Eίναι η ζωντανή ιστορία της πόλης!
Η ιστορία των ανθρώπων της, των εθίμων, των παραδόσεων, της κοινωνικής αποτύπωσης μιας εκατοντάχρονης διαδρομής.
Όλα αυτά, σαν σε κινηματογραφική ταινία, αποτυπώνουν δρώμενα, μνήμες, αναμνήσεις αλλά και σημερινές βιωματικές καταστάσεις σε εμάς τους παλαιότερους· στον δρόμο, σε εκδηλώσεις, σε μαζώξεις, σε συλλόγους, σε γιορτές, σε πανηγύρια! Και η χαρά να ανταμώνεις κυρίως με Μαρουσιώτες φίλους, συμμαθητές, παλιούς γνώριμους, μεγάλη. Ακόμα και στο φευγιό κάποιων, αποτυπώνεις τη διαδρομή τους ανάμεσα σε παρευρισκόμενους φίλους κατά τη διάρκεια του αποχαιρετισμού…
Όλοι εμείς λοιπόν που κατά τη διάρκεια των χρόνων αποφοιτήσαμε από το Γυμνάσιο Αμαρουσίου, έχουμε μια τεράστια ευθύνη: να διατηρήσουμε την παράδοση, την ιστορική μνήμη, να την αναδείξουμε. Όχι μόνο για εμάς τους ίδιους αλλά, το πιο βασικό, για τα παιδιά που έρχονται να φοιτήσουν. Να μάθουν για το σχολείο που βρίσκονται, την ιστορία του, την παρακαταθήκη του. Όμως όλα αυτά θα αποτυπωθούν με συγκεκριμένες δράσεις σε άλλη αναφορά για το σχολείο, σύντομα.
Κατά τη διάρκεια της εκατοντάχρονης πορείας του σχολείου πέρασαν χιλιάδες μαθητές, αγόρια και κορίτσια, που στη συνέχεια διέπρεψαν στη ζωή τους. Έγιναν πανεπιστημιακοί καθηγητές, επιστήμονες, δήμαρχοι στην ίδια την πόλη τους, διηύθυναν το ίδιο το σχολείο από το οποίο αποφοίτησαν, έγιναν επιτυχημένοι επιχειρηματίες, άνθρωποι που άφησαν το στίγμα τους στην κοινωνία.
Πέρασαν καθηγητές, που έδωσαν τον καλύτερο εαυτό τους σε εμάς τους μαθητές τους. Κατάφεραν να μας εμφυσήσουν τις αξίες της ζωής, με ιδιαίτερα παρεμβατικό ρόλο στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς μας.
Ένας από αυτούς, για εμένα προσωπικά ο κορυφαίος, είναι ο φιλόλογος Νίκος Καβρουλάκης. Το σημερινό αφιέρωμα στη μνήμη του, με την ευκαιρία των 100 χρόνων του Γυμνασίου, αποτελεί οφειλόμενη τιμή ειδικά γι’ αυτόν αλλά και για τους άλλους καθηγητές που υπηρέτησαν στο σχολείο και συνέβαλαν στη μόρφωση αλλά και στην ευρύτερη παιδεία των μαθητών τους.
Στην τάξη μου, ο Νίκος Καβρουλάκης δεν δίδασκε Αρχαία και Νέα. Δίδασκε μόνο Ιστορία, καθ’ όλη τη μαθητική διαδρομή μας. Το μάθημά του εστιαζόταν μεν στη ροή της διδασκόμενης ύλης, όπου παράλληλα με την καταγραφή των γεγονότων γινόταν η ανάλυσή τους από τον ίδιο αλλά και με παρότρυνσή του να συμμετέχουμε κι εμείς οι μαθητές. Συζήτηση λοιπόν, ανταλλαγή απόψεων, ανάλυση δεδομένων. Η εξέταση; Σπάνια. Η βαθμολογία προέκυπτε από τη συζήτηση. Στους διαγωνισμούς …καινοτομούσαμε. Γράφαμε με τα βιβλία πάνω στα θρανία. Τα ερωτήματα όμως απευθύνονταν σε… ψαγμένους μαθητές.
Ο Νίκος Καβρουλάκης, ο δάσκαλος, έπαιξε ιδιαίτερα καταλυτικό ρόλο σ’ εμένα. Με έμαθε να σκέπτομαι, να αναλύω, να συνθέτω, να συμπεραίνω. «Όσο πιο πολλές συνιστώσες βάζεις, τόσο πιο ασφαλή συνισταμένη βγάζεις» μας έλεγε. Διαμόρφωσε σε μεγάλο βαθμό τον χαρακτήρα μου, συνέβαλε καταλυτικά στη μετέπειτα πορεία μου, συμβουλεύοντάς με ακόμη και μετά την αποφοίτηση στο πλαίσιο της μετέπειτα συνεργασίας μας στην ΑΜΑΡΥΣΙΑ, για τον ρόλο που οφείλει ένα Μέσο να διαδραματίζει στις τοπικές κοινωνίες· με σεβασμό στον ανώνυμο αναγνώστη και με βασικό στόχο την παρέμβασή του στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των πολιτών, στοιχεία τα οποία απαρέγκλιτα τηρήθηκαν στη 60χρονη πορεία της ΑΜΑΡΥΣΙΑΣ.
Και άλλα και άλλα…
Γνωρίζω καλά ότι το κείμενο αυτό αποτελεί συνολική απότιση τιμής στον καθηγητή μας Νίκο Καβρουλάκη κι από τους υπόλοιπους συμμαθητές μου. Ένα εξαιρετικό έμψυχο δυναμικό, που τον εκτιμούσε βαθύτατα, μα κι αυτός διαρκώς επαναλάμβανε: «Είναι η καλύτερη τάξη που είχα στην πολύχρονη διαδρομή μου».
Νίκο Καβρουλάκη, αγαπημένε μου και αλησμόνητε δάσκαλε. Σ’ ευχαριστώ για όλα όσα τόσο απλόχερα μου πρόσφερες. Μόνο εγώ ξέρω πόσα σου οφείλω…
Χρήστος Ζαγκλής
Ποιος ήταν ο Νίκος Καβρουλάκης
Ο Νίκος Καβρουλάκης γεννήθηκε στην Κρήτη, στον Καράνο Κυδωνίας Χανίων, το 1917. Φοίτησε στη Φιλολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, όμως λόγω πολέμου διέκοψε τις σπουδές του. Πολέμησε στην Αλβανία σε όλες τις μάχες με το 8ο Σύνταγμα Πεζικού στην περιοχή Αργυροκάστρου αλλά και στο Τεπελένι.
Μετά την κατάρρευση του Μετώπου κι έπειτα από αφάνταστες ταλαιπωρίες, έφτασε πεζός και τραυματίας στην Αθήνα κι εισήλθε σε κακή κατάσταση στο νοσοκομείο, όπου μετά τη νοσηλεία του κρίθηκε ανάπηρος πολέμου.
Στις αρχές του 1942, από την Αθήνα της φοβερής πείνας της Κατοχής, με ένα μικρό πλεούμενο και ταξίδι 9 ημερών, έφθασε στην Κρήτη. Αμέσως οργανώθηκε στην Αντίσταση (ΕΑΜ) κι έγινε στέλεχός του. Έλαβε μέρος στις συγκρούσεις του ΕΑΜ με τους Γερμανούς στην Παναγία Χανίων (12-14 Νοεμβρίου 1944) και τη συντριβή των γερμανικών δυνάμεων από το 16ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ, νίκη η οποία αποτέλεσε το μήνυμα για την απελευθέρωση της Κρήτης.
Μετά τον πόλεμο γύρισε στην Αθήνα, ολοκλήρωσε τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο Αθηνών κι έγινε πτυχιούχος Φιλολογίας – καθηγητής, όπου διορίστηκε να υπηρετήσει στη Μέση Εκπαίδευση.
Το 1964 του ανατέθηκε από τον τότε γενικό γραμματέα του Υπουργείου Παιδείας Ευάγγελο Παπανούτσο, στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης από την κυβέρνηση Γ. Παπανδρέου, να συγγράψει βιβλίο προς χρήση των μαθητών της Γ’ Γυμνασίου, με θέμα την ερμηνεία κι ανάλυση του κειμένου «Αλέξανδρος» από τους «Παράλληλους Βίους» του Πλούταρχου. Εξαιτίας των αντιδράσεων από συντηρητικούς κύκλους για τη «Μεταρρύθμιση Παπανούτσου» και μετά τα «Ιουλιανά» του 1965, η Μεταρρύθμιση αναιρέθηκε και τα χρόνια της Δικτατορίας καταργήθηκε. Έτσι το βιβλίο του Νίκου Καβρουλάκη, ουδέποτε κυκλοφόρησε.
Παράλληλα είχε προταθεί για καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, όμως λόγω των αριστερών πολιτικών πεποιθήσεών του, τελικά δεν επελέγη. Παρέμεινε καθηγητής στη Μέση Εκπαίδευση.
Ορισμένα από τα βιβλία που έγραψε και κυκλοφόρησαν, ήσαν:
- Η Λογοτεχνία στην υποκειμενική και αντικειμενική θεώρησή της, μελέτη (1964)
- Οι Ρέμπελοι, ιστορικό μυθιστόρημα (1976)
- Γλώσσα, ρυθμός και ποίηση (Από την παραδοσιακή στη μοντέρνα ποίηση) (1981)
- Στη Μινωική Κρήτη το 1460 π.Χ., ιστορικό μυθιστόρημα (1987)
- Το Δίπτυχο, ποιητική συλλογή (1989)
- Η στράτα των Μουσούρων, ιστορική μελέτη (1991)
- Μάλι Σπαπ, το ματωμένο βουνό της Αλβανίας (εντυπώσεις από την εποποιία 1940-41) (1991)
- Οι ρίζες των ριζίτικων τραγουδιών (τα πανάρχαια τραγούδια της Δυτικής Κρήτης) (1992)
- Αρχαίος λόγος (Προσωδιακή Προφορά, Ρυθμική Σύνταξη, Αρμονία ) (1994)
- Ήριδνα, ιέρεια της Μινωικής Κρήτης, ιστορικό μυθιστόρημα (1996)
- Ιστορίες των ταπεινών, διηγήματα (1998)
- Ιστορίες της Κατοχής, διηγήματα (2002)
- Ξενοφών, περί Ιππικής, μετάφραση Ν.Κ. (2002)
Ήταν βαθύς γνώστης της Γραμμικής Β’ την οποία είχε μελετήσει επισταμένως. (Το βιβλίο «ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΙΚΗ Β’ του J. T. Hover, Έκδοση του Μορφωτικού Ιδρύματος της Εθνικής Τράπεζας το 1994, μου το πρόσφερε από τη βιβλιοθήκη του με μεγάλη χαρά· σήμερα κοσμεί τη δική μου βιβλιοθήκη).
Εκτός από τα βιβλία που εξέδωσε, δημοσίευσε σειρά άρθρων σε εφημερίδες και περιοδικά της Κρήτης αλλά και στην ΑΜΑΡΥΣΙΑ την οποία εκτιμούσε βαθύτατα.
Από το 1981 ήταν τακτικό μέλος της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών.
Έφυγε την 1η Δεκεμβρίου 2005 σε ηλικία 88 ετών. Κηδεύτηκε κι ετάφη στη γενέτειρά του, το Καράνο της Κρήτης.
ΣΤΙΓΜΙΟΤΥΠΑ ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΑΞΗ
Η ομιλία για την… επέτειο
Ήταν 21η Απριλίου 1969, ώρα 8:00 το πρωί.
Ήμασταν στο προαύλιο όλοι οι μαθητές του σχολείου, λίγο πριν μπούμε στις τάξεις για μάθημα. Μετά τον καθιερωμένο αγιασμό, στο μικρόφωνο ο καθηγητής Νίκος Καβρουλάκης. Είχε επιλεγεί -παρά τη θέλησή του- πιθανότατα από εξωσχολικά κέντρα, να μιλήσει (δίκην τιμωρίας;) για τη δεύτερη επέτειο της… επανάστασης!
Με ιδιαίτερα εμφανή τον έντονο εκνευρισμό του, που αποτυπωνόταν στο ύφος της ομιλίας του, έκανε μια σύντομη αναφορά στα γεγονότα -και μόνο- που είχαν ήδη καταγραφεί δύο χρόνια πριν. Αποστασιοποιημένος πλήρως, έκλεισε την ομιλία του με την παραίνεση σε εμάς τους μαθητές «να σκεφτόμαστε, να αντιδρούμε, για να αποφύγουμε τα χειρότερα…».
Αυτά περί «εθνοσωτηρίου επαναστάσεως».
Το γράμμα του πατέρα…
Στην τάξη, μετά το μάθημα, με χαλαρωτική διάθεση…
– Θα σας διηγηθώ μια ιστορία, πραγματική, που συνέβη σε έναν πολύ δικό μου άνθρωπο. Τα συμπεράσματα δικά σας.
Ένα βράδυ, ένας πατέρας συζητά με τον γιο του, μόλις αποφοιτήσαντα από το Πανεπιστήμιο Αθηνών. Ο γιος αναφέρει στον πατέρα ότι ψάχνει για δουλειά κι έχει κάνει αίτηση πρόσληψης σε μια εταιρεία. Ο πατέρας διαπιστώνει, ότι διευθύνων σύμβουλος στη συγκεκριμένη εταιρεία είναι ένας πολύ καλός του φίλος και συμμαθητής του από τα χρόνια του σχολείου.
Μετά από αρκετή σκέψη, ο πατέρας λέει στον γιο του:
– Θα γράψω ένα γράμμα, το οποίο θα δώσεις στον διευθύνοντα σύμβουλο, όταν θα πας για τη συνέντευξη.
Την επόμενη ημέρα το μεσημέρι, ο γιος επιστρέφει περιχαρής στο σπίτι και λέει στον πατέρα του:
– Μπαμπά, τα κατάφερα. Με προσέλαβαν. Αρχίζω δουλειά την πρώτη του μήνα.
– Μπράβο. Το γράμμα που σου έδωσα, τι το έκανες;
– Να το, εδώ το έχω, σφραγισμένο όπως μου το έδωσες. Το κράτησα, δεν το έδωσα. Παρ’ το.
– Άνοιξέ το και διάβασέ το δυνατά.
Κι ο γιος αρχίζει την ανάγνωση.
«Παλιέ μου φίλε και συμμαθητή…, καλημέρα
Αν αυτό το γράμμα φθάσει στα χέρια σου, θα σημαίνει ότι έχω αποτύχει ως πατέρας. Δεν θα έχω καταφέρει να περάσω στον γιο μου το μήνυμα, ότι πρέπει να βασίζεται στις δικές του δυνάμεις και μόνο, να θωρακίζει τον εαυτό του, να πορεύεται και να διεκδικεί, με βάση όσα έχει επιτύχει προσωπικά ο ίδιος.
Η σφυρηλάτηση της προσωπικότητάς του κι οι αξίες που παίρνει από το σπίτι του είναι η παρακαταθήκη για το μέλλον του.
Σε χαιρετώ
… »
Ολοκληρώνοντας ο γιος την ανάγνωση, με δάκρυα στα μάτια, έπεσε στην αγκαλιά του επίσης δακρυσμένου αλλά υπερήφανου πατέρα του!
Η συνεργασία με την ΑΜΑΡΥΣΙΑ
Μετά την αποφοίτησή μας από το σχολείο, με κάποιους καθηγητές μας διατηρήσαμε κάποια επαφή, σε αραιά όμως διαστήματα. Μεταξύ άλλων κι ο Νίκος Καβρουλάκης, ο οποίος έχαιρε σεβασμού κι ιδιαίτερης εκτίμησης απ’ όλους μας.
Ένα βράδυ, μετά κάμποσο καιρό, μαζευτήκαμε για ένα κρασί οι παλιοί συμμαθητές. Σκαλίζοντας τις μνήμες και τις αναμνήσεις μας από τα σχολικά μας χρόνια, η αναφορά στον Νίκο Καβρουλάκη και σ’ όλα που μας συνέδεαν μαζί του, κυριάρχησαν.
– Να τον βρούμε, να τον συναντήσουμε, είπαμε.
Πήρα λοιπόν την πρωτοβουλία, να τον αναζητήσω μέσω τηλεφωνικού καταλόγου, αφού δεν υπήρχε άλλος τρόπος. Τον βρήκα, μιλήσαμε, είπαμε να συναντηθούμε, το δέχτηκε με μεγάλη χαρά. Θυμόταν τους περισσότερους από εμάς ακόμη και με τα μικρά μας ονόματα. Ήμασταν η αγαπημένη του τάξη.
Μεταξύ των άλλων, είχα σφοδρή επιθυμία και θεωρούσα ότι θα αποτελούσε ιδιαίτερη τιμή για μένα να τον εντάξω στους αρθρογράφους της ΑΜΑΡΥΣΙΑΣ, όποτε είχε χρόνο και διάθεση· άλλωστε με το Μαρούσι ήταν ιδιαίτερα δεμένος. Του το πρότεινα και το δέχτηκε με φανερή ικανοποίηση, δεδομένου ότι μέσω της ΑΜΑΡΥΣΙΑΣ θα απευθυνόταν σε ένα ευρύ αναγνωστικό κοινό στο οποίο συγκαταλέγονταν και παλιοί μαθητές του.
Πέρασαν κάποιες ημέρες κι επανήλθα. Μου στέλνει λοιπόν ταχυδρομικά το πρώτο άρθρο του, μαζί με το μήνυμα που ακολουθεί:
Διάβασα το σημείωμα, τα έχασα. Του τηλεφώνησα αμέσως.
– Γιατί κύριε καθηγητά με βάζεις σε αυτή τη διαδικασία; Ό,τι ξέρω από εσένα το έμαθα. Εγώ θα σε κρίνω;
– Σ’ ευχαριστώ Χρήστο μου, το εκτιμώ. Όποτε μπορώ θα σου στέλνω αρθρογραφία μου.
Η συνεργασία μας ξεκίνησε με αυτόν τον τρόπο. Διήρκησε αρκετά χρόνια με δεκάδες άρθρα κι ολοκληρώθηκε λίγο πριν τον θάνατό του, όταν η όρασή του είχε επιδεινωθεί ανεπανόρθωτα.
Τα κείμενά του; Αριστουργήματα…
(Πατήστε πάνω στις ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ)
Στην πρώτη φωτογραφία: Στο ξενοδοχείο Green Hill του συμμαθητή μας Γιάννη Τσέλλου, γιορτάσαμε τα 30 χρόνια από την αποφοίτησή μας. Περίπου 40 συμμαθητές κι ο Νίκος Καβρουλάκης τιμώμενο πρόσωπο. Η χαρά του που βρέθηκε μαζί μας, ανείπωτη. Αποτυπώνεται δε και στο παραπλεύρως σκαναρισμένο ιδιόχειρο σημείωμά του…
Στην τρίτη φωτογραφία: Ο συμμαθητής μας Βασίλης Βεΐτης ευχαριστεί τον Νίκο Καβρουλάκη για όλα όσα ανεκτίμητα προσέφερε σ’ εμάς, τους μαθητές του
