Το σύστημα των αντικειμενικών αξιών ακινήτων είναι ένα από τα λίγα (δυστυχώς) παραδείγματα που το κράτος έδωσε ριζική και ικανοποιητική λύση σε ένα πρόβλημα προς όφελος της κοινωνίας. Με τις αντικειμενικές αξίες καταργήθηκαν οι αθέμιτες συναλλαγές μεταξύ πολιτών και εφορίας για τον προσδιορισμό της φορολογητέας αξίας της περιουσίας τους, ενώ η κτηματαγορά απέκτησε ένα σταθερό και προβλέψιμο φορολογικό πλαίσιο.
Toυ Γιάννη Παπαθανασίου, πρώην υπουργού Εθνικής Οικονοµίας, βουλευτή της Ν.Δ.
Είναι φυσικό, με την πάροδο του χρόνου, το σύστημα να παρουσιάσει προβλήματα και να χρειάζονται βελτιώσεις. Το πρόβλημα σήμερα είναι η μεγάλη απόσταση των πραγματικών από τις αντικειμενικές αξίες των ακινήτων, που έχει αποτέλεσμα οι μεταβιβάσεις ακινήτων να γίνονται πηγή διακίνησης μαύρου χρήματος: οι πολίτες δηλώνουν στα συμβόλαια τις αντικειμενικές αξίες για να πληρώσουν χαμηλότερο φόρο και το επιπλέον ποσό, μέχρι την πραγματική αξία μεταβίβασης του ακινήτου, διακινείται υπογείως. Και συνεχίζει να διακινείται βέβαια κατά τον ίδιο τρόπο, αφού δεν μπορεί να δικαιολογηθεί η προέλευσή του.
Η λύση δεν μπορεί να είναι απλώς η εξίσωση των αντικειμενικών τιμών με τις πραγματικές, όπως φέρεται να εξετάζει η κυβέρνηση. Κάτι τέτοιο θα δώσει τη χαριστική βολή στην οικοδομή και την κτηματαγορά. Δύο κλάδους, που έχουν υποστεί σφοδρά πλήγματα όχι μόνο από την κρίση, αλλά και από την κυβερνητική πολιτική για τα ακίνητα και θα οδηγήσει σε περισσότερα λουκέτα, ανεργία και ύφεση. Για τον λόγο αυτό άλλωστε η Νέα Δημοκρατία στο Ζάππειο ΙΙ πρότεινε πάγωμα των αντικειμενικών τιμών.
Η λύση που εξασφαλίζει τα έσοδα του Δημοσίου χωρίς περαιτέρω φορολογική επιβάρυνση της αγοράς και ταυτόχρονα εξαλείφει το μαύρο χρήμα είναι η αύξηση των αντικειμενικών αξιών στο επίπεδο των πραγματικών, με ταυτόχρονη όμως μείωση των φορολογικών συντελεστών, κατά ποσοστό τέτοιο, που να διασφαλίζει ότι το τελικό αποτέλεσμα στα έσοδα του Δημοσίου θα είναι ουδέτερο. Για παράδειγμα: αν η τιμή ζώνης σε μια περιοχή σήμερα είναι 1.000 ευρώ ανά τετραγωνικό, η τιμή της αγοράς 2.000 ευρώ και ο φορολογικός συντελεστής για τις μεταβιβάσεις 10%, το Δημόσιο μπορεί να εισπράξει τα ίδια έσοδα αν αυξήσει την τιμή ζώνης στα 2.000 ευρώ, δηλαδή στο επίπεδο της πραγματικής, και αν μειώσει ταυτόχρονα τον συντελεστή στο 5%.
Ανάλογες προσαρμογές προς τα κάτω πρέπει βέβαια να γίνουν σε όλους τους φόρους, τέλη κ. λπ. που υπολογίζονται με βάση τις αντικειμενικές αξίες. Και αυτό, για να μην επιβαρυνθούν όχι μόνο όσοι αγοράζουν ακίνητα, αλλά το σύνολο των ιδιοκτητών ακινήτων, οι οποίοι, για λόγους που έχουν σχέση περισσότερο με ιδεοληψίες και λιγότερο με την ουσία, έχουν στοχοποιηθεί από τη φορολογική πολιτική της σημερινής κυβέρνησης.
Υποστηρίζω ότι το κράτος δεν πρέπει να επιδιώξει αύξηση της φορολογίας στα ακίνητα, γιατί η συγκεκριμένη αγορά είναι ήδη υπερφορολογημένη και τα αποτελέσματα συνολικά για την ελληνική οικονομία, στην οποία η οικοδομή παίζει κρίσιμο ρόλο, είναι ιδιαίτερα αρνητικά. Σε μια εποχή που η οικοδομή έχει υποστεί καθίζηση, οι αγοραπωλησίες ακινήτων είναι ελάχιστες, τα ξενοίκιαστα ακίνητα πληθαίνουν, οι μειώσεις ενοικίων (τουλάχιστον από όσους ιδιοκτήτες έχουν συναίσθηση της πραγματικότητας) είναι σύνηθες φαινόμενο και τα «φέσια» πολλαπλασιάζονται, η κυβέρνηση πρέπει να προσέξει ιδιαίτερα τις αποφάσεις της για την αγορά ακινήτων.
Η ταυτόχρονη αύξηση των αντικειμενικών αξιών με τη μείωση των φορολογικών συντελεστών θα έχει ακόμη ένα θετικό αποτέλεσμα στην κτηματαγορά: τη διευκόλυνση των ξένων επενδύσεων. Ο ξένος αγοραστής, είτε είναι επιχείρηση είτε ιδιώτης που ενδιαφέρεται να αγοράσει εξοχική κατοικία ή άλλου είδους ακίνητο στη χώρα μας, είναι φυσικό να «κουμπώνεται» όταν ακούει ότι άλλα θα γραφτούν στο συμβόλαιο και άλλα θα πληρώσει ή ότι αν θέλει να απεικονίσει την πραγματικότητα στα συμβόλαια, θα πρέπει να πληρώσει επιπλέον φόρο.
Αν δε το κράτος δεσμευθεί (και βέβαια τηρήσει τη δέσμευσή του…) ότι δεν θα υπάρξουν άλλοι φορολογικοί αιφνιδιασμοί για τους επενδυτές και τους κατόχους ακίνητης περιουσίας, η ελληνική κτηματαγορά μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην έξοδο από την κρίση.
