Γράφει ο Δημήτριος Γ. Σουλιώτης.
Στο τέλος του προηγούμενου μήνα η εφημερίδα «ΤΟ ΒΗΜΑ» δημοσίευσε μια συγκλονιστική είδηση: Λίγες ώρες μετά το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών και ενώ η Ελλάδα είχε παγώσει κάποιοι – τέρατα ψυχραιμίας… – παραποίησαν (έκαναν μοντάζ) το ηχητικό των συνομιλιών των κρίσιμων στιγμών μεταξύ του σταθμάρχη των Τεμπών και του μηχανοδηγού της μοιραίας αμαξοστοιχίας. Στη συνέχεια έδωσαν το παραποιημένο ηχητικό προς «ενημέρωση» της κοινής γνώμης σε φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ… Μέχρι στιγμής δεν έχει απαντηθεί από κάποιον υπεύθυνο ποιοι ήταν αυτοί οι άνθρωποι, ποιοι τους έδωσαν την εντολή για το μοντάζ των συνομιλιών και που απέβλεπαν με τη σκοτεινή ενέργειά τους.
Επειδή το τραγικό δυστύχημα έλαβε χώρα σε προεκλογική περίοδο, καθόσον οι εθνικές εκλογές επρόκειτο να διεξαχθούν στους επόμενους δύο μήνες, είναι εύλογη η σύνδεση της παρακρατικής δράσης τους με τις προσεχείς εκλογές. Συγκεκριμένα η ενέργειά τους είχε ένα και μοναδικό σκοπό: Να περιορίσει το ζήτημα στα στενά όρια του ανθρώπινου λάθους, ώστε να μην εξαπλωθεί η πυρκαγιά του πολιτικού κόστους για τη ΝΔ… Με απλά λόγια, ένας είναι ο υπεύθυνος, ο μοιραίος σταθμάρχης, όπως φαίνεται άλλωστε και από τα μη επιδεχόμενα αμφισβήτησης τεχνικά στοιχεία (το μονταρισμένο ηχητικό)… Αυτό το αφήγημα υποστήριξε και ο πρωθυπουργός στην ομιλία του για το τραγικό συμβάν… Οι εκλογές λόγω ακριβώς του τραγικού γεγονότος μετατέθηκαν στο τέλος Μαϊου 2023, κατόπιν εισήγησης συμβούλων από το χώρο της Ψυχολογίας, για την παρέλευση ικανού χρόνου από το δυστύχημα, ώστε να επουλωθεί το τραύμα του λαού… Στις εκλογές η ΝΔ θριάμβευσε… Όσον αφορά τη διερεύνηση του θέματος από την Ελληνική Δικαιοσύνη «ζήσε Μάη μου να φας τριφύλλι». Άλλωστε μετά την απομάκρυνση από το Ταμείο (Εκλογές), ουδέν λάθος αναγνωρίζεται…
Η είδηση του μοντάζ των συνομιλιών και μάλιστα λίγες ώρες μετά το τραγικό δυστύχημα μου προκάλεσε σοκ και με οδήγησε σε σκέψεις για τη σχέση ηθικής και πολιτικής. Εάν η Πολιτική έχει αποσυνδεθεί πλήρως από την Ηθική και έχει μετατραπεί σ’ έναν κανιβαλικό ανταγωνισμό για την κατάληψη και τη διατήρηση της εξουσίας, οι δε πολιτικοί δεν είναι τίποτα άλλο παρά θηρευτές εξουσίας, υπάρχει άραγε κάποιο όριο στις ενέργειές τους για την επίτευξη του στόχου τους και ποιο είναι αυτό; Γεγονότα όπως το σκάνδαλο Novartis, οι υποκλοπές, ο έλεγχος των ΜΜΕ και των θεσμών και τελευταία τα Τέμπη και οι αντίστοιχοι χειρισμοί συγκάλυψης από πλευράς Κυβέρνησης, μεταθέτουν συνεχώς το όριο, αυξάνοντας την απόσταση μεταξύ Πολιτικής και Ηθικής. Ίσως ο Πούτιν να έχει προσεγγίσει το ακρότατο όριο με τη φυσική εξόντωση των πολιτικών αντιπάλων του… Αν όμως οι πολιτικοί είναι πρωτίστως θηρευτές εξουσίας και έχουν πάρει διαζύγιο από την Ηθική, τι συμβαίνει με τους ψηφοφόρους που επιμένουν να υποστηρίζουν τη ΝΔ παρά τις ηθικές παρεκτροπές της; Ποια είναι τα κριτήρια που καθορίζουν την πολιτική επιλογή τους και πόσο χώρο αφήνουν για να εισχωρήσει η Ηθική; Οι τελευταίοι αντιδρούν στην κριτική προς την Κυβέρνηση με επιχειρήματα του τύπου «όλοι ίδιοι είναι» (όμως η ανηθικότητα όλων τιμωρείται δια της αποχής και όχι δια της σταθερής επιλογής των ίδιων, ως πιο ίδιων από τους άλλους…) και δεν υπάρχει αξιόπιστη εναλλακτική λύση (ούτε στην αρχή της περιόδου των μνημονίων υπήρχε, αλλά βρέθηκε και ήταν επιτυχής…). Η πολιτική συμπεριφορά ενός πολίτη που επιμένει να στηρίζει τη ΝΔ παρά τα σοβαρά ηθικά της παραστρατήματα, μπορεί να καθορίζεται από παράγοντες που δεν έχουν σχέση με την Ηθική (συμφέρον, γήρας, φόβος, διαγεννεακό τραύμα – εμφύλιος). Όμως προϋπόθεση για την εκλογική στήριξη είναι το πάγωμα της κριτικής σκέψης, η οποία αν συνεχιστεί σε βάθος χρόνου μπορεί να οδηγήσει και στο πάγωμα της ηθικής, με ότι αυτό συνεπάγεται για τον μεμονωμένο πολίτη και τη χώρα…
Μια άλλη δραστηριότητα που αυξάνει την απόσταση μεταξύ Ηθικής και Πολιτικής είναι η επιχειρηματικότητα, είτε ως δούναι – λαβείν των πολιτικών (δωροδοκία), είτε μέσω της εμπλοκής στενών συγγενών τους στην γκρίζα περιοχή των off shore εταιριών και του ελληνικού κλεπτοκαπιταλισμού. Ο πάπας Φραγκίσκος σε συνέντευξή του αναφέρει – σχετικά με τη φύση της Πολιτικής – ότι αυτή «είναι ευγενής ενασχόληση, είναι ανώτατη μορφή φιλανθρωπίας, τη λερώνουμε όταν την ανακατεύουμε με επιχειρήσεις…»
Το έργο του Αριστοτέλη «Ηθικά Νικομάχεια» αποτελεί τη ληξιαρχική πράξη γέννησης της ηθικής φιλοσοφίας, η οποία καθώς ορίζει σκοπό ζωής για το άτομο, είναι ταυτόχρονα και πολιτική – σκοπός της ίδιας της κοινωνίας. Τα «Ηθικά Νικομάχεια» προηγούνται χρονικά από τα «Πολιτικά» και ίσως αυτό να οφείλεται στο ότι ο Αριστοτέλης εξετάζει πρώτα την ηθική στάση του ανθρώπου και κατόπιν στα «Πολιτικά» τη συμπεριφορά του στην πόλη, θέλοντας με αυτή την ιεραρχική κατάταξη να δείξει ότι η ηθική του κάθε ξεχωριστού ανθρώπου, αποτελεί προϋπόθεση για την ηθική της πολιτείας. Η ηθική του μεμονωμένου πολίτη μέσω του τελικού στόχου της για την ευδαιμονία και το ύψιστο αγαθό, διασφαλίζει το τελευταίο και για τους άλλους και με αυτή την έννοια είναι η κατ’ εξοχήν Πολιτική. Με άλλα λόγια αν όλοι οι άνθρωποι της πόλεως έχουν ανώτερο σκοπό, αυτός ο σκοπός ταυτίζεται με τον σκοπό της πόλεως. Και αυτή η Ηθική με αυτό το σκοπό είναι το κατ’ εξοχήν πολιτικό γεγονός, είναι η Πολιτική που είναι πάνω από την πολιτική… Συμπερασματικά δεν είναι δυνατόν να υπάρξει Πολιτική χωρίς Ηθική, γιατί το ηθικό γεγονός είναι υπεράνω, η Ηθική υπερέχει τη Πολιτικής και έτσι είναι υψίστη Πολιτική…
Προς αντίθετη κατεύθυνση από τον Αριστοτέλη κινήθηκε κατά τον Μεσαίωνα ο Νικολό Μακιαβέλλι, ο οποίος υποστήριξε ότι η Πολιτική – πολιτικός ρεαλισμός – είναι υπέρτερη της Ηθικής. Συγκεκριμένα ως ο πρώτος θεωρητικός της ιδεολογίας, υποστήριξε τη νομιμοποίηση των μέσων στο όνομα ενός μεγάλου σκοπού (ο σκοπός αγιάζει τα μέσα). Μετά τον Μακιαβέλλι με τον «Ηγεμόνα» του και το νεωτερικό κράτος περιόρισε το στοιχείο της Ηθικής, που θεωρούσε ο Αριστοτέλης ως το βασικότερο για τη συνοχή της πόλεως και ανέδειξε το στοιχείο της αποτελεσματικότητας. Όταν όμως το αποτέλεσμα γίνεται δέον – π.χ. νίκη στις εκλογές – τότε η επίτευξή του υπερισχύει του ηθικού σκοπού και αντί της ηθικής που προτάσσει ο Αριστοτέλης ως σκοπός αναδεικνύεται η δύναμη… Έτσι η άσκηση της πολιτικής από τους κατέχοντες την εξουσία καταλήγει στη χρήση παράνομων και ανήθικων πρακτικών (υποκλοπές, μοντάζ, κ.τ.λ.) και στην προσπάθεια συγκάλυψής τους όταν αποκαλύπτονται… Συμπερασματικά η ανώτατη πολιτική εξουσία είναι αδιανόητη αν δεν συμβαδίζει με την ηθική ανωτερότητα. Διαφορετικά αν η πόλις έχει ως στόχο τη δύναμη, δικαιώνει τους κακούργους και τους εκβιαστές…
Βιώνω και αναλύω την Πολιτική με κριτήρια από το πεδίο της Ηθικής και όχι της αποτελεσματικότητας και της δύναμης. Αρνούμαι την πολιτική σαν μια δραστηριότητα για την κατάληψη και συντήρηση της εξουσίας με κάθε θεμιτό και αθέμιτο μέσο. Ίσως σ’ αυτή την στάση να έχω επηρεαστεί από τον μέντορά μου στα νεανικά μου χρόνια Γιώργο Γεννηματά, που μας επαναλάμβανε διαρκώς: Ο σοσιαλισμός δύσκολα θα βρει τον εαυτό του σ’ ένα πρόγραμμα, αλλά σε μια ηθική… Και σίγουρα δεν εννοούσε την ιδανική κομμουνιστική κοινωνία του Μαρξ, αλλά την καθημερινή ατομική και συλλογική μας δράση…
