Από 7 Μαρτίου το Φεστιβάλ της Άνοιξης στο Μέγαρο

Το Μέγαρο υποδέχεται την άνοιξη φέτος με έναν μοναδικό κύκλο συναυλιών και παραστάσεων που αναδεικνύουν τη δύναμη της μουσικής και του χορού. Για πέμπτη συνεχή χρονιά από τις 7 Μαρτίου έως τις 3 Απριλίου, το Φεστιβάλ της Άνοιξης καλεί τους φίλους της μουσικής (και του Μέγαρου με ειδικά προνόμια) σε μια συναρπαστική εμπειρία με τη συμμετοχή κορυφαίων καλλιτεχνών και σχημάτων από όλο τον κόσμο.

Φιλαρμονική Ορχήστρα του Λονδίνου

Το Φεστιβάλ της Άνοιξης ανοίγει φέτος την αυλαία με την κορυφαία Φιλαρμονική Ορχήστρα του Λονδίνου. Ένας από τους πλέον περιζήτητους μαέστρους του καιρού μας, ο Εσθονός Πάαβο Γαίρβι, διάσημος τόσο για την ακρίβεια της τεχνικής του όσο και την πλατιά, καθαρή γραμμή που διακρίνει τις ερμηνείες του, θα μας προσφέρει τη σπάνια ευκαιρία να ακούσουμε το αριστουργηματικό Δεύτερο κοντσέρτο για πιάνο του Τσαϊκόφσκι. Εδώ μάλιστα θα… τριτώσει το καλό, καθώς στο πιάνο παίρνει θέση ο Αλεξάντρ Καντορό, ο πρώτος Γάλλος που κατόρθωσε να κερδίσει τον Διαγωνισμό Τσαϊκόφσκι, αναμετρώμενος με αυτό ακριβώς το κοντσέρτο. Κι όμως! Το Δεύτερο κοντσέρτο δεν εξαντλείται στην πιανιστική δεξιοτεχνία, καθώς το μεσαίο μέρος μεταβάλλεται προσωρινά σε τριπλό κοντσέρτο για βιολί, βιολοντσέλο και πιάνο.

Στο δεύτερο μέρος της συναυλίας και μετά το συνταρακτικό Andante της Δεύτερης Συμφωνίας, ο Ζαν Σιμπέλιους αναγγέλλει την Άνοιξη, ως πανανθρώπινο σύμβολο ελπίδας και ελευθερίας, που θριαμβεύει τελικά στο επιβλητικό φινάλε. Μια συμφωνική συναυλία πραγματικά παγκόσμιας κλάσης.

Ballet du Grand Théâtre de Genève + Eastman Ihsane του Sidi Larbi Cherkaoui

Ihsane θα πει καλοσύνη, θα πει ευσπλαχνία. Θα πει κοινωνία με το σύμπαν. Με αυτόν τον πολυδιάστατο τίτλο παρουσιάζεται μια εξίσου πολυδιάστατη παράσταση- φόρος τιμής στις μαροκινές ρίζες του χορογράφου, Σίντι Λάρμπι Τσερκάουι. Μέσα από μια ενδοσκοπική περιήγηση στα όνειρα και τις αναμνήσεις της παιδικής του ηλικίας, επιχειρεί «μια άσκηση συμφιλίωσης που αποζητά να υπερβεί τις προσωπικές αλλά και γεωπολιτικές συγκρούσεις, παίζοντας με τις απαξιωτικές και στερεοτυπικές οπτικές γύρω από τον αραβικό κόσμο που ακόμη και σήμερα έχουν ισχυρή παρουσία στη Δύση. Διερευνά το βάθος της μαροκινής ταυτότητας, με τις αμφισημίες, τις αντιφάσεις και την ανιδιοτέλεια που τη χαρακτηρίζει».

Όμως Ihsane δεν σημαίνει μόνο αυτό. Εκτός από μια προσωπική διαδρομή αναζήτησης ταυτότητας και σύνδεσης, αποτελεί επίσης φόρο τιμής στον νεαρό Βέλγο μαροκινής καταγωγής Ihsane Jarfi, ο οποίος δολοφονήθηκε το 2012 με ρατσιστικά κίνητρα. Ο επιτυχημένος χορογράφος, ομοεθνής του θύματος αλλά και κουήρ δημιουργός, επιχειρεί να ταυτιστεί με τον Jarfi για να διατυπώσει μέσα από το χορό σημαντικές αναζητήσεις: «Τι αποτύπωμα αφήνουμε πίσω μας; Πώς γίνεται περισσότερες από μία ταυτότητες να χωρέσουν στο ίδιο σώμα;»

Στην τολμηρή αυτή παραγωγή, δύο φημισμένες ομάδες χορού, τα Μπαλέτα του Μεγάλου Θεάτρου της Γενεύης, που μετρούν δεκαετίες λαμπρής παρουσίας, και η νεότερη, γνωστή για το πολυσχιδές της έργο, ομάδα Eastman, αμφότερες υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση του Σίντι Λάρμπι Τσερκάουι, αναδεικνύουν την καλλιτεχνική ζωντάνια του αραβικού κόσμου, υπό τους ήχους της μουσικής που συνέθεσε ειδικά για την παράσταση ο Γιασέρ Χατζ Γιούσεφ. Το εντυπωσιακό θέαμα συμπληρώνουν οι δημιουργίες του visual artist Αμίν Αμχάρες και τα πρωτοποριακά κοστούμια του σχεδιαστή Αμίν Μπεντριούς, εμπνευσμένα από την ενδυματολογική παράδοση των Βερβέρων.

Beethoven Kosmos

Τα πέντε Κοντσέρτα για πιάνο του Λούντβιχ βαν Μπετόβεν δεν είναι απλώς ένας κύκλος έργων: αποτυπώνουν τη μετάβαση του συνθέτη από τον κλασικισμό σε ένα εντελώς προσωπικό μουσικό ύφος. Ενώ τα πρώτα τρία Κοντσέρτα διατηρούν τη διαύγεια της βιεννέζικης παράδοσης, σταδιακά το πιάνο αποκτά πρωταγωνιστικό ρόλο, καθορίζοντας τη μορφή και την εκφραστική κατεύθυνση.

Στο Κοντσέρτο αρ. 4, ο Μπετόβεν ανατρέπει τη συνήθεια της εποχής: το πιάνο ξεκινά μόνο του, πριν μπει η ορχήστρα, η οποία καλείται να απαντήσει και να αναπτύξει το μουσικό υλικό που ορίζεται από τον σολίστ.

Στο Κοντσέρτο αρ. 5, το λεγόμενο και «Αυτοκρατορικό», η συνεργασία πιάνου και ορχήστρας κορυφώνεται οικοδομώντας μια λαμπερή μουσική αρχιτεκτονική, γεμάτη στιβαρότητα και ενέργεια. Μαζί, τα πέντε Κοντσέρτα μαρτυρούν την πορεία του Μπετόβεν προς την ωριμότητα και την ελευθερία που ο συνθέτης αναζήτησε στην τέχνη και υπερασπίστηκε με πάθος σε όλη του τη ζωή.

Σολίστ είναι ο διαπρεπής πιανίστας Κίριλ Γκέρσταϊν, ο οποίος διακρίνεται διεθνώς για τον πλούτο της μουσικής του προσέγγισης. Συμπράττει με την Ορχήστρα Δωματίου της Ευρώπης, ένα κορυφαίο σύνολο που ξεχωρίζει για τις εμπνευσμένες εμφανίσεις και τις πολυβραβευμένες ηχογραφήσεις του.

Dream Requiem

Το Dream Requiem (2024) του διάσημου καναδού τραγουδιστή και συνθέτη Ρούφους Γουέινραϊτ αποτελεί μια σύγχρονη μουσική δημιουργία βασισμένη στην καθολική νεκρώσιμη ακολουθία. Ο Γουέινραϊτ συνδυάζει τη λατινική λειτουργία του Ρέκβιεμ με αποσπάσματα από το ποίημα Darkness του Λόρδου Βύρωνα, γραμμένο το 1816, τη λεγόμενη «χρονιά χωρίς καλοκαίρι». Τότε, η έκρηξη του ηφαιστείου Ταμπόρα στην Ινδονησία σκίασε τον ουρανό και βύθισε την Ευρώπη σε μια ατμόσφαιρα υπαρξιακής αβεβαιότητας. Ο Γουέινραϊτ αντιπαραβάλλει εκείνη τη σκοτεινή αίσθηση Αποκάλυψης με την εμπειρία της πρόσφατης πανδημίας, της απομόνωσης και του συλλογικού πένθους, τοποθετώντας την ανθρώπινη ανάγκη για αλληλεγγύη στην καρδιά του έργου του.

Με μεγάλες δυνάμεις επί σκηνής -συμφωνική ορχήστρα, χορωδίες, σοπράνο και αφηγητή-, επιρροές από τον ώριμο ρομαντισμό και σημείο αναφοράς τη μουσική του Βέρντι, ο συνθέτης δημιουργεί μια δραματική, πολυεπίπεδη και τολμηρή αφήγηση για το πώς οι κοινωνίες διαχειρίζονται το φόβο και την αναζήτηση νοήματος σε περιόδους κρίσης.

Τα Κοντσέρτα του Ραχμάνινοφ

Το φετινό αφιέρωμα του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών στην πιανιστική μουσική του Σεργκέι Ραχμάνινοφ κορυφώνεται με την παρουσίαση των απάντων του για πιάνο και ορχήστρα σε δύο συναυλίες, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ της Άνοιξης. Ένα τέτοιο, φιλόδοξο συναυλιακό εγχείρημα είναι από μόνο του ικανό να εγγυηθεί υψηλές συγκινήσεις, δεδομένου ότι καθένα από τα έργα αυτά του Ραχμάνινοφ αποτελεί ένα ταξίδι σε διαφορετικά μουσικά τοπία, με κοινό χαρακτηριστικό τις «μεγάλες» μελωδίες που χαράσσονται στο μυαλό, τις ερεθιστικές αρμονίες και μια απαστράπτουσα πιανιστική γραφή που καθηλώνει. Όταν όμως ένας πιανίστας καλείται να τα ερμηνεύσει όλα, αυτό προσδίδει μια επιπλέον διάσταση «πρόκλησης» και ανάγει τις συναυλίες σε έναν από τους μεγαλύτερους καλλιτεχνικούς άθλους που μπορούν να υπάρξουν για έναν βιρτουόζο πιανίστα.

Ο Ντένις Κοζούχιν είναι από εκείνους που έχουν όλα τα εφόδια για να αντιμετωπίσουν μια τέτοια πρόκληση και πολύ περισσότερο που μπορούν να αναδείξουν τις ιδιαιτερότητες κάθε έργου με δυναμισμό και ατόφιο συναίσθημα. Ένας από τους πιο πλήρεις και συναρπαστικούς πιανίστες του κόσμου, ο Κοζούχιν επιστρέφει στο Μέγαρο για να υπογράψει δύο βραδιές-σταθμούς στα ελληνικό μουσικό γίγνεσθαι των ημερών μας.

Sir John Eliot Gardiner Constellation Choir and Orchestra

Ποιος μπορεί στις μέρες μας να σκεφτεί την ιστορικά ενημερωμένη ερμηνεία έργων παλαιάς μουσικής δίχως την ανεξίτηλη σφραγίδα μουσικών σαν τον σερ Τζον Έλιοτ Γκάρντινερ; Εμβληματική στιγμή της καριέρας του, το Bach Cantata Pilgrimage 2000: η μνημειώδης αναβίωση μέσα σε μια χρονιά και σε διάφορους θρησκευτικούς χώρους ανά την Ευρώπη ολόκληρης της σειράς με τις εκκλησιαστικές καντάτες του Μπαχ. Με το νεοσύστατο χορωδιακό και οργανικό σύνολο Constellation, που ίδρυσε, με έδρα τη γενέτειρά του, το Σπρίνγκχεντ του Ντόρσετ, ο Γκάρντινερ συνεχίζει την αποστολή του περνώντας αυτή τη φορά και από το Φεστιβάλ της Άνοιξης.

Και τα τρία έργα του προγράμματος παραπέμπουν στη κατανυκτική ατμόσφαιρα της Μεγάλης Εβδομάδας και της Ανάστασης. Η καντάτα Οι ουρανοί αγάλλονται! Χαίρει η πλάσις, BWV 31, γράφτηκε για την Κυριακή του Πάσχα του 1715. Δέκα χρόνια αργότερα πρωτοπαίχτηκε η καντάτα Μείνον μεθ’ ημών ότι προς εσπέραν εστί, BWV6, τη Δευτέρα του Πάσχα του 1725, μόλις μια ημέρα δηλαδή μετά την πρώτη παρουσίαση, επίσης σε μορφή καντάτας, του Πασχαλινού ορατόριου, προτού αυτό αναθεωρηθεί το 1738 στο περίφημο ορατόριο όπως το γνωρίζουμε σήμερα. Λίγες μέρες πριν το ορθόδοξο Πάσχα, η θρησκευτική μουσική του λουθηρανού Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ μας προσφέρει την ευκαιρία για μια ιδιαίτερη πνευματική ανάταση.