Όταν ένα μέλος της οικογένειας αντιμετωπίζει μία σοβαρή ψυχική ασθένεια αλλάζει ολόκληρο το τοπίο της οικογένειας. Τα συναισθήματα όλων των μελών της οικογένειας είναι πολλά και επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό την εσωτερική λειτουργία αλλά και την κοινωνική ζωή της. Θυμός, ενοχή, ματαίωση, ντροπή, θλίψη, απελπισία, οργή καταλαμβάνουν χώρο στο εσωτερικό της και τη φέρνουν αντιμέτωπη με μία νέα πραγματικότητα.
Επιπροσθέτως, τα συμπτώματα του μέλους που νοσεί, κάνουν επιτακτική την ανάγκη αφενός για διαχείριση και εξομάλυνση, αφετέρου προκαλούν τα υπόλοιπα μέλη να βρουν άλλους τρόπους σχετίζεσθαι. Η οικογένεια χρειάζεται να βρει νέους τρόπους επικοινωνίας και να «εκπαιδευτεί» σε νέες δεξιότητες που θα την βοηθήσουν στη «αναμέτρηση» με την ψυχική ασθένεια.
Σε τέτοιες ανάγκες έρχεται να απαντήσει ο Σύλλογος Οικογενειών και φίλων για την Ψυχική Υγεία Βορειοανατολικής Αττικής. Ο σύλλογος ξεκίνησε τις δράσεις του στις αρχές του 2011 και πραγματοποίησε την ιδρυτική του συνέλευση στη αίθουσα «Μανώλης Αναγνωστάκης» στο Δήμο Πεύκης.
Δημιουργήθηκε από την ανάγκη για αλληλοσυμπαράσταση, κατανόηση των προβλημάτων που βασανίζουν τους ασθενείς και τις οικογένειές τους από την ασθένεια, την καταπολέμηση του κοινωνικού στίγματος, την ανάγκη κοινωνικής και ψυχολογικής επανένταξης και ενημέρωσης. Είναι αλήθεια ότι στις δυσκολίες του όλου εγχειρήματος προστέθηκαν και οι γενικότερες δυσκολίες που περνά η χώρα μας, ωστόσο, προσπαθούμε να παραμένουμε σταθεροί στους στόχους και στο όραμά μας.
Όλο τον προηγούμενο καιρό καταβάλαμε μία συνεχή προσπάθεια να δικτυωθεί ο Σύλλογος με άλλους ομοειδείς συλλόγους, να ενημερώσουμε φορείς για τα προβλήματα της ψυχικής υγείας και να βοηθήσουμε τις οικογένειες στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν. Αυτή τη στιγμή λειτουργούν ομάδες ψυχοεκπαίδευσης και υποστήριξης μελών οικογενειών και σύντομα θα δημιουργηθούν ομάδες αυτοβοήθειας και ομάδες και ομάδες ληπτών υπηρεσιών ψυχικής υγείας.
Σημαντικό επίσης στόχο μας αποτελεί η ενημέρωση των μελών μας, καθώς και η ευαισθητοποίηση της Κοινότητας σε θέματα που αφορούν την ψυχική υγεία. Το έτος που διανύουμε ο Σύλλογος πραγματοποίησε ευρύτερες δράσεις που αφορούσαν τόσο την ενημέρωση των μελών του όσο και την ενημέρωση της Κοινότητας.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα η ημερίδα τον Ιούνιο στο Μαρούσι, με θέμα «Οικονομική Κρίση και Ψυχική Υγεία», καθώς και η συνάντηση των μελών του Συλλόγου με στόχο τη σύνδεση των μελών και τη διερεύνηση νέων αναγκών προκειμένου σχεδιάσουμε τη μελλοντική πορεία του Συλλόγου.
Η ενδυνάμωση της οικογένειας είναι σημαντικός παράγοντας στην πορεία προς την ανάρρωση από μία ψυχική ασθένεια, καθώς οι περισσότεροι άνθρωποι από αυτούς μπορούν να αναρρώσουν και να ζήσουν μία φυσιολογική ζωή. Σε αυτή την πορεία η οικογένεια μπορεί να συμβάλει αποφασιστικά δημιουργώντας ένα υποστηρικτικό περιβάλλον με αποτελεσματική επίλυση προβλημάτων και καλή επικοινωνία. Αντίθετα, η απομόνωση οδηγεί στη δυσλειτουργία και στη συντήρηση των συμπτωμάτων και τελικά στην ψυχική οδύνη όλα τα μέλη της οικογένειας.
Μαρία Χάλαρη
γραμματέας Δ.Σ. ΣΟ.Φ.Ψ.Υ. ΒΑ Αττικής, μέλος Οικογένειας
Πέπη Μπελέκου
Ψυχολόγος MSc, Ε.Υ. Ε.Π.Α.Ψ.Υ Λυκόβρυσης, μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής Σ.Ο.Φ.Ψ.Υ. Β/Α Αττικής
Στοιχεία επικοινωνίας: Σ.Ο.Φ.Ψ.Υ. Β/Α Αττικής: 210 6141350 / 6937392014 sofpsiva@gmail.com.
Η οικογένεια χρειάζεται να θωρακιστεί με τη βοήθεια επαγγελματιών ψυχικής υγείας μαθαίνοντας όλες τις πληροφορίες και εκπαιδευόμενη στις δεξιότητες που αποτελούν παράγοντες προστασίας: α) σαφής γνώση για τη ασθένεια, β) απόκτηση δεξιότητων επίλυσης προβλημάτων και καλή επικοινωνία, γ) υποστήριξη στο άτομο που νοσεί για τήρηση της φαρμακευτικής αγωγής και του θεραπευτικού πλάνου (θεραπευτικές συναντήσεις) χωρίς κριτική και παραβιάσεις, δ) συντονισμός, καλή συνεργασία με το θεραπευτικό πλαίσιο, ε) άνοιγμα-δημιουργία όσο το δυνατόν ευρύτερου κοινωνικού δικτύου.
Οι περισσότεροι άνθρωποι που πάσχουν από μία σοβαρή ψυχική ασθένεια μπορούν να αναρρώσουν και να ζήσουν μία φυσιολογική και αυτόνομη ζωή. Οι οικογένειες μπορούν να συμβάλλουν αποφασιστικά δημιουργώντας ένα περιβάλλον υποστηρικτικό, με καλή επικοινωνία και αποτελεσματική επίλυση των προβλημάτων, τέτοιο που να μειώνει το στρες. Διαφορετικά, τα υψηλά επίπεδα στρες, καθώς και η περιορισμένη υποστήριξη και ανεπάρκεια-δυσλειτουργία της οικογένειας συντηρούν τα συμπτώματα, αποτελώντας εν δυνάμει εκλυτικούς παράγοντες υποτροπής.
