Παλαιολιθικός Οικισμός στο Μορτερό
Σε σωστική ανασκαφή της Β’ Εφορίας Αρχαιοτήτων το 2008, σε υπό οικοδόμηση οικόπεδο, στη γωνία των οδών Εθν. Αντιστάσεως και Λήμνου, αποκαλύφθηκε οικισμός της Νεώτερης Νεολιθικής περιόδου (5300 – 2300 π.Χ.), σε έκταση 2 και πλέον στρεμμάτων και σε βάθος μόλις 20 εκατοστών, με χρήση του χώρου για μεγάλο διάστημα.
Εντοπίστηκαν επάλληλα δάπεδα από καλά πακτωμένο (πατημένο) χώμα και χαλίκια, για τη διαμόρφωση ομαλής επιφάνειας, στην οποία υπήρχαν οπές που στήριζαν τις πρωτόγονες κατοικίες. Σε όλη την έκταση του οικισμού υπήρχαν θραύσματα από λίθινα αγγεία και λεπίδες από οψιανό (σκληρό ορυκτό πέτρωμα της Μήλου) σε ποικίλες μορφές, όπως ξέστρα, μαχαίρια, πριόνια, σουβλιά, αιχμές βέλων και δοράτων για την κατεργασία των οστών και του δέρματος των ζώων, καθώς και για το κυνήγι τους.
Επιπλέον, εντοπίστηκαν μικρά αβαθή ορύγματα (λάκκοι) με σχεδόν κυκλικό σχήμα για τη φύλαξη στερεών τροφών και σε άλλα θραύσματα πήλινων αγγείων για την αποθήκευση και διατήρησή τους.
Λόγω του μικρού βάθους του οικισμού έχουν καταστραφεί οι λίθινοι τοίχοι του, όπως μαρτυρούν πολλοί διάσπαρτοι μικροί λίθοι από ασβεστόλιθο. Διαπιστώθηκε, επίσης, η διέλευση μικρού ρεύματος μέσα στον οικισμό με κατεύθυνση προς τον Κηφισό, του οποίου προφανώς ήταν παραπόταμος. Τα ευρήματα, αν και «ταπεινού χαρακτήρος», αποτελούν σημαντικά στοιχεία της προϊστορικής έρευνας της ευρύτερης περιοχής.
Μετά το τέλος της ανασκαφής, ο χώρος αποδόθηκε στους ιδιοκτήτες και οικοδομήθηκε.
Αγροικία κλασικών χρόνων στο Μορτερό
Σε σωστική ανασκαφή το 2006, από την ίδια Εφορία, σε οικόπεδο της οδού Οινουσών, αποκαλύφθηκαν σε βάθος 1,5μ. κτίσματα που ανήκαν σε αγροικία των Κλασσικών Χρόνων (490 – 400 π.Χ.), που κατοικήθηκε τουλάχιστον για 200 χρόνια. Τα κτίσματα από 2 δωμάτια, αποθήκη και χώρο φύλαξης των ζώων, διατηρούσαν τα θεμέλια και τα τοιχώματά τους σε ύψος 1 – 1,5μ. Στο χώρο βρέθηκαν τμήματα από αμφορείς, αγγεία και σκεύη οικιακής χρήσεως, καθώς και μικρό τεμάχιο μολύβδου, ίσως, εισιτήριο παραστάσεως αρχαίου θεάτρου. Η αγροικία θεωρήθηκε απομονωμένη που δεν ανήκε σε οργανωμένο οικισμό. Μετά την ανασκαφή το οικόπεδο οικοδομήθηκε.
Ίχνη αρχαιολογικού ενδιαφέροντος στην περιοχή Λοβέρδου
Στο δυτικό παράδρομο της Εθνικής οδού, όπου ήταν το αμαξοστάσιο του Δήμου Νέας Ερυθραίας, από την Αρχαιολογική Υπηρεσία εντοπίστηκαν το 2010 ίχνη καταχωμένου αρχαίου τοίχους, μήκους τουλάχιστον 10 μέτρων, καθώς και αριθμός οστράκων. Ο χώρος εξετάζεται από την Υπηρεσία, η οποία σύντομα θα προβεί σε σχετική ανακοίνωση.
Αρχαίο μικρό κτίσμα στις όχθες του Κηφισού
Κοντά στη δυτική όχθη του Κηφισού, πάνω από την πηγή του Λοβέρδου, υπάρχουν ερείπια μικρού κτίσματος 5Χ2,5μ., με είσοδο στη στενή βόρεια πλευρά του. Η τειχοδομία του αποτελείται από πωρόλιθους και διατηρείται περιμετρικά, σε ύψος 0,35 – 0,55μ. Τμήματά της έχουν διασκορπιστεί στον περιβάλλοντα χώρο και εντός του κτίσματος, όπου υπάρχουν λίγα όστρακα και σπαράγματα (κομμάτια) από γκρίζο μάρμαρο. Η θέση μάλλον δεν είναι γνωστή στην Αρχαιολογική Υπηρεσία.
Ρωμαϊκό Συγκρότημα στη Νέα Ερυθραία
Στο χώρο του Ηρώου της Νέας Ερυθραίας, στην αρχή του Καστριού, καθώς και στην εφαπτόμενή του οδό Α. Κοραή, μέχρι τη δεκαετία του 1950 υπήρχαν αρκετά ορατά κατάλοιπα μεγάλου Ρωμαϊκού κτηριακού συγκροτήματος, μαρμάρινη κλίμακα και χτιστές δεξαμενές. Στο νότιο τμήμα του Ηρώου, το 1960 διενεργήθηκε περιορισμένη ανασκαφή με άγνωστα αποτελέσματα. Η τοποθεσία ήταν ήδη γνωστή στους παλαιούς Ερυθραιώτες και υπήρχε μάλιστα μυθώδης φήμη ότι εκεί υπήρχε κρυμμένος θησαυρός από χρυσά νομίσματα, ασημένια σκεύη και αγάλματα, κρυμμένα όλα σε υπόγειες στοές.
ΠΗΓΕΣ
* Εκφράζονται θερμές ευχαριστίες στον ακούραστο και ικανότατο αρχαιολόγο της Β’ Εφορίας Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων, Δημήτριο Παλαιολόγο, για την αμέριστη συνδρομή του στην ολοκλήρωση της παρούσας έρευνας.
* James Mac Gredie: Fortifield Militarry Camps in Attica, New Jersey 1965.
* Josian Ober: Fortres in Attica, Bril 1985.
*Curtious Ernst – Caupert: Karten Von Attika, Berlin 1895.
*Στράβωνας: Γεωγραφικά.
*Ανδρέας Κορδελλάς: Mελέτη της ύδρευσης Αθηνών, Αθήνα 1899.
*Εφημερίδες: Η Νέα Ερυθραία Κάθε Εβδόμαδα, Εμπρός, Εστία, Ακρόπολις.
* Ο Νίκος Καραφωτίου γεννήθηκε στη Νέα Ερυθραία. Σπούδασε οικονομικά στην ΑΣΟΕΕ και κατόπιν φοίτησε στη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων. Τελείωσε τη Ναυτική Σχολή Πολέμου και την Ανωτάτη Σχολή Εθνικής Αμύνης. Αποστρατεύτηκε το 2001 με το βαθμό Οικονομικό Υποναυάρχου. Μετά την αποστρατεία του από το Ναυτικό, ασχολείται ενεργά με τα κοινά της πόλης. Διετέλεσε αντιδήμαρχος στον Δήμο Νέας Ερυθραίας την περίοδο 2007 – 2010. Παράλληλα αρθρογραφεί, ζωντανεύοντας ξεχασμένες ανθρώπινες ιστορίες της πόλης.
