεια. Άλλο η φιλοξενία. Άλλο η εθνική αυτοκατάργηση. Άλλο ο σεβασµός προς τον ξένο. Άλλο η απώλεια της εθνικής στρατηγικής αυτοσυνειδησίας. Η πλατεία Κοτζιά δεν είναι γεωπολιτικά ουδέτερος χώρος Η πλατεία Κοτζιά βρίσκεται στο κέντρο της Αθήνας και φιλοξενεί το ∆ηµαρχείο της πρωτεύουσας Ελλάδας.
Η ίδια η πλατεία έχει ιστορικό συµβολικό βάρος και η επίσηµη ονοµασία της από το 1977 είναι «Πλατεία Εθνικής Αντίστασης». Γι’ αυτό και κάθε µεγάλη δηµόσια εθνική εκδήλωση οποιαδήποτε ξένης κοινότητας στον συγκεκριµένο χώρο µας, αποκτά αναπόφευκτα µια διεθνή και δηµόσια και συµβολική διάσταση. ∆εν είναι ιδιωτικό σαλόνι των πολιτικών οποιουδήποτε χρώµατος. ∆εν είναι κλειστή αίθουσα συλλόγου.
Είναι η καρδιά της ελληνικής πρωτεύουσας. Και ακριβώς γι’ αυτό χρειάζεται γεωστρατηγική ισορροπία.
Η ελληνική σηµαία δεν πρέπει επ ουδενί να αισθάνεται ως «ξένη» µέσα στην ίδια την Αθήνα. Η απάντηση δεν είναι οι απαγορεύσεις. Η εύκολη λύση θα ήταν να απαιτήσει κάποιος απαγορεύσεις. ∆εν είναι αυτή η απόλυτα σοβαρή απάντηση. Η σοβαρή απάντηση θα είναι η αµοιβαιότητα, ο σεβασµός των ξένων, η θεσµική ισορροπία και η εθνική µας αυτοπεποίθηση.
Όποιος ζει νόµιµα στην Ελλάδα πρέπει να µπορεί να τιµά το χώρο που τον φιλοξενεί και ως ξένος και ως Έλληνας την πατρίδα του. Αλλά και η ελληνική πολιτεία οφείλει παράλληλα να ενισχύει µε ακόµη µεγαλύτερη αποφασιστικότητα την ελληνική εθνική, ιστορική και πολιτιστική παρουσία στον δηµόσιο χώρο.
Να µην ντρέπεται ή να φοβάται για την ελληνική ταυτότητα. Να µην αντιµετωπίζει τον πατριωτισµό των Ελλήνων ως αναχρονισµό. Να µην συγχέει την ευρωπαϊκή συνείδηση µε την εθνική απονεύρωση και τον υβριδικό πόλεµο κατά του Νατιβισµού των Ελλήνων.
Και κυρίως να µην παρακολουθεί τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις από την γραφειοκρατική εξέδρα.
Η Ελλάδα χρειάζεται νέα εθνική και νέα στρατηγική εγρήγορση
Η νέα ισλαµική συµφωνία Σαουδικής Αραβίας -Τουρκίας- Πακιστάν δεν σηµαίνει αυτοµάτως ότι δηµιουργήθηκε ένα νέο «ΝΑΤΟ του ισλαµικού κόσµου». Οι ίδιες οι κυβερνήσεις αποφεύγουν αυτή τη διατύπωση και υπογραµµίζουν τον αµυντικό χαρακτήρα της συµφωνίας τους. Όµως η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να περιµένει µέχρι να γίνει κάτι το απολύτως σαφές ή επικίνδυνο για να το µελετήσει.
Η γεωπολιτική πρόβλεψη αρχίζει πριν από την κρίση.
Η εθνική ασφάλεια δεν είναι η διαχείριση των τετελεσµένων και της τέφρας. Είναι η πρόβλεψη των πιθανών τετελεσµένων.
Και σήµερα η Αθήνα, καλείται και πρέπει να εξετάσει µε ψυχραιµία:
Τι σηµαίνει για την Ανατολική Μεσόγειο η σύγκλιση Τουρκίας και Πακιστάν;
Τι σηµαίνει για την ευρωπαϊκή ασφάλεια η ενίσχυση περιφερειακών αµυντικών σχηµατισµών;
Τι σηµαίνει για την Ελλάδα η συµµετοχή της Τουρκίας σε µια νέα στρατηγική σχέση µε ένα πακιστανικό πυρηνικό µουσουλµανικό κράτος; Και ποια πρέπει να είναι η γεωπολιτική ελληνική απάντηση; Αυτά είναι τα ερωτήµατα που πρέπει να απασχολούν την σηµερινή Αθήνα.
Όχι το αν θα φωτογραφηθούν µερικές ακόµη πακιστανικές σηµαίες στην πλατεία Κοτζιά. Οι σηµαίες είναι το σύµπτωµα. Η γεωπολιτική είναι η πραγµατικότητα.
Και ένα κράτος που δεν διαβάζει εγκαίρως τη γεωπολιτική του πραγµατικότητα, αργά ή γρήγορα υποχρεώνεται να πληρώσει το τίµηµα της αφέλειάς του.
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται φοβικά σύνδροµα.
Χρειάζεται εθνική αυτοπεποίθηση, στρατηγική σκέψη, διπλωµατική διορατικότητα και γεωπολιτική εγρήγορση.
Γιατί η Αθήνα δεν είναι απλώς µια πολυπολιτισµική πόλη που φιλοξενεί τις εθνικές κοινότητες του ισλαµικού κόσµου. Είναι η πρωτεύουσα της Ελλάδας. Είναι η πρωτεύουσα της Ορθοδοξίας. Και αυτό δεν είναι αποκλεισµός, είναι εθνική κυριαρχία και σεβασµός στο ελληνικό Σύνταγµα των ηρώων της πίστης και της πατρίδας µας.
