Το καθένα κουβαλάει τη δική του ιστορία και τη δική του εξέλιξη σήμερα, καθώς άλλα έχουν πέσει στα χέρια των θαυμαστών της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής, ενώ άλλα στα χέρια όσων λατρεύουν το απρόσωπο μπετόν και την «εκμετάλλευση», που δεν διστάζουν να θυσιάσουν την αξία των μοναδικών αυτών κτηρίων στον βωμό του κέρδους. Υπάρχει και μια τρίτη κατηγορία, ωστόσο, αυτών που δεν εκτίμησαν το θησαυρό που είχαν στα χέρια τους, και τον άφησαν να χαθεί… Αυτά τα σπίτια έχουν παραμεληθεί, εγκαταλειφθεί και βρίσκονται, πλέον, κρυμμένα πίσω από πυκνές φυλλωσιές, ώστε δύσκολα κάποιος να μπορεί να ξεχωρίζει κάποια κατοικία και να φανταστεί ότι υπήρχε εκεί πέρα κάποτε ζωή.
Ο φακός της «Α» κατέγραψε όλα τα διατηρητέα σπίτια του Αμαρουσίου, με σκοπό να ζωντανέψει στις μνήμες των αναγνωστών, την παλιά καλή και σχεδόν χαμένη πια εικόνα του Αμαρουσίου, αλλά και για να αφυπνίσει κάθε ενδιαφερόμενο που θέλει να παρακινήσει τη δημοτική αρχή να προστατεύσει τον αληθινό πλούτο της πόλης, και όχι τον πρόσκαιρο…
Όσα διατηρούν την αίγλη τους…
Ελπιδοφόρο είναι το γεγονός ότι δεν είναι λίγα τα διατηρητέα κτήρια που μεταφέρουν την ατμόσφαιρα περασμένων χρόνων και συνάμα την αρχοντιά της εποχής εκείνης. Ωστόσο, αποτελούν τη μειονότητα. Είναι αυτά που είχαν καλύτερη τύχη από τα υπόλοιπα, επειδή κάποιοι αφιέρωσαν όχι μόνο χρόνο αλλά και χρήμα για να τα ανακαινίσουν και να τα συντηρήσουν. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η ανακαίνιση ενός τέτοιου κτηρίου είναι πολυέξοδη, δεδομένου ότι τα περισσότερα από αυτά, αφενός είναι μεγάλα σε έκταση, αφετέρου χρειάζονται ειδική μεταχείριση, προκειμένου να μην αλλοιωθεί η παραδοσιακή αρχιτεκτονική τους.
Για τον λόγο αυτό, πολλά από τα κτήρια που έχουν σήμερα διασωθεί και αναδύουν ακέραιη την ιστορικότητα του τόπου και την αρχιτεκτονική του παράδοση, οφείλονται σε απαλλοτριώσεις από εταιρείες, τράπεζες, μουσεία ή από τον Δήμο Αμαρουσίου.
Ίσως το πιο προβεβλημένο διατηρητέο κτήριο να είναι αυτό που βρίσκεται επί της λεωφόρου Κηφισιάς, το οποίο χρησιμοποιείται ως υποκατάστημα γνωστής ασφαλιστικής εταιρείας. Η προβολή του οφείλεται καθαρά στην τοποθεσία του, καθώς βρίσκεται σε περιοχή με αυξημένη διέλευση αυτοκινήτων. Επί της λεωφόρου Κηφισιάς, ωστόσο, βρίσκονται και άλλα δύο κτήρια, που είναι καλά διατηρημένα. Ανεβαίνοντας λίγο βορειότερα, συναντάμε μέσα στο δάσος Συγγρού την αρχοντική «Βίλα», η οποία βρίσκεται αυτή την περίοδο υπό ανακαίνιση. Κοντά της δεσπόζει και το ξεχωριστό γοτθικό εκκλησάκι, το οποίο ανακαινίστηκε και αυτό πρόσφατα, αποτελώντας ένα σπάνιο είδος αρχιτεκτονικής για την πόλη του Αμαρουσίου.
Τα πιο εντυπωσιακά κτήρια παραδοσιακής αρχιτεκτονικής είναι αυτά που βρίσκονται κρυμμένα στους ήσυχους δρόμους που συνορεύουν με την Άνω Πεύκη, όπως η Χαϊμαντά, η Ηροδότου και η Ελευθερίου Βενιζέλου. Εντυπωσιακά όμως είναι και τα κτήρια στο κέντρο του Αμαρουσίου, όπως αυτά που βρίσκονται στις οδούς Ερμού, Βασιλίσσης Σοφίας, Θησέως, Πλαστήρα, Αριστοτέλους, Ηρώδου Αττικού και αλλού.
Τι έχει αξιοποιήσει το Μαρούσι;
Ένα ακόμα όμορφο διατηρητέο κτήριο είναι αυτό που βρίσκεται στην οδό Θεμιστοκλέους και χρησιμοποιείται σήμερα ως Γραφείο Εθελοντισμού του διαδημοτικού δικτύου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης του Δήμου Αμαρουσίου. Για πολλά χρόνια ήταν εγκαταλειμμένο, ενώ υπήρχαν υπόνοιες ότι είχε γίνει στέκι εξαρτημένων από ουσίες ατόμων. Η αλλαγή αυτή μόνο ευχάριστη μπορεί να είναι για την αισθητική του Αμαρουσίου, δεδομένου ότι το συγκεκριμένο κτήριο βρίσκεται στην καρδιά της πόλης. Πρόσφατα, ο Δήμος Αμαρουσίου προέβαλε ένα ακόμα διατηρητέο κτήριο, μέσω των εγκαινίων της Βορέειου Βιβλιοθήκης. Η τοποθεσία είναι πράγματι μαγευτική, καθώς βρίσκεται πάνω σε λιθόστρωτο δρόμο ήπιας κυκλοφορίας, ενώ γύρω υπάρχουν δένδρα.
Καταγράφοντας τις ενέργειες του Δήμου Αμαρουσίου ως προς τα διατηρητέα, θα επισημάνουμε ότι πολλά ήταν τα χειροκροτήματα, όταν εγκαινιάστηκε το νέο δημαρχείο, αλλά λίγοι συνειδητοποίησαν την αξία του παλιού, το οποίο βρίσκεται στην οδό Βασιλίσσης Σοφίας. Το ιστορικό κτήριο δίπλα στην πλατεία Ηρώων, το οποίο μέχρι πριν από λίγα χρόνια φιλοξενούσε τις συνεδριάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου, σήμερα αξιοποιείται ως Δημοτική Πινακοθήκη. Ίσως, όμως, η πιο ενδιαφέρουσα χρήση διατηρητέου κτηρίου, αφορά αυτό που βρίσκεται επί των οδών Μεσογείων και Βορείου Ηπείρου, με την επιγραφή «Πολιτιστικό Κέντρο Γευστικής Ενημέρωσης». Στο ίδιο κτήριο, μάλιστα, στεγάζεται και το 1ο Σύστημα Οδηγών Προσκόπων Αμαρουσίου.
Διατηρητέα «ποικίλης χρήσης»…
Μία ιδιαίτερη κατηγορία διατηρητέων είναι αυτά, τα οποία δύσκολα αναγνωρίζονται, καθώς χρησιμοποιούνται ή χρησιμοποιήθηκαν στο παρελθόν για συγκεκριμένες λειτουργίες. Το ένα βρίσκεται στην πολυσύχναστη λεωφόρο Κηφισιάς και στεγάζει τη διαχρονική δουλειά των κεραμιστών που αποτελούσε πάλαι ποτέ σήμα κατατεθέν του Αμαρουσίου.
Ένα από τα εμβληματικά κτήρια της πόλης είναι το Αμαλίειο Οικοτροφείο, το κτήριο του οποίου κτίστηκε γύρω στο 1855. Αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα διατηρητέα κτήρια του Δήμου, αφού μέχρι πριν από κάποιες δεκαετίες λειτουργούσε ως ιδιωτικό σχολείο. Τα διατηρητέα κτήρια, όμως, φαίνεται ότι χρησιμοποιούνται και για αθλητικούς σκοπούς, αφού ένα από τα πιο μεγάλα ανήκει στον Ελληνικό Ιππικό Όμιλο και βρίσκεται στον Παράδεισο Αμαρουσίου. Μακρόστενο, με τριγωνική οροφή και βαμμένο με σκούρα χρώματα, το διατηρητέο αυτό κτήριο συνεχίζει να φιλοξενεί ιππικές δραστηριότητες.
Στα σύνορα με τον Δήμο Μελισσίων υπάρχει το διατηρητέο κτήριο Στούντιο Άλφα, το οποίο βρίσκεται στην ομώνυμη περιοχή του Αμαρουσίου. Με δυσκολία θα μπορούσε να φανταστεί κάποιος ότι είναι διατηρητέο, καθώς δεν είναι σπίτι αλλά μοιάζει περισσότερο με παλιό εργοστάσιο. Η σκεπή του είναι κυματιστή, στην τεχνοτροπία των παλιών γερμανικών εργοστασίων, ενώ απέξω υπάρχουν σωλήνες. Δεν είναι απίθανο, ωστόσο, να δείτε από κοντά κάποιο ζωντανό γύρισμα ταινίας, αφού το σύγχρονο στούντιο ιδιωτικού καναλιού στεγάζεται ακριβώς δίπλα.
