Τις βάσεις για έναν νέο σύγχρονο και αποτελεσματικό μηχανισμό συνεργασίας φιλοδοξεί να θέσει η υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας μεταξύ του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας με το Ελληνικό Δίκτυο Ανθεκτικών Πόλεων (ΕΛΔΑΠ), η οποία πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 30 Μαρτίου στην αίθουσα «Άρης Γαρουφαλής» του Ωδείου Αθηνών.
Σύμφωνα με τους δύο φορείς, «για πρώτη φορά στην ιστορία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης το κράτος προχωρά θεσμικά, οργανωμένα και με σαφές πλαίσιο σε μια στρατηγική συνεργασία με τους Δήμους της χώρας στον κρίσιμο τομέα της ανθεκτικότητας και της πολιτικής προστασίας».
Την ιστορική σημασία της στιγμής ανέδειξε η παρουσία 150 δημάρχων από όλη τη χώρα, οι οποίοι υπέγραψαν οι ίδιοι για της πόλεις τους το Μνημόνιο, μαζί με τον υπουργό Γιάννη Κεφαλογιάννη και τον πρόεδρο του Δικτύου και δήμαρχο Ελληνικού – Αργυρούπολης, με τους διοργανωτές να υπογραμμίζουν ότι «η μαζική αυτή συμμετοχή συνιστά μια ισχυρή και αδιαμφισβήτητη απόδειξη ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση περνά σε μια νέα εποχή συνεργασίας, ευθύνης και κοινής δράσης με την Πολιτεία».
Βασικοί άξονες
Στο Μνημόνιο Συνεργασίας περιλαμβάνονται η τροφοδότηση της Εθνικής Βάσης Δεδομένων Πολιτικής Προστασίας, η ανάπτυξη Τοπικών Κέντρων Διαχείρισης Κινδύνου, καθώς και η εκπόνηση και επικαιροποίηση τοπικών σχεδίων πρόληψης και δράσης.
Παράλληλα, προβλέπεται ενεργός ρόλος του ΕΛΔΑΠ στη διαμόρφωση του κανονιστικού πλαισίου, στην εκπαίδευση και επιμόρφωση των στελεχών, στην ενίσχυση του εθελοντισμού και στη συμμετοχή σε προγράμματα και δράσεις. Ιδιαίτερη σημασία έχει η δημιουργία Παρατηρητηρίου Πολιτικής Προστασίας και η προώθηση της ψηφιοποίησης και της μοντελοποίησης δεδομένων. Για πρώτη φορά τίθενται οι βάσεις για κοινά εργαλεία, κοινά πρότυπα και ενιαία επιχειρησιακή λογική για όλους της Δήμους.
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, επιβεβαιώθηκε από τις πλευρές ότι «η αγαστή συνεργασία κράτους και Τοπικής Αυτοδιοίκησης μπορεί πλέον να αποκτήσει ουσιαστικό περιεχόμενο, μέσα από τεκμηριωμένες και κοστολογημένες προτάσεις, στοχευμένες παρεμβάσεις και ένα νέο επιχειρησιακό μοντέλο που ήδη αποτυπώνεται στο νομοσχέδιο «Ενεργή Μάχη», ένα μοντέλο που, για πρώτη φορά, εστιάζει στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε Δήμου, λαμβάνοντας υπόψη τα γεωγραφικά, κοινωνικά και αναπτυξιακά του χαρακτηριστικά».
Χαιρετισμοί και παρουσίαση έρευνας
Χαιρετισμό απηύθυνε, με επιστολή του από το Στρασβούργο, ο πρόεδρος της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) Λάζαρος Κυρίζογλου, εκφράζοντας τη στήριξή του στις πρωτοβουλίες της Αυτοδιοίκησης και τη σημασία της ενότητας στις προκλήσεις.
Χαιρετισμό απηύθυνε ακόμα ο περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς, ο οποίος συνεχάρη το Ελληνικό Δίκτυο Ανθεκτικών Πόλεων «για τη δυναμική και ουσιαστική του παρουσία, καθώς και το Υπουργείο που ακούει και δίνει ενεργό ρόλο και λόγο στην Τοπική Αυτοδιοίκηση».
Πριν την τελετή υπογραφής του Μνημονίου Συνεργασίας, δήμαρχοι από Δήμους – μέλη του Δικτύου παρουσίασαν τα αποτελέσματα της δεύτερης φάσης της έρευνας για την υφιστάμενη κατάσταση της Πολιτικής Προστασίας στους Δήμους – μέλη, αναδεικνύοντας τόσο της προκλήσεις όσο και τις σημαντικές δυνατότητες βελτίωσης.
Η διευθύντρια Ανάπτυξης του ΕΛΔΑΠ Χρύσα Κοντάκη παρουσίασε ένα σύγχρονο και ισχυρό εργαλείο σχεδιασμού και διαχείρισης: την αναλυτική χαρτογράφηση κινδύνων και αναγκών, η οποία αποτελεί βασικό πυλώνα για τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν οι τοποθετήσεις τεσσάρων δημάρχων, που ανέδειξαν τις διαφορετικές προκλήσεις ανά κατηγορία Δήμων:
Ο αντιπρόεδρος του Δικτύου και δήμαρχος Αργιθέας Ανδρέας Στεργίου ανέδειξε τον ρόλο των ορεινών Δήμων στην προστασία των υδάτινων πόρων και των οικοσυστημάτων, επισημαίνοντας τη σημασία της έγκαιρης πρόληψης και της ενίσχυσης των τοπικών υποδομών.
Ο δήμαρχος Σκιάθου Θεόδωρος Τζούμας εστίασε στην έννοια της «απομόνωσης χωρίς ρίσκο», συνδέοντας την πολιτική προστασία με την αυτάρκεια και τον βιώσιμο τουρισμό στον νησιωτικό χώρο, με έμφαση στην ανάγκη διαρκούς ετοιμότητας.
Ο δήμαρχος Πλατανιάς Γιάννης Μαλανδράκης ανέδειξε τους ημιαστικούς Δήμους ως πυλώνες συνοχής και ανάπτυξης της περιφέρειας, υπογραμμίζοντας τον ρόλο τους ως συνδετικό κρίκο ανάμεσα σε διαφορετικά περιβάλλοντα.
Τέλος, ο δήμαρχος Πολυγύρου Γιώργος Εμμανουήλ αναφέρθηκε στις προκλήσεις της ανθεκτικότητας σε πυκνοκατοικημένα αστικά περιβάλλοντα, δίνοντας έμφαση στην ανάγκη ολοκληρωμένου σχεδιασμού και συντονισμένων παρεμβάσεων.
Γιάννης Κεφαλογιάννης: «Ένα θεσμικό βήμα με ουσιαστικό περιεχόμενο»
Στην ομιλία του ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Γιάννης Κεφαλογιάννης, ανέδειξε τη σημασία του Μνημονίου ως «ένα θεσμικό βήμα με ουσιαστικό περιεχόμενο», επισημαίνοντας ότι η συνεργασία μεταξύ κεντρικής διοίκησης και Τοπικής Αυτοδιοίκησης «δεν μπορεί πλέον να εξαντλείται σε ένα γραμμικό μοντέλο μεταφοράς οδηγιών από το κέντρο προς την περιφέρεια». Τόνισε δε ότι «σε συνθήκες κλιματικής κρίσης, η εμπειρία, η γνώση και η ιδιαιτερότητα κάθε τόπου πρέπει να ενσωματώνονται στον σχεδιασμό, ώστε η Πολιτική Προστασία να αποκτήσει συνέχεια, δομή και αποτέλεσμα».
Αφού υπογράμμισε ότι «με το Μνημόνιο Συνεργασίας κατοχυρώνεται κάτι πολύ πιο ουσιαστικό από μια πρόθεση: μια ήδη δοκιμασμένη συνεργασία στην πράξη και ότι «περνάμε από τον κατακερματισμό στη διαλειτουργικότητα, από τον αυτοσχεδιασμό στη διαδικασία και από την αντίδραση στην πρόληψη», ο υπουργός αναφέρθηκε εν συνεχεία στο πρόσφατα ψηφισθέν από τη Βουλή νομοσχέδιο «Ενεργή Μάχη».
«Το νομοσχέδιο που ψηφίσαμε πριν λίγο καιρό έρχεται να βάλει τάξη, συνοχή και σαφήνεια σε ένα πεδίο κρίσιμο για την ασφάλεια των πολιτών: την Πολιτική Προστασία», τόνισε ο Γ. Κεφαλογιάννης και πρόσθεσε: «Δεν πρόκειται για μια θεωρητική άσκηση. Είναι μια αναγκαία θεσμική πρωτοβουλία, που γεννήθηκε από την εμπειρία της πρώτης γραμμής και από τη συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, εκεί όπου οι αποφάσεις λαμβάνονται με ευθύνη και πίεση».
Αναφερόμενος στις καινοτομίες και τα «στοιχήματα» του νέου νόμου, ο υπουργός τόνισε: «Η πρώτη μεγάλη πρόκληση είναι η ουσιαστική ενίσχυση των Δήμων με προσωπικό. Για πρώτη φορά, προβλέπεται η πρόσληψη από το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και η διάθεση 350 επιτελικών στελεχών στους ΟΤΑ, ώστε να ενισχυθούν ο σχεδιασμός, η πρόληψη και η επιχειρησιακή ετοιμότητα. Η δεύτερη πρόκληση είναι η χρηματοδοτική ενίσχυση των Δήμων. Το νέο «Αιγίς» δεν μπορεί να είναι ένα πρόγραμμα από το κέντρο προς την περιφέρεια. Πρέπει να αποτυπώνει τις πραγματικές ανάγκες κάθε περιοχής, με στοχευμένη και αναλογική χρηματοδότηση, μέσα σε έναν ενιαίο εθνικό σχεδιασμό. Στόχος μας είναι ένα σύγχρονο, αποτελεσματικό και ενιαίο σύστημα Πολιτικής Προστασίας, με ισχυρούς Δήμους, κοινή επιχειρησιακή γλώσσα, σαφείς ρόλους και αποφάσεις που στηρίζονται στα δεδομένα, όχι στη διαίσθηση».
Γιάννης Κωνσταντάτος: «Οι πόλεις μας αποκτούν φωνή, ρόλο και εργαλεία»
«Μέσα σε μόλις δύο χρόνια από την πρώτη του παρουσίαση, το Ελληνικό Δίκτυο Ανθεκτικών Πόλεων αφήνει ήδη ένα ισχυρό και μετρήσιμο αποτύπωμα σε έναν τομέα κρίσιμο για το παρόν και το μέλλον των τοπικών κοινωνιών: τη θωράκιση, την ανθεκτικότητα και την πολιτική προστασία», ανέφερε, χαιρετίζοντας την συνεργασία με το Υπουργείο, ο πρόεδρος του Δικτύου Γιάννης Κωνσταντάτος. Και πρόσθεσε: «Σήμερα, με την παρουσία 150 Δημάρχων από κάθε γωνιά της Ελλάδας, στέλνουμε ένα ξεκάθαρο μήνυμα ενότητας, ευθύνης και αποφασιστικότητας. Πρόκειται για μια σημαντική στιγμή για την Αυτοδιοίκηση, καθώς για πρώτη φορά διαμορφώνεται ένα κοινό, θεσμικό και επιχειρησιακό πλαίσιο συνεργασίας με το κράτος, που δεν μένει στη θεωρία αλλά περνά στην πράξη. Σήμερα, αποδεικνύεται ότι όσα μας ενώνουν είναι πολύ περισσότερα από αυτά που θέλουμε κατά καιρούς να βρίσκουμε ως σημεία σύγκρουσης και διαφωνίας. Με το Μνημόνιο Συνεργασίας, οι πόλεις μας αποκτούν φωνή, ρόλο και εργαλεία για να γίνουν πραγματικά ανθεκτικές και ασφαλείς για τους πολίτες τους».
Και ο Γ. Κωνσταντάτος κατέληξε: «Ευχαριστώ θερμά τον υπουργό Γιάννη Κεφαλογιάννη γιατί η συμβολή του ήταν καθοριστική, άκουσε, συζήτησε με όλους τους φορείς της αυτοδιοίκησης και στάθηκε στο πλευρό μας και στις διεκδικήσεις μας. Θέλουμε Δήμους οργανωμένους, με σύγχρονα Κέντρα Διαχείρισης Κρίσεων, επικαιροποιημένα σχέδια, εκπαιδευμένο προσωπικό και δημιουργική σχέση με τους πολίτες τους. Θέλουμε συντονισμό και αποτελεσματικότητα σε κάθε κρίση. Αν στην επόμενη δύσκολη στιγμή είμαστε πιο έτοιμοι, πιο συντονισμένοι και πιο αποτελεσματικοί, αν καταφέρουμε να προστατεύσουμε ανθρώπινες ζωές και περιουσίες, τότε θα μπορούμε να πούμε ότι πετύχαμε».
Οι συμμετέχοντες Δήμοι
To Mνημόνιο Συνεργασίας υπέγραψαν οι εξής Δήμοι – μέλη του Δικτύου: Αγίας Παρασκευής, Αγίου Δημητρίου, Αγίου Ευστρατίου, Αγράφων, Αγρινίου, Αθηναίων, Αιγιαλείας, Αλεξανδρούπολης, Αλμωπίας, Αμπελοκήπων – Μενεμένης, Αμφίκλειας – Ελάτειας, Ανατολικής Σάμου, Ανδραβίδας – Κυλλήνης, Αποκορώνου, Αργιθέας, Αργοστολίου, Άργους – Μυκηνών, Αρχαίας Ολυμπίας, Ασπροπύργου, Αχαρνών, Βόρειας Κέρκυρας, Βελβεντού, Βέλου Βόχας, Βέροιας, Βιάννου, Βιλσατίας, Βόρειων Τζουμέρκων, Βύρωνα, Γεωργίου Καραϊσκάκη, Γορτυνίας, Δάφνης – Υμηττού, Δελφών, Διστόμου – Αράχωβας – Αντίκυρας, Δομοκού, Δυτικής Σάμου, Ελευσίνας, Ελληνικού – Αργυρούπολης, Επιδαύρου, Ερυμάνθου, Ζωγράφου, Ήλιδας, Ηλιούπολης, Ηρωικής Νήσου Κάσου, Ηρωικής Νήσου Ψαρών, Θέρμης, Θεσσαλονίκης, Ιεράς Πόλης Μεσολογγίου, Ιητών, Ιθάκης, Καλυμνίων, Καρπενησίου, Καρύστου, Κασσάνδρας, Κηφισιάς, Κορινθίων, Κρωπίας, Κύμης – Αλιβερίου, Κώ, Λαγκαδά, Λαμιέων, Λαρισαίων, Λαυρεωτικής, Λευκάδας, Λίμνης Πλαστήρα, Λοκρών, Λουτρακίου – Περαχώρας – Αγίων Θεοδώρων, Μακρακώμης, Μαντουδίου – Λίμνης – Αγίας Άννας, Μαρκοπούλου Μεσογαίας, Μεγανησίου, Μεγαρέων, Μετεώρων, Μετσόβου, Μήλου, Μυλοποτάμου, Μυτιλήνης, Νότιας Κυνουρίας, Νάξου και Μικρών Κυκλάδων, Νέας Ιωνίας, Νίκαιας – Αγίου Ιωάννη Ρέντη, Νισύρου, Οινουσσών, Παιανίας, Παλαιού Φαλήρου, Παλλήνης, Παπάγου -Χολαργού, Πάρου, Πλατανιά, Πολύγυρου, Πρέβεζας, Ραφήνας – Πικερμίου, Ρεθύμνης, Ρόδου, Σάμης, Σητείας, Σιθωνίας, Σιντικής, Σίφνου, Σκιάθου, Σκοπέλου, Σουλίου, Σοφάδων, Σφακιών, Τεμπών, Τροιζηνίας- Μεθάνων, Φαρσάλων, Φυλής, Χερσονήσου, Χίου και Ωραιοκάστρου, καθώς επίσης η Εταιρεία «Ανέλιξη Α.Ε. Ο.Τ.Α.» και ο Σύνδεσμος Προστασίας και Ανάπτυξης Υμηττού (ΣΠΑΥ).
Στην εκδήλωση παρέστη επίσης ο αρχηγός του Πυροσβεστικού Σώματος Αντιστράτηγος Θεόδωρος Βάγιας, ο διευθυντής του Γ.Γ. του Πρωθυπουργού, ο γενικός γραμματέας Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής Γρηγόρης Ζαφειρόπουλος, καθώς επίσης και συνεργάτες του Δικτύου, εκπρόσωποι ερευνητικών και ακαδημαϊκών ιδρυμάτων.
Η εκδήλωση υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του έργου Adaptation Hubs, το οποίο συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Grant Agreement: 101212639).
