Το μέλλον της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, οι βέλτιστες πρακτικές και οι «έξυπνες» λύσεις που μπορούν να βελτιώσουν την καθημερινότητα των πολιτών βρέθηκαν στο επίκεντρο του 1ου Συνεδρίου για την Τοπική Αυτοδιοίκηση « Τοπική Αυτοδιοίκηση: Καινοτόμες πρακτικές και έξυπνες λύσεις», το οποίο διεξήχθη την Παρασκευή 15 Μάϊου σε κεντρικό ξενοδοχείο των Αθηνών, υπό την αιγίδα των Υπουργείων Εσωτερικών, Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Τουρισμού και Μετανάστευσης και Ασύλου, της Περιφέρειας Αττικής και του Δήμου Αθηναίων.
Την έναρξη των εργασιών του συνεδρίου χαιρέτισαν ο υπουργός Εσωτερικών Θόδωρος Λιβάνιος, ο περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς, ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας και ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ και δήμαρχος Αμπελοκήπων-Μενεμένης Λάζαρος Κυρίζογλου.
Ο υπουργός Εσωτερικών Θ. Λιβάνιος αναφέρθηκε στις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Τοπική Αυτοδιοίκηση και στον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο οποίος έχει ήδη τεθεί σε δημόσια διαβούλευση με ορίζοντα ψήφισης στη Βουλή τον Ιούνιο, τονίζοντας ότι «η ψήφισή του αναμένεται να συμβάλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση ενός πιο σύγχρονου και αποτελεσματικού θεσμικού πλαισίου για την Τοπική Αυτοδιοίκηση».
Ο περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς αναφέρθηκε στα «300+1» έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη στην Αττική. Ξεχωριστή θέση ανάμεσά τους, όπως είπε, κατέχει το Μητροπολιτικό Πάρκο «Αέναον» στον Φαληρικό Όρμο, το οποίο εισέρχεται σε φάση υλοποίησης καθώς μετά την πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας άνοιξε ο δρόμος για την ανάδειξη του αναδόχου (Σεπτέμβριος 2026) και την έναρξη των εργασιών μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους.
Ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας στάθηκε στη σημασία της υιοθέτησης καλών πρακτικών στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και αναφέρθηκε στην αναγκαιότητα ενίσχυσης των οικονομικών πόρων των ΟΤΑ και χαιρέτησε τη δημιουργία του Νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Στη σημασία του νέου Κώδικα αναφέρθηκε και ο πρόεδρος της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) και δήμαρχος Αμπελοκήπων – Μενεμένης Λάζαρος Κυρίζογλου, χαρακτηρίζοντάς τον ως «σημαντικό βήμα πριν από τη συνταγματική αναθεώρηση για τη διεύρυνση των άρθρων 101 και 102 που θα επιτρέψουν τη μεταφορά αρμοδιοτήτων από το κεντρικό κράτος στην αυτοδιοίκηση, καθώς και την οικονομική και διοικητική τους αυτοτέλεια»
Οι εργασίες του Συνεδρίου αναπτύχθηκαν σε έξι θεματικές ενότητες.
- Στην πρώτη ενότητα, με τίτλο «Το μέλλον ορεινών και νησιωτικών Δήμων» συμμετείχαν ο υπουργός Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος και οι δήμαρχοι Ψαρών Κωνσταντίνος Βρατσάνος, Κυθήρων Στράτος Χαρχαλάκης, Λειψών Φώτης Μάγγος και Αργιθέας Ανδρέας Στεργίου. Οι ομιλητές ανέδειξαν τις δυσκολίες αλλά και τις σημαντικές παρεμβάσεις που έχουν υλοποιηθεί σε απομακρυσμένες περιοχές.
Ο υπουργός Εσωτερικών Θ. Λιβάνιος εστίασε στη σημασία της ενίσχυσης της υγείας, των σχολείων, των υποδομών και της ψηφιοποίησης, ενώ πρότεινε συνεργασίες μεγάλων και μικρών δήμων για την κάλυψη τεχνικών αναγκών. Αναφέρθηκε επίσης στη σημαντική αύξηση των μετακλητών υπαλλήλων οι οποίοι, όπως σημείωσε, «σκοπίμως κατευθύνθηκαν στην Τοπική Αυτοδιοίκηση ως γενικοί γραμματείς και μηχανικοί προκειμένου να καλύψουν σημαντικότατα κενά».
- Στη δεύτερη ενότητα, με τίτλο «Βιώσιμος τουρισμός και τοπικές κοινωνίες» συμμετείχαν η υπουργός Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη, ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας, ο περιφερειάρχης Πελοποννήσου Δημήτρης Πτωχός και η πρόεδρος του ΙΤΕΠ Χριστίνα Τετράδη.
Η υπουργός Τουρισμού αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στις παρεμβάσεις για τη ρύθμιση των βραχυχρόνιων μισθώσεων με μέτρα που εντάσσονται και στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό και στις νέες προδιαγραφές ασφαλείας για τα σχετικά ακίνητα. Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της απόδοσης του Τέλους Ανθεκτικότητας στους Δήμους και στάθηκε ιδιαίτερα στη βιωσιμότητα και την πράσινη ανάπτυξη και στον τομέα του τουρισμού.
Ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας υποστήριξε ότι οι βραχυχρόνιες μισθώσεις «πρέπει να αντιμετωπίζονται ως τουριστική δραστηριότητα» και επανέφερε το αίτημα απόδοσης του Τέλους Ανθεκτικότητας στους Δήμους. «Εάν αυτό γίνει, ο Δήμος Αθηναίων υπολογίζεται ότι θα έχει έσοδα ύψους 30 εκατ. ευρώ, τα οποία θα αξιοποιηθούν στην κατασκευή κοινωνικών κατοικιών και σε περιβαλλοντικά και αντιπλημμυρικά έργα», τόνισε.
Ο περιφερειάρχης Πελοποννήσου Δημήτρης Πτωχός αναφέρθηκε στις μεγάλες τουριστικές επενδύσεις σε Μάνη και Μεσσηνία, σημειώνοντας ότι «στόχος είναι μια ανάπτυξη που θα παραμένει βιώσιμη και συμβατή με τη φυσιογνωμία των περιοχών, αποφεύγοντας λάθη του παρελθόντος».
Η πρόεδρος του ΙΤΕΠ Χριστίνα Τετράδη υποστήριξε ότι «στην Ελλάδα δεν υπάρχει υπερτουρισμός, αλλά έντονη συγκέντρωση επισκεπτών σε συγκεκριμένες περιόδους και περιοχές», ενώ επεσήμανε την ανάγκη ρύθμισης των βραχυχρόνιων μισθώσεων ειδικώς στην Αθήνα, καθώς η μεγάλη επέκταση των airbnb χωρίς ποιοτικά, χωρικά και χρονικά κριτήρια «επιδεινώνει τους δείκτες φέρουσας ικανότητας».
- Στην τρίτη ενότητα, με τίτλο «Ενεργειακή και Υδατική αυτονομία των Δήμων» συμμετείχαν ο περιφερειάρχης Δυτικής Μακεδονίας Γιώργος Αμανατίδης, ο δήμαρχος Ρεθύμνου Γιώργος Μαρινάκης και ο υπ. διδάκτωρ του ΕΚΠΑ Άγγελος Χασιώτης.
Ο περιφερειάρχης Δυτικής Μακεδονίας ανέφερε πως η απολιγνιτοποίηση και η ενεργειακή μετάβαση της Δυτικής Μακεδονίας «αποτελούν όχι μόνο περιβαλλοντική αλλά κυρίως κοινωνικοοικονομική πρόκληση καθώς ολόκληρη η περιοχή καλείται σήμερα να αλλάξει το παραγωγικό της μοντέλο με βιώσιμο τρόπο».
Ο δήμαρχος Ρεθύμνου και πρόεδρος της Ένωσης Δημοτικών Επιχειρήσεων ΄Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΕΔΕΥΑ) Γιώργος Μαρινάκης αναφέρθηκε στο πρόβλημα λειψυδρίας στην Κρήτη σημειώνοντας ότι το πρόβλημα στην Κρήτη δεν αφορά τόσο το πόσιμο νερό, αλλά την άρδευση, που καταναλώνει περίπου το 85% των υδάτινων πόρων.
Ο υπ. Διδάκτωρ του ΕΚΠΑ Άγγελος Χασιώτης ανέφερε ότι η αυτονομία των δήμων προϋποθέτει επαρκή χρηματοδότηση, θεσμική θωράκιση και προσαρμογή του πλαισίου στις πραγματικές δυνατότητες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
- Η τέταρτη ενότητα, με τίτλο «Smart Cities και λύσεις Τεχνητής Νοημοσύνης» πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή του υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρη Παπαστεργίου, του δημάρχου Γλυφάδας Γιώργου Παπανικολάου και του εταίρου της ΕΥ Ελλάδας, πρ. υπουργού και καθηγητή του ΟΠΑ Χρήστου Ταραντίλη.
Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης αναφέρθηκε στα θέματα πολιτικής προστασίας ο Δ. Παπαστεργίου ανέφερε πως «έχουν εκτοξευθεί και έχουν μπει σε τροχιά τέσσερις θερμικοί δορυφόροι οι οποίοι θα συμβάλλουν στην έγκαιρη προειδοποίηση για πυρκαγιές ιδίως στο αστικό περιβάλλον». Για το θέμα δε της μη επαρκούς αξιοποίησης από τους ΟΤΑ των ψηφιακών τεχνολογιών, εκτίμησε ότι κυρίως ευθύνεται η έλλειψη προσωπικού.
Ο δήμαρχος Γλυφάδας Γιώργος Παπανικολάου αναφέρθηκε εκτενώς στην ψηφιακή πύλη Intelligence Centre και στα έργα ψηφιοποίησης που εφαρμόζει ο Δήμος και προανήγγειλε την τοποθέτηση αισθητήρων στους κάδους απορριμμάτων και καμερών στα απορριμματοφόρα που θα διευκολύνουν και θα επιταχύνουν την αποκομιδή των απορριμμάτων, αλλά και τον εντοπισμό και την ταχεία αντιμετώπιση άλλων προβλημάτων.
Ο καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Χρήστος Ταραντίλης ανέδειξε τη συμβολή της νέας τεχνολογίας στη βελτίωση της ποιότητας και της παραγωγικότητας του έργου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
- Στην πέμπτη ενότητα, με τίτλο «Από την κλιματική κρίση στη δράση: Ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην Πολιτική Προστασία» συμμετείχαν ο υφυπουργός Κλιματικής Κρίσης Κώστας Κατσαφάδος, ο δήμαρχος Παιανίας και πρόεδρος του ΣΠΑΥ Ισίδωρος Μάδης και ο ομ. καθηγητής του ΕΚΠΑ και πρόεδρος του ΟΑΣΠ Ευθύμης Λέκκας.
- Ο υφυπουργός Κλιματικής Κρίσης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ενίσχυση της Πυροσβεστικής με πάνω από 18.800 πυροσβέστες στη φετινή αντιπυρική περίοδο, στα εκπαιδευτικά προγράμματα εξειδίκευσης και μετεκπαίδευσης και στην αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών. Στο πεδίο της αποκατάστασης τόνισε ότι προωθείται νέο νομοσχέδιο κρατικής αρωγής με πλήρη ψηφιοποίηση των διαδικασιών, ώστε οι πολίτες να υποβάλλουν ηλεκτρονικά τις αιτήσεις τους και οι αποζημιώσεις να υπολογίζονται αυτόματα, με μεγαλύτερη διαφάνεια και λιγότερη γραφειοκρατία.
Ο δήμαρχος Παιανίας και πρόεδρος του ΣΠΑΥ Ισίδωρος Μάδης υπογράμμισε τη σημασία της πρόληψης για την προστασία του Υμηττού και ανέφερε πως σε συνεργασία με το Εθνικό Αστεροσκοπείο έχει εγκατασταθεί ήδη στο Βύρωνα πυρομετεωρολογικός σταθμός ενώ πρόκειται άμεσα να εγκατασταθεί άλλος ένας στο Κορωπί. Παράλληλα, επισήμανε ως βασικό πρόβλημα την υποστελέχωση τόσο των διαδημοτικών συνδέσμων όσο και των ίδιων των Δήμων, «καθώς είναι δύσκολη η προσέλκυση προσωπικού με τους υφιστάμενους μισθούς».
Ο ομότιμος καθηγητής του ΕΚΠΑ και πρόεδρος του ΟΑΣΠ Ευθύμης Λέκκας επισήμανε ότι η πολιτική προστασία βασίζεται σε τρεις πυλώνες: την επιστήμη, τους επιχειρησιακούς φορείς και την κεντρική διοίκηση έχοντας ως στόχο τη μείωση της τρωτότητας και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας.
- Στην έκτη ενότητα, με τίτλο «Αυτοδιοίκηση και διαχείριση μεταναστευτικών ροών», συμμετείχαν ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης, ο περιφερειάρχης Βορείου Αιγαίου Κώστας Μουτζούρης και οι δήμαρχοι Κω Θεοδόσης Νικηταράς και Λέρου Τιμόθεος Κωττάκης.
Ο υπουργός Θάνος Πλεύρης τόνισε ότι βασικός στόχος της κυβερνητικής πολιτικής είναι ο περιορισμός και η διατήρηση σε χαμηλά επίπεδα των μεταναστευτικών ροών, η ενίσχυση των επιστροφών όσων δεν δικαιούνται διεθνή προστασία, αλλά και ο σχεδιασμός νέων δομών για την καλύτερη διαχείριση των αφίξεων. Σε αυτό το πλαίσιο ανακοίνωσε ότι πιθανόν σε ένα χρόνο από σήμερα θα έχει ήδη δημιουργηθεί το πρώτο Κέντρο Επιστροφών (Return hub) σε χώρα εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο περιφερειάρχης Βορείου Αιγαίου Κώστας Μουτζούρης παρουσίασε στοιχεία που δείχνουν σημαντική μείωση των φιλοξενούμενων μεταναστών στα νησιά του Βορείου Αιγαίου τα τελευταία χρόνια, χαρακτηρίζοντας τη σημερινή κατάσταση ως «success story».
Ο δήμαρχος Λέρου Τιμόθεος Κωττάκης τόνισε ότι «σήμερα η κατάσταση είναι περισσότερο ελεγχόμενη, αν και εξακολουθούν να υφίστανται πιέσεις οι υποδομές και οι υπηρεσίες υγείας».
Ο δήμαρχος Κω Θεοδόσης Νικηταράς εκτίμησε ότι «τα πράγματα σήμερα είναι σαφώς καλύτερα» και υπογράμμισε ότι «η συνεργασία ανάμεσα στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, τα υπουργεία, τις δομές και τις τοπικές κοινωνίες είναι απαραίτητη προϋπόθεση κοινωνικής ισορροπίας και αισθήματος ασφάλειας».
