Γράφει η Ελένη Κονιαρέλλη – Σιακή
Ο Ιανουάριος, είναι ο πρώτος µήνας του χρόνου και έχει 31 ηµέρες. Οφείλει το όνοµά του στους Αρχαίους Ρωµαίους και στον διπρόσωπο Ρωµαίο Θεό Ιανό, τον «Θεό των Θεών», όπως τον αποκαλούσαν, και προς τιµήν του τον ονόµασαν Ιανουάριο.
Ο Ιανός ήταν ο Θεός της κάθε αρχής, της έναρξης των πολεµικών επιχειρήσεων και των µεγάλων έργων. Παριστάνεται να έχει στα χέρια του κλειδιά, και άλλες φορές να κρατά 300 ψήφους στο δεξί του χέρι και 65 ψήφους στο αριστερό χέρι, σύνολο 365 όσες είναι και οι ηµέρες του χρόνου.
Γιορταζόταν στην 1η Ιανουαρίου ενώ την ίδια ηµεροµηνία γινόταν η επιλογή και η ανάδειξη των Ρωµαίων Αξιωµατούχων, όπως ήταν οι Πραίτορες και οι Ύπατοι. Ίσως γι’ αυτό το λόγο ο Ιανουάριος έγινε γύρω στο 153 π.Χ. ο πρώτος µήνας του Ρωµαϊκού Ηµερολογίου θέση που διατηρεί µέχρι σήµερα. Θα προσθέσουµε ότι την ηµέρα αυτή των εκλογών οι Ρωµαίοι επιδίδονταν σε τελετές και θορυβώδεις διασκεδάσεις.
Ας δούµε όµως µε πόσα ακόµα ονόµατα έχουν «βαφτίσει» τον Ιανουάριο µήνα µερικές περιοχές της χώρας µας:
Λέγεται και Γενάρης, επειδή τότε γεννιούνται τα πρόβατα – Καλαντάρης (Καλαντάρς στα Ποντιακά) – Μεσοχείµωνας επειδή είναι ο µεσαίος από τους µήνες του Χειµώνα, – Γατόµηνας επειδή στη διάρκειά του ζευγαρώνουν οι γάτες, – Μεγάλος ή Τρανός ή Μεγαλοµήνας επειδή είναι ο πρώτος µήνας του χρόνου – Κρυαρίτης επειδή είναι ο πιο «κρυουλιάρης» µήνας – Γελαστός, επειδή οι «Αλκυονίδες ηµέρες» κάνουν αυτόν τον χειµωνιάτικο µήνα πιο ευχάριστο…
Τώρα θα δούµε ποιες είναι οι αγροτικές εργασίες που κάνουν τον Ιανουάριο οι γεωργοί µας: Αποστραγγιστικά χαντάκια – ανοίγουν λάκκους γύρω από τα δέντρα για να κρατήσουν περισσότερη βροχή – διορθώνουν τους φράχτες – φυτεύουν τα φυλλοβόλα δέντρα (κερασιές, βυσσινιές, ροδακινιές, κ.λπ.) – λιπαίνουν τα δέντρα – κλαδεύουν τα ελαιόδεντρα.. και όσο κάνουν αυτές τις δουλειές και άλλες πολλές ακόµα, θυµούνται και µοιράζονται µεταξύ τους τις αµέτρητες αστείες ιστορίες και τις παροιµίες που έχουν «κληρονοµήσει» από τους παλιούς για το µήνα αυτόν, όπως: «Σ’ όσους µήνες έχουν – ρο -, µπάνιο µε ζεστό νερό » – «Χιόνι πέφτει τον Γενάρη, χαρές θ’ άναι τον Αλωνάρη» – «Γενάρη πίνουν το κρασί, το θεριστή το ξύδι» – «Χιονισ’ έβρεξ’ ο Γενάρης, όλ’ οι µύλοι µας θ’ αλέθουν» – «Κόψε ξύλο το Γενάρη και µη καρτερείς φεγγάρι» – «Του Γενάρη το φεγγάρι παρά λίγο µέρα µοιάζει» – Ο Γενάρης δε γεννά µήτε αυγά, µήτε πουλιά, µόνο κρύο και νερά» – «Οι γεναριότικες νύχτες για να περάσουν, θέλουν συντροφιά και κουβέντα» – «Γενάρης χωρίς χιόνι, κακό µαντάτο» – «Χαρά στα Φώτα τα στεγνά, και τη Λαµπρή βρεγµένη»… Αυτές και άλλες πολλές είναι οι παροιµίες που έχουν ειπωθεί για τον Ιανουάριο τον πρώτο µήνα του χρόνου που για τους Ρωµαίους ήταν «Ο Θεός των Θεών» !
Ένα ακόµα χαρακτηριστικό του Ιανουαρίου είναι ότι ο µήνας αυτός έχει πολλές γιορτές τις οποίες θα σηµειώσουµε παρακάτω, αρχίζοντας από τις τρεις µεγάλες χριστιανικές γιορτές: 1η Ιανουαρίου του Αγίου Βασιλείου, 6η Ιανουαρίου ο εορτασµός των Θεοφανείων, και 30η Ιανουαρίου των Τριών Ιεραρχών..
Επίσης: Στις 7 Ιανουαρίου είναι η εορτή του Αγίου Ιωάννη του Προδρόµου και Βαπτιστή – 17 η εορτή του Αγίου Αντωνίου – 18 είναι η εορτή του Αγίου Αθανασίου – 20 είναι η εορτή του Αγίου Ευθυµίου – 25 Ιανουαρίου είναι η εορτή του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, και όπως είπαµε την 30η Ιανουαρίου είναι η Μεγάλη εορτή των Τριών Ιεραρχών (του Αγίου Βασιλείου, του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, και του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόµου). Η 30η Ιανουαρίου είναι η εορτή της Παιδείας.
Τέλος, ξεφυλλίζοντας τις ηµέρες κάποιου Ιανουαρίου που έχει περάσει, θυµόµαστε µια ηµεροµηνία αυτού του µήνα, που είναι σηµαντική για την Ελλάδα:
Είναι η 29η Ιανουαρίου του 1983 που η Ελλάδα αναγνωρίζει για πρώτη φορά στις γυναίκες ΙΣΑ ∆ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΝΤΡΕΣ, ΑΛΛΑΖΟΝΤΑΣ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΤΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ∆ΙΚΑΙΟ ! Άλλωστε η Ελλάδα έπρεπε να εναρµονιστεί και να ακολουθήσει Συµβάσεις ∆ιεθνών Οργανισµών, τη Νοµοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Συµβουλίου της Ευρώπης.
Η αναθεώρηση του Οικογενειακού ∆ικαίου το 1983: 1. Κατήργησε την πατριαρχική οικογένεια 2. Κατήργησε τον θεσµό της προίκας 3. Κατήργησε την υποχρέωση των γυναικών να αλλάζουν το επώνυµό τους µετά τον γάµο 4. Καθιέρωσε η ανατροφή και εκπαίδευση των παιδιών να γίνεται µε βάση τις κλίσεις και τις δεξιότητές τους, και όχι µε βάση το φύλο 5. Καθιέρωσε τη δυνατότητα της «αξίωσης συµµετοχής» του καθένα από τους συζύγους στην περιουσία που αποκτήθηκε κατά τη διάρκεια του γάµου 6. Καθιερώθηκε το συναινετικό διαζύγιο και 7. Καθιερώθηκε η εξοµοίωση των δικαιωµάτων των παιδιών που γεννήθηκαν χωρίς γάµο, µε τα δικαιώµατα των παιδιών που γεννήθηκαν µέσα στο γάµο.
Με χαµόγελο καλωσορίζουµε το ολοκαίνουργιο Ηµερολόγιο του 2026… αλλά και µε µία ανθρώπινη αγωνία για την άγνωστη και απρόβλεπτη πλευρά του, που στοχαστικά µας κρύβει. Βλέπεις είναι και ο συναισθηµατικός ποιητής µας, ο Τάσος Λειβαδίτης, που µε το ποίηµά του «Ιανουάριος» εκφράζει και αναβαθµίζει την αγωνία µας µε απλά λόγια, αλλά τόσο προφητικά ! «Ιανουάριος»
Ένας καινούργιος χρόνος. Τι µας περιµένει; Τι θα µας φέρει; Όνειρα, φιλοδοξίες, έρωτες, αινίγµατα;
Και ω! φτωχά ηµερολόγια,
που ύστερα από τόσες γιορτές τελειώνετε
τις µέρες σας µέσα σ’ ένα ρείθρο.
