Το Φιλοζωικό Σωματείο «ΕΠΑΦΗ», το μοναδικό φιλοζωικό σωματείο που είναι εγγεγραμμένο στο Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς (Ε.Μ.Ζ.Σ.) και εδρεύει στον Δήμο Ηρακλείου Αττικής, εκφράζει την έντονη διαμαρτυρία του για τον τρόπο συγκρότησης της νέας Πενταμελούς Επιτροπής Παρακολούθησης του Προγράμματος Διαχείρισης Αδέσποτων Ζώων.
Όπως αναφέρει και στην σχετική ανακοίνωση, την οποία υπογράφει ο πρόεδρος του Σωματείου Ευάγγελος Παλαιοδήμος και η Γραμματέας Ευανθία Καραβανά «…σύμφωνα με το άρθρο 10 του Ν. 4830/2021, η Πενταμελής Επιτροπή περιλαμβάνει εκπροσώπους φιλοζωικών σωματείων που δραστηριοποιούνται στον οικείο Δήμο και, εφόσον δεν υπάρχουν τέτοια σωματεία, εκπροσώπους σωματείων της οικείας Περιφερειακής Ενότητας.
Παρά ταύτα, το μοναδικό εγγεγραμμένο και ενεργό φιλοζωικό σωματείο του Δήμου Ηρακλείου Αττικής δεν συμμετέχει στη νέα σύνθεση της Επιτροπής, ενώ στη θέση του ορίστηκαν εκπρόσωποι σωματείων άλλων Δήμων, συγκεκριμένα από το Μαρούσι και τον Άγιο Στέφανο, γεγονός που, κατά την άποψή μας, εγείρει σοβαρά ερωτήματα ως προς την εφαρμογή του άρθρου 10 του Ν. 4830/2021.
Το χρονικό της υπόθεσης
Τον Μάρτιο του 2026, το Διοικητικό Συμβούλιο του Σωματείου μας αποφάσισε, στο πλαίσιο των καταστατικών του αρμοδιοτήτων, την αντικατάσταση των εκπροσώπων του στην Πενταμελή Επιτροπή και κοινοποίησε την απόφασή του στον Δήμο.
Κατά τη θέση του Σωματείου μας, η οποία στηρίζεται στο άρθρο 10 του Ν. 4830/2021 και σε σχετική απόφαση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, η επιλογή των προσώπων που εκπροσωπούν τα φιλοζωικά σωματεία ανήκει στα ίδια τα σωματεία και στα αρμόδια καταστατικά τους όργανα, κατά συνέπεια η δημοτική Αρχή και οι Υπηρεσίες του Δήμου δεν μπορούν να παρεμβαίνουν στις αποφάσεις ενός νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου σχετικά με τα πρόσωπα που το εκπροσωπούν.
Παρά ταύτα, ο Δήμος δεν αποδέχθηκε επί μήνες την απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του Σωματείου μας για την αντικατάσταση των εκπροσώπων του στην Πενταμελή Επιτροπή. Αντί να περιοριστεί στην τυπική αποδοχή της απόφασης του αρμόδιου οργάνου ενός νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου, προέβη σε αξιολόγηση της σκοπιμότητας της απόφασης του Σωματείου, επικαλούμενος «υπηρεσιακούς λόγους» και μη αποδεχόμενος την αντικατάσταση συγκεκριμένου προσώπου που το ίδιο το Σωματείο είχε αποφασίσει να αντικαταστήσει.
Κατά την άποψή μας, η στάση αυτή εγείρει σοβαρό ζήτημα θεσμικής τάξης, καθώς η επιλογή των προσώπων που εκπροσωπούν ένα φιλοζωικό σωματείο ανήκει αποκλειστικά στο ίδιο το Σωματείο και στα αρμόδια καταστατικά του όργανα, όχι στη Δημοτική Αρχή ή σε υπηρεσιακούς παράγοντες.
Ακολούθησε πολύμηνη αλληλογραφία, θεσμικές παρεμβάσεις και επανειλημμένες οχλήσεις του Σωματείου μας, χωρίς να μεταβληθεί η στάση του Δήμου.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η χρονική αλληλουχία των γεγονότων. Τον Μάρτιο του 2026 το Σωματείο μας ζήτησε μεταξύ άλλων την αντικατάσταση συγκεκριμένου προσώπου από την Πενταμελή Επιτροπή. Παρά ταύτα, η αντικατάσταση αυτή δεν έγινε αποδεκτή από τον Δήμο.
Στη συνέχεια, με τη νέα απόφαση συγκρότησης της Πενταμελούς Επιτροπής, τον Ιούνιο του 2026, το ίδιο πρόσωπο εμφανίζεται πλέον ως εκπρόσωπος φιλοζωικού σωματείου άλλου Δήμου, με έδρα τον Άγιο Στέφανο.
Επιπλέον, από δημόσια διοικητικά έγγραφα προκύπτει ότι το συγκεκριμένο πρόσωπο διατηρεί εργασιακή σχέση με τον Δήμο Ηρακλείου Αττικής, η οποία φέρεται να ξεκίνησε από 01-06-2026. Περαιτέρω, και το αναπληρωματικό μέλος που ορίστηκε από το ίδιο φιλοζωικό σωματείο φέρεται να διατηρεί εργασιακή σχέση με τον Δήμο.
Το γεγονός αυτό ενισχύει, κατά την άποψή μας, τα εύλογα ερωτήματα ως προς την ανεξαρτησία, την αμεροληψία και τη συνολική διαδικασία συγκρότησης της Επιτροπής και καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη πλήρους ελέγχου νομιμότητας από τις αρμόδιες αρχές.
Η διαφάνεια και ο κοινωνικός έλεγχος δεν είναι επιλογή. Είναι υποχρέωση.
Ο Ν. 4830/2021 καθιέρωσε τη συμμετοχή των φιλοζωικών σωματείων στις Πενταμελείς Επιτροπές, ώστε να διασφαλίζονται η διαφάνεια, η λογοδοσία και ο ουσιαστικός κοινωνικός έλεγχος στη διαχείριση των αδέσποτων ζώων.
Όταν από δημόσια διοικητικά έγγραφα προκύπτει ότι πρόσωπα που συμμετέχουν σε τέτοια συλλογικά όργανα ως εκπρόσωποι φιλοζωικών σωματείων διατηρούν ταυτόχρονα εργασιακή σχέση με τον ίδιο φορέα, ανακύπτουν εύλογα ερωτήματα ως προς τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας της διαδικασίας.
Εξίσου εύλογα ερωτήματα ανακύπτουν όταν αναγνωρισμένα φιλοζωικά σωματεία, εγγεγραμμένα στο Ε.Μ.Ζ.Σ., που δραστηριοποιούνται στον οικείο Δήμο και ασκούν διαχρονικά τεκμηριωμένες θεσμικές παρεμβάσεις και δημόσιο έλεγχο για την εφαρμογή της νομοθεσίας, αποκλείονται από τις προβλεπόμενες διαδικασίες.
Σε μια δημοκρατική πολιτεία, η τεκμηριωμένη κριτική δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως εμπόδιο, αλλά ως στοιχείο διαφάνειας, λογοδοσίας και βελτίωσης της διοίκησης.
Η προστασία των αδέσποτων ζώων προϋποθέτει ανεξάρτητους θεσμούς, διαφάνεια, ίση εφαρμογή του νόμου και ουσιαστική συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών.
Δυσχέρεια στο εθελοντικό έργο
Ο αποκλεισμός του Σωματείου μας από την Πενταμελή Επιτροπή, δηλαδή ο αποκλεισμός εθελοντών με αποδεδειγμένη και πολύχρονη προσφορά στην προστασία των ζώων, δεν αποτελεί, κατά την άποψή μας, μεμονωμένο περιστατικό. Εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο που δυσχεραίνει την άσκηση του θεσμικού και εθελοντικού μας έργου.
Επί σειρά εβδομάδων δεν έχει καταστεί δυνατή με ευθύνη της αρμόδιας Υπηρεσίας του Δήμου η επίσκεψη του Σωματείου στον χώρο φιλοξενίας των αδέσποτων ζώων της συνεργαζόμενης με τον Δήμο Ηρακλείου πανσιόν, προκειμένου να συμβάλουμε στην ενημέρωση των πολιτών, στην προώθηση υιοθεσιών και στη στήριξη των φιλοξενούμενων ζώων.
Παράλληλα, όταν ζητούμε στοιχεία για τα ζώα που φιλοξενούνται εκεί ή για τα ζώα που περισυλλέγονται, από την αρμόδια υπηρεσία του Δήμου παραπεμπόμαστε σε συγκεκριμένο ιδιώτη.
Κατά την άποψή μας, οι πρακτικές αυτές δυσχεραίνουν την άσκηση του θεσμικού και εθελοντικού μας ρόλου και περιορίζουν τον ουσιαστικό κοινωνικό έλεγχο που ο ίδιος ο νομοθέτης επιδίωξε να διασφαλίσει με τον Ν. 4830/2021.
Οι δημόσιες υπηρεσίες οφείλουν να λειτουργούν με διαφάνεια, λογοδοσία και ίση μεταχείριση όλων των θεσμικών φορέων και όχι με αντιλήψεις που δημιουργούν την εντύπωση ότι η διαχείριση ενός δημόσιου έργου αποτελεί αποκλειστικό πεδίο ορισμένων προσώπων ή ομάδων.
Η διαχείριση των αδέσποτων ζώων είναι δημόσια υπόθεση και όχι ιδιωτική υπόθεση κανενός.
Σκοπός μας δεν είναι η δημιουργία αντιπαραθέσεων. Σκοπός μας είναι η διασφάλιση της νομιμότητας, της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της ουσιαστικής προστασίας των αδέσποτων ζώων.
Η εθελοντική προσφορά δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο εκεί όπου είναι βολική. Ο Ν. 4830/2021 αναγνωρίζει θεσμικό ρόλο στα φιλοζωικά σωματεία, ακριβώς για να υπάρχει διαφάνεια, λογοδοσία και ουσιαστικός κοινωνικός έλεγχος.
Το Σωματείο μας δεν ιδρύθηκε για να σιωπά. Ιδρύθηκε για να υπερασπίζεται τα ζώα, τη νομιμότητα και τη διαφάνεια. Η διαχρονική προσφορά των εθελοντών μας θα συνεχιστεί, με θεσμικό, τεκμηριωμένο και ανεξάρτητο τρόπο.
Η διαφάνεια δεν φοβάται τον έλεγχο. Τον επιδιώκει.
