Την 11/12/2010 στη16η Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το Κλίμα στο Κανκούν του Μεξικό(COP16), αποφασίστηκε, η προσπάθεια περιορισμού της αύξησης της θερμοκρασίας του πλανήτη κάτω από δύο βαθμούς Κελσίου, χωρίς όμως να απαντηθεί το ερώτημα «πόσο» και «πότε» θα πρέπει να γίνει η μείωση των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου, για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος. Οι δυο μεγαλύτεροι ρυπαντές η Β. Αμερική και η Κίνα, δεν δεσμεύτηκαν για μείωση των εκπομπών τους. Η Ιαπωνία, μάλιστα προσπάθησε να περιληφθεί η ατομική ενέργεια στον Μηχανισμό Καθαρής Ανάπτυξης, γεγονός που θα έδινε στις βιομηχανικές χώρες αυξημένα δικαιώματα εκπομπών ρύπων αν χρηματοδοτούσαν φτωχότερες χώρες στην εγκατάσταση πυρηνικών εργοστασίων. Το πυρηνικό λόμπι ετοιμάζει την αναθέρμανση της σχετικής οικονομίας. Ελπίζουμε ότι η καταστροφή που επιτελείται αυτή τη περίοδο στην Ιαπωνία θα τους αλλάξει τα σχέδια.
Όλα όμως δείχνουν ότι η αποτελεσματική προστασία του κλίματος δεν πρόκειται να επιτευχθεί με τα μέσα της διπλωματίας του ΟΗΕ. Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών θα εξακολουθήσει να παίζει τον ίδιο ρόλο που παίζει και στις άλλες συγκρούσεις.
Ο απολογισμός της διάσκεψης στο Μεξικό παραμένει θλιβερός. Άφησε αναπάντητο το βασικό ερώτημα: Σε ποιο βαθμό και μέχρι πότε θα μειώσουν τα κράτη τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Όπως είναι γνωστό τα βιομηχανικά κράτη είχαν δεσμευτεί με το Πρωτόκολλο του Κιότο να μειώσουν, μέχρι το 2020, τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα κατά 25-40%. Ειδικοί επιστήμονες του κλίματος προειδοποιούν για αναμενόμενη αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη πάνω από 4 βαθμούς Κελσίου, με καταστροφικές και μη αναστρέψιμες συνέπειες. Το πρόβλημα της αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής παραμένει άλυτο.
Μετά τις αποτυχημένες συνδιασκέψεις που προηγήθηκαν, στην Κοπεγχάγη και στο Κανκούν, αντιπρόσωποι από 194 χώρες και διεθνείς οργανισμούς συναντήθηκαν στο Ντέρμπαν της Νότιας Αφρικής, από τις 28/11 ως τις 9/12/2011, όπου έλαβε χώρα η 17η Συνδιάσκεψη(COP17) με θέμα την μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και την σωτηρία της ανθρωπότητας από την κλιματική αλλαγή.
Μετά από σκληρές, μαραθώνιες, διαπραγματεύσεις κατάφεραν την τελευταία στιγμή να συμφωνήσουν ότι πρέπει να συμφωνήσουν σε κάτι. Μια συμφωνία, που σκοπό έχει την παράταση για μια πενταετία της ισχύος του πρωτοκόλλου το Κιότο και την ανάπτυξη ενός «οδικού χάρτη» με σκοπό την επίτευξη μιας νομικής συμφωνίας για την μείωση των εκπομπών μέχρι το 2015 με προοπτική την εφαρμογή της από το 2020.
Η συμφωνία για την υιοθέτηση του «οδικού χάρτη» που θα οδηγήσει σε μια «νομική συμφωνία» μέχρι το 2015 και θα έχει εφαρμογή από το 2020, φιλοδοξεί να συμπεριλάβει, για πρώτη φορά, και τους τρεις μεγάλους ρυπαντές της ατμόσφαιρας, δηλαδή τις ΗΠΑ, την Κίνα και την Ινδία.
Οι ΗΠΑ ως γνωστόν ουδέποτε επικύρωσαν τις δεσμεύσεις του πρωτοκόλλου του Κιότο και ακολουθούσαν μια εθελοντική πολιτική μειώσεων. Από την άλλη, αναπτυσσόμενες χώρες όπως η Κίνα και η Ινδία δεν δέχονται περιορισμούς των εκπομπών τους, ενώ η Ιαπωνία και η Ρωσία δεν θέλουν την συνέχιση της συμμετοχής τους και ο Καναδάς μια μέρα μετά την λήξη της συνδιάσκεψης, να ανακοινώνει την αποχώρησή του από το «πρωτόκολλο του Κιότο».
Οι ισχυρότεροι του πλανήτη όφειλαν να συμφωνήσουν σε ένα νέο πρωτόκολλο και να βάλουν τα θεμέλια για μία νομικά δεσμευτική συνθήκη, αντί της εθελοντικής συμφωνίας του 2009, η οποία και αναβάλλεται για σχεδόν μια δεκαετία. Ο περιορισμός της αύξησης της θερμοκρασίας σε +2o C, καθίσταται πλέον σχεδόν αδύνατος με εφιαλτικά σενάρια για το μέλλον του πλανήτη (αύξηση έως και κατά 4o C, αν υλοποιηθούν οι υποσχέσεις των κρατών). Δυστυχώς, σε αυτό το μέλλον θέση έχουν μόνο οι ισχυροί. Δυστυχώς στο Ντέρμπαν της Νότιας Αφρικής σημειώθηκε μικρή πρόοδος σε σχέση με το μέγεθος και τον επείγοντα χαρακτήρα της αλλαγής του κλίματος.
Η επόμενη 18η Συνδιάσκεψη πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2012 στη Ντόχα του Κατάρ(COP18), την χώρα με τις μεγαλύτερες κατά κεφαλήν εκπομπές του κόσμου. Η αποτυχία των διαπραγματεύσεων έρχεται να επιστεγάσει μια χρονιά, κατά τη διάρκεια της οποίας πολίτες πλούσιων και φτωχών κρατών βίωσαν έντονα τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. «Ορισμένα ανεπτυγμένα κράτη μετέτρεψαν σε παρωδία τις διαπραγματεύσεις, αθετώντας τις δεσμεύσεις του παρελθόντος, αλλά και με την άρνηση τους να αναλάβουν νέες. Το χειρότερο είναι πως το αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις προκάλεσε μια μικρή μειοψηφία κρατών, όπως η Πολωνία, η Ρωσία, ο Καναδάς και οι ΗΠΑ», δήλωσε από την Ντόχα η Σαμάνθα Σμιθ, επικεφαλής της Παγκόσμιας Πρωτοβουλίας για το Κλίμα και την Ενέργεια του WWF.
Το στοίχημα των διαπραγματεύσεων στην Ντόχα ήταν οι πραγματικές μειώσεις των εκπομπών σε παγκόσμιο επίπεδο, η ουσιαστική δέσμευση για την παροχή πόρων με σκοπό τον περιορισμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και η δημιουργία των προϋποθέσεων για την επίτευξη μιας δίκαιης και φιλόδοξης παγκόσμιας συμφωνίας έως το 2015. Αντί αυτών, καταλήξαμε σε μια απογοητευτικά αδύναμη συμφωνία, η οποία αποκλίνει τόσο σημαντικά από τις επιταγές της επιστήμης, ώστε να εγείρονται θέματα ηθικής ευθύνης όσων την διαμόρφωσαν.
Υπάρχει, όμως, ακόμα ελπίδα. Οι κοινότητες που απειλούνται άμεσα από την κλιματική αλλαγή, διεκδικούν το δικαίωμά τους στην ασφάλεια τροφίμων και νερού και πρόσβασης σε καθαρή ενέργεια, ερχόμενες αντιμέτωπες με βρώμικα έργα, όπως η καύση λιγνίτη. Για πρώτη φορά, στη Ντόχα, ο κόσμος κατέβηκε στον δρόμο για να απαιτήσει από τους παγκόσμιους ηγέτες να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων που διαμορφώνει η κλιματική αλλαγή» σημειώνει η Ταζνίμ Ίσσοπ, επικεφαλής της αντιπροσωπείας του WWF στη 18η διάσκεψη για το κλίμα.
«Δυστυχώς το κλείσιμο των διαπραγματεύσεων επιβεβαίωσε τις πιο απαισιόδοξες προβλέψεις. Η χαμένη αυτή ευκαιρία, ωστόσο, δεν πρέπει να μας αποπροσανατολίσει από τον στόχο μας, ο οποίος δεν είναι άλλος από τη δραστική μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, την οριστική απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και τη στροφή σε ένα μοντέλο ανάπτυξης χαμηλής έντασης άνθρακα», συμπληρώνει ο Μιχάλης Προδρόμου, υπεύθυνος του WWF Ελλάς για θέματα κλιματικής αλλαγής και ενέργειας. Η Ελλάδα δυστυχώς ήταν αδικαιολόγητα απούσα από αυτή τη διάσκεψη. Οι κλιματικές διαπραγματεύσεις θα έπρεπε να ενδιαφέρουν πολύ περισσότερο τη χώρα μας η οποία εξαρτάται τόσο πολύ από το κλίμα (γεωργία, τουρισμός).
Στις 11-24 Νοεμβρίου 2013 στην Βαρσοβία πραγματοποιήθηκε με πενιχρά αποτελέσματα και με μικρούς συμβιβασμούς η 19η Συνδιάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (COP19). Σε αυτή τη συνδιάσκεψη δεν λήφθηκαν υποχρεωτικές δεσμεύσεις για εθνικές μειώσεις εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Για άλλη μια φορά οι μεγάλοι ρυπαντές του πλανήτη όπως οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η Ρωσία, η Ιαπωνία, η Αυστραλία αλλά και η Ε.Ε έβαλαν ο καθένας τις δικές του πολιτικές, αφήνοντας στην άκρη το καλό του περιβάλλοντος ξεχνώντας τις υποσχέσεις τους για εθελοντικές μειώσεις εκπομπών αερίου του θερμοκηπίου άνω του 30%, καλυπτόμενοι πίσω από τον αναποτελεσματικό στόχο του 20-20-20.
Οι κυβερνήσεις των μεγάλων ρυπαντών του πλανήτη είναι σχεδόν βέβαιο και το αποδεικνύουν συνεχώς με τη στάση τους ότι δεν θέλουν να λάβουν μέτρα για δραστικές μειώσεις αερίων του θερμοκηπίου, αφού συνεχίζουν την εξάρτησή τους από τα ορυκτά καύσιμα.
Είναι πλέον ανάγκη η μάχη για τη σωτηρία της ανθρωπότητας από την κλιματική αλλαγή να περάσει στα χέρια περιβαλλοντικών οργανώσεων, ενεργών πολιτών και κινημάτων, είναι ανάγκη να γίνει υπόθεση όλων μας, πριν να είναι αργά.
Η ετήσια 20η Συνδιάσκεψη των 195 χωρών του ΟΗΕ για το Κλίμα στη Λίμα του Περού τον Δεκέμβριο του 2014(COP20) δεν φάνηκε τελικά αντάξια των προσδοκιών.
Το σχέδιο που συμφωνήθηκε θεωρείται ως κρίσιμο πρώτο βήμα ενόψει της κρίσιμης διάσκεψης του Παρισιού, τον Δεκέμβριο του 2015, όπου θα επιδιωχθεί η επίτευξη μιας συνολικής συμφωνίας για το Κλίμα με παγκόσμια και δεσμευτική ισχύ.
Την ίδια στιγμή το 2014 εξελίχθηκε στο θερμότερο έτος από το 1880 σύμφωνα με τα μετεωρολογικά στοιχεία που τηρούνται και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι το σχέδιο είναι ανεπαρκές για την επίτευξη του στόχου συγκράτησης της ανόδου της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας κάτω από δύο βαθμούς Κελσίου σε σύγκριση με την προβιομηχανική εποχή.
Το μόνο σημαντικό της συμφωνίας στη Λίμα και το στοιχείο που τη διακρίνει με προηγούμενες είναι ότι στην προσπάθεια μείωσης των εκπομπών ρύπων θα συμμετάσχουν όλοι και όχι μόνο οι πλούσιες ρυπαντές του πλανήτη.
Οι δεσμεύσεις των χωρών πρέπει να επιτρέψουν μια παγκόσμια μείωση των αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου από 40% ως 70% μέχρι το 2050, κάτι που κρίνεται απολύτως απαραίτητο για να περιοριστεί η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη στους 2 βαθμούς Κελσίου.
Παρ’ όλα αυτά, θεωρείται πως και αυτή η ελάχιστη συμφωνία δεν προδίδει διάθεση για συμβιβασμούς και κοινή φιλόδοξη πορεία για την προστασία του παγκόσμιου κλίματος, κι αυτό ανησυχεί τη Γαλλία και όσους εργάζονται ήδη τώρα για τη Διάσκεψη των Παρισίων που θα γίνει το Νοέμβριο του 2015.
Ελπίζουμε, η επόμενη συνδιάσκεψη COP21 που θα πραγματοποιηθεί το 2015 στο Παρίσι, να δώσει τις επιθυμητές λύσεις που απαιτεί η ανθρωπότητα στο τεράστιο πρόβλημα των κλιματικών αλλαγών.
Φαίνεται τελικά ότι ο πόλεμος κατά των κλιματικών αλλαγών είναι μπροστά μας και ότι όσες μάχες και αν χάνονται οι πολίτες δεν πρέπει να απογοητεύονται και να συνεχίζουν να πιέζουν τις κυβερνήσεις τους για ένα νέο Κιότο όπου όλες οι χώρες – κράτη του ΟΗΕ θα συμφωνήσουν για τη σωτηρία του Πλανήτη.
Σεραφείμ Κερασιώτης
Διευθυντής του 2ου ΕΠΑΛ Γαλατσίου
