Οι διαπιστώσεις κοινές, από όλους τους νομάρχες, ανεξαρτήτως πολιτικού χρώματος στο 13ο Συνέδριο της ΕΝΑΕ, που διεξήχθη στη Θεσσαλονίκη, στις 18 και 19 Φεβρουαρίου: λείπουν πόροι από την Τοπική Αυτοδιοίκηση β’ βαθμού. Το διεκδικητικό πλαίσιο όμως, κυρίως το πώς θα απαιτηθούν τα υπεσχημένα από την κεντρική εξουσία, δημιούργησε «εμπόλεμη κατάσταση», μεταξύ των παρατάξεων της Νέας Δημοκρατίας και του ΠΑΣΟΚ, με αποτέλεσμα τις αλληλοκατηγορίες για «νόθευση» και «μεθοδεύσεις» στην τελικό ψήφισμα που εγκρίθηκε από το Σώμα, καθώς είχαν κατατεθεί τρία διαφορετικά σχέδια ψηφισμάτων, από τις νομαρχιακές παρατάξεις που πρόσκεινται στη Νέα Δημοκρατία (το οποίο τελικώς εγκρίθηκε), στο ΠΑΣΟΚ και στο ΣΥΡΙΖΑ.
Οι διαφορές
Τα τρία ψηφίσματα ταυτίζονταν ως προς τα αιτήματα της β’ βάθμιας Αυτοδιοίκησης, στα βασικά από τα αιτήματα των Νομαρχιών, αλλά η προσκείμενη στο ΠΑΣΟΚ παράταξη είχε συμπεριλάβει σχέδιο άμεσων κινητοποιήσεων, ανά Νομαρχία και πρόβλεπε και έκτακτο συνέδριο της ΕΝΑΕ με αποκλειστικό θέμα τη χρηματοδότηση των Νομαρχιών από την κεντρική διοίκηση.
Τα πνεύματα οξύνθηκαν όταν η μειοψηφία, η οποία πρόσκειται στο ΠΑΣΟΚ, αμφισβήτησε το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας που έγινε διά ανατάσεως της χειρός, επί της διαδικασίας έγκρισης των τριών διαφορετικών ψηφισμάτων που είχαν κατατεθεί, και ζήτησε να γίνει επανακαταμέτρηση, ενώ η παράταξη που πρόσκειται στη Νέα Δημοκρατία θεώρησε ότι η διαδικασία ολοκληρώθηκε και αποχώρησε από τον χώρο του συνεδρίου. Η απόφαση, που εγκρίθηκε από την πλειοψηφία μόνο τελικώς, αναφέρει μεταξύ άλλων, ότι οι νομαρχιακές αυτοδιοικήσεις της χώρας εμμένουν στην εφαρμογή της διοικητικής μεταρρύθμισης, απαιτούν την άμεση ψήφιση του νομαρχιακού κώδικα, ζητούν να μην καταργηθούν τα επαρχεία και διεκδικούν την κάλυψη των οφειλών για τη μεταφορά των μαθητών και την συντήρηση του οδικού δικτύου. Επισημαίνει ακόμη ότι «σε περίπτωση που δεν υπάρξουν λύσεις στα συγκεκριμένα θέματα το αμέσως προσεχές διάστημα το Δ.Σ. της ΕΝΑΕ θα συγκαλέσει συνέλευση νομαρχών με σκοπό να αποφασιστεί η μορφή και το εύρος των αντιδράσεων». Σχολιάζοντας το κλίμα που επικράτησε στο συνέδριο, ο πρόεδρος της ΕΝΑΕ, Δημήτρης Δράκος έριξε τους τόνους, κάνοντας λόγο για «θετική συμβολή της ζωηράδας του συνεδρίου στην πορεία της αυτοδιοίκησης» και αναγνώρισε ότι παρά τα βήματα που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια υπάρχει έλλειμμα περιφερειακής δημοκρατίας αλλά εμφανίστηκε αισιόδοξος για την προώθηση της επίλυσης των προβλημάτων. Ο επικεφαλής της παράταξης «Κίνημα Αυτοδιοίκησης» που πρόσκειται στο ΠΑΣΟΚ, Γιάννης Μίχας ζήτησε δυναμικότερο πλαίσιο διεκδίκησης με τη διεξαγωγή εκτάκτου συνεδρίου για τα οικονομικά και το τριήμερο κλείσιμο των υπηρεσιών των νομαρχιών.
Ο επικεφαλής της παράταξης «Ανεξάρτητη Νομαρχία» που πρόσκειται στον ΣΥΡΙΖΑ, Γιώργος Αγοραστάκης, επισήμανε ότι θα ήταν ευχής έργο η επεξεργασία και έγκριση ενός κοινού ψηφίσματος αιτημάτων. Τόνισε τέλος ότι το θέμα δεν είναι η διατύπωση των αιτημάτων αλλά ο τρόπος διεκδίκησης και πρότεινε δράσεις στήριξης των πολιτών από τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης.
Στο συνέδριο έλαμψε διά της απουσίας του ο αρμόδιος υπουργός Εσωτερικών και Δημόσιας Διοίκησης Προκόπης Παυλόπουλος.
Το υπουργείο εκπροσωπήθηκε από τον υφυπουργό Θανάση Νάκο, ο οποίος ζήτησε την κατανόηση των νομαρχών, λόγω της οικονομικής κρίσης, μεταθέτοντας στο άδηλο μέλλον τον επόμενο γύρο διοικητικής μεταρρύθμισης, ενώ έκανε παράλληλα απολογισμό δράσης της κυβέρνησης Καραμανλή στην τοπική αυτοδιοίκηση, εν συγκρίσει με τα πεπραγμένα των προηγούμενων κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ.
Το τελικό κείμενο απόφασης
Η Ένωση Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων Ελλάδας (ΕΝΑΕ) με την ολοκλήρωση των εργασιών του 13ου Ετήσιου Τακτικού Συνεδρίου της που διεξήχθη στη Θεσσαλονίκη στις 18 και 19 Φεβρουαρίου 2009, αποφασίζει τα ακόλουθα:
1. Γενικά
Η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση στην Ελλάδα ευρίσκεται σήμερα ενώπιον νέων δεδομένων και προβλημάτων που σηματοδοτεί η διεθνής οικονομική κρίση, η οποία επηρεάζει τη χώρα σε οικονομικό, πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο.
Η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση οφείλει να παρακολουθεί και να αξιολογεί τα νέα διεθνή και εσωτερικά δεδομένα, στην αδιαπραγμάτευτη πορεία που έχει χαράξει μέσα από δυο Συνέδρια για τη μετεξέλιξη του θεσμού σε Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση.
Η οικονομική κρίση καταδεικνύει ακόμη περισσότερο την ανάγκη εθνικής συστράτευσης, αλλά και δομικών – διαρθρωτικών αλλαγών στη λειτουργία του κράτους και των θεσμών του.
Στην εθνική αυτή προσπάθεια, το Συνέδριο της ΕΝΑΕ τονίζει την ανάγκη για ένα διοικητικό σύστημα που θα αναγνωρίζει το ρόλο των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων με την επιβαλλόμενη νέα μορφή τους, ως πρωταρχικό στην πορεία για ένα κράτος – αρωγό μιας κοινωνίας που δοκιμάζεται, και μιας χώρας που πληρώνει το τίμημα των αδύναμων και στρεβλών οικονομικών και αναπτυξιακών της δομών.
Η ισχυρή Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση την οποία σταθερά διεκδικούμε συνίσταται σε ένα νέο μοντέλο πολυεπίπεδης και αποκεντρωμένης διακυβέρνησης και για την οποία η κυβέρνηση οφείλει να εργαστεί, ώστε να αποτελέσει ουσιαστική απάντηση σε κάθε ανάλογη κρίση και να εγγυηθεί:
• Την κοινωνική αλληλεγγύη και συνοχή.
• Τη συνέχιση της περιφερειακής ανάπτυξης και την τόνωση της τοπικής οικονομίας.
• Την ταυτότητα και την προοπτική της χώρας στο πλαίσιο της Ε.Ε.
Το Συνέδριο διαπιστώνει ακόμη ότι κατά τον παρελθόντα χρόνο:
• Σημειώθηκαν σημαντικές καθυστερήσεις από πλευράς Κεντρικής Εξουσίας σε σοβαρά θεσμικά και οικονομικά ζητήματα που η ΕΝΑΕ σχεδόν ομόφωνα υιοθέτησε και διεκδικεί με αποφάσεις των προηγούμενων Συνεδρίων της.
• Αποτέλεσμα αυτού είναι ότι o θεσμός της Ν.Α., παρά τη θεσμοθέτηση σημαντικών πόρων τα τελευταία χρόνια, εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπος με σοβαρά λειτουργικά, οικονομικά και θεσμικά προβλήματα.
• Οι αρμοδιότητες των Ν.Α. απογυμνώνονται, καθώς η κεντρική εξουσία προχωρεί στην ίδρυση Περιφερειακών Υπηρεσιών ανά υπουργείο, οι οποίες ακυρώνουν το έργο και την αποστολή των Ν.Α. επαναφέροντας νευραλγικούς τομείς πολιτικής στον έλεγχο της Κεντρικής Εξουσίας.
• Σημειώνονται παρεμβάσεις της Κεντρικής Εξουσίας στην οικονομική λειτουργία και αυτοτέλεια των ΟΤΑ.
• Δεν έχει ακόμη επαρκώς κατοχυρωθεί η ουσιαστική συμμετοχή των Ν.Α. στα όργανα παρακολούθησης του ΕΣΠΑ 2007-13
Σήμερα, ένα χρόνο μετά το 12ο Τακτικό Συνέδριο της ΕΝΑΕ στη Δράμα, παραμένουν άλυτα μία σειρά κορυφαίων ζητημάτων όπως:
• Η διοικητική μεταρρύθμιση.
• Ο κώδικας Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης.
• Το ζήτημα της μεταφοράς των μαθητών.
• Η κάλυψη των κενών οργανικών θέσεων των Ν.Α. και η άρση των μισθολογικών ανισοτήτων μεταξύ των υπαλλήλων τους.
• Το ζήτημα των καταλογισμών των δαπανών.
• Τα συνταξιοδοτικά θέματα, τα εκλογικά κωλύματα, οι αποζημιώσεις και τα επιδόματα των αιρετών.
Ανεκπλήρωτες παραμένουν οι δεσμεύσεις για δύο καθοριστικής σημασίας ζητήματα των ΝΑ όπως:
• Η μεταφορά των μαθητών και οι λειτουργικές δαπάνες της εκπαίδευσης.
• Η συντήρηση του οδικού δικτύου και οι αμοιβές των μηχανικών.
Τέλος, το 13ο Τακτικό Συνέδριο διαπιστώνει ότι τα οικονομικά θέματα που ετέθησαν στο 12ο Συνέδριο παραμένουν στην ουσία ανεκπλήρωτα.
Το Συνέδριο με αίσθημα ευθύνης, και αξιολογώντας τη θέση της χώρας μέσα στην παρούσα αρνητική διεθνή συγκυρία, αναγνωρίζει ότι η προώθηση οικονομικών αιτημάτων είναι εξαιρετικά δύσκολη. Όμως, η Κυβέρνηση οφείλει να εγγυηθεί τις στοιχειώδεις προϋποθέσεις για την ομαλή λειτουργία των ΝΑ και την παραπέρα ενίσχυση του ρόλου τους, ως αναγκαία και ικανή συνθήκη για τη στήριξη της δοκιμαζόμενης από την κρίση κοινωνίας.
Το 13ο Συνέδριο μετά τις παραπάνω διαπιστώσεις αποφασίζει και υιοθετεί το ακόλουθο πλαίσιο αιτημάτων:
