Λίγες ημέρες πριν το νομοσχέδιο «Ενεργή Μάχη» τεθεί σε διαβούλευση και συγκεκριμένα την Πέμπτη 8 Ιανουαρίου, ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Γιάννης Κεφαλογιάννης παραχώρησε συνέντευξη Τύπου, κατά την οποία παρέθεσε τους βασικούς στόχους και την φιλοσοφία του.
Όπως ανέφερε ο υπουργός, «το νομοσχέδιο δίνει πολύ μεγάλη βαρύτητα στο ζήτημα της πρόληψης και είναι αποτέλεσμα συνεργασίας με την Αυτοδιοίκηση, καθώς οι φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης 1ου και 2ου βαθμού έχουν έναν καθοριστικό ρόλο, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου. Έτσι, πολλές από τις δικές τους προτάσεις και σκέψεις έχουν ενσωματωθεί στο συγκεκριμένο σχέδιο νόμου».
Και ο Γ. Κεφαλογιάννης πρόσθεσε: «Οι μεταρρυθμιστικοί στόχοι είναι στην ουσία η οργανωτική αναδιάρθρωση και η ενίσχυση των επιχειρησιακών δυνατοτήτων του Πυροσβεστικού Σώματος και γενικότερα του Εθνικού Μηχανισμού Διαχείρισης Κρίσεων και Αντιμετώπισης Κινδύνων. Μετατοπίζουμε το μοντέλο της καταστολής και πάμε πλέον και στην πρόληψη, δίνοντας όχι μόνο σοβαρές προσπάθειες, αλλά πολύ μεγάλη βαρύτητα στο κομμάτι της πρόληψης, θεωρώντας ότι όσο πιο πολλή σημασία δώσουμε σε αυτό το στάδιο, τόσο λιγότερο θα χρειαστεί να αντιμετωπίσουμε όταν θα ξεσπάσουν οι φυσικές καταστροφές. Ένας τρίτος μεταρρυθμιστικός στόχος, εξίσου σημαντικός, στο πλαίσιο της διαφάνειας και της λογοδοσίας, είναι να μπορούμε να αντλούμε, πλέον, συμπεράσματα από τις φυσικές καταστροφές εν όψει και της επόμενης αντιπυρικής περιόδου. Δηλαδή, να μπορέσουμε στο τέλος αυτής να έχουμε όλα τα συμπεράσματα ενώπιον όλων των θεσμικών οργάνων, κυρίως του Ελληνικού Κοινοβουλίου, ώστε από εκεί πέρα να μπορεί να γίνει και μια θεσμικού τύπου συζήτηση.
Ο τέταρτος άξονας είναι στην ουσία η αναβάθμιση της ακαδημαϊκής εκπαίδευσης. Στην ουσία, θα μετασχηματίσουμε την επιχειρησιακή γνώση του Πυροσβεστικού Σώματος και της Πολιτικής Προστασίας σε μια λογική όπου πρακτικά η Πυροσβεστική Ακαδημία θα γίνει ένα ανώτερο εκπαιδευτικό ίδρυμα. Ακολουθούμε το μοντέλο, δηλαδή, των ΑΕΙ αλλά και των ΑΣΕΙ, των στρατιωτικών σχολών, έτσι ώστε οι επόμενοι νέοι αξιωματικοί και οι πυροσβέστες να έχουν όλο το γνωσιακό αντικείμενο που αφορά τις νέες προκλήσεις».
Το κεντρικό και τα 13 «μικρά» ΕΣΚΕΔΙΚ
Κεντρικός πυλώνας της μεταρρύθμισης είναι η οργανωτική και επιχειρησιακή αναδιάρθρωση του Εθνικού Μηχανισμού Διαχείρισης Κρίσεων (ΕΣΚΕΔΙΚ). Δημιουργούνται 13 Περιφερειακά Κέντρα Συμβάντων («μικρά ΕΣΚΕΔΙΚ» τα αποκάλεσε ο υπουργός), ένα σε κάθε Περιφέρεια της χώρας, τα οποία θα λειτουργούν ως αποκεντρωμένοι κόμβοι επιχειρησιακής εικόνας, πλήρως συνδεδεμένοι με το κεντρικό ΕΣΚΕΔΙΚ. «Με τον τρόπο αυτόν, η διοίκηση αποκτά σε πραγματικό χρόνο εικόνα για κάθε συμβάν στην επικράτεια, με σαφή κατεύθυνση και καθορισμένη αλυσίδα εντολών.
Παράλληλα, θεσμοθετείται το Tactical Command Element και εφαρμόζεται το σύστημα ενιαίας διοίκησης, ένα μοντέλο που χρησιμοποιείται διεθνώς και δίνει σαφείς κανόνες εμπλοκής στους αξιωματικούς και τα στελέχη στο πεδίο», σημείωσε ο Γ. Κεφαλογιάννης, τονίζοντας ότι «με το νέο πλαίσιο δημιουργείται μητρώο επικοινωνίας όλων των εμπλεκόμενων φορέων, με το Instant Command System, ώστε να είναι γνωστό εκ των προτέρων ποιος έχει ποια αρμοδιότητα και πώς μπορεί να εντοπιστεί άμεσα».
Αναφερόμενος στην ειδική μονάδα πυρομετεωρολόγων που ιδρύεται στο ΕΣΚΕΔΙΚ, ο υπουργός ανέφερε: «Θα μας δίνουν, στην ουσία, σε πραγματικό χρόνο τις πληροφορίες που είναι κρίσιμες για την αντιμετώπιση κυρίως των δασικών πυρκαγιών. Και βεβαίως καθιερώνουμε την ειδικότητα της μετεωρολογίας πεδίου. Δηλαδή, πυροσβέστες – μετεωρολόγοι, οι οποίοι αυτή τη στιγμή έχουν την ειδικότητα, αλλά βάσει του θεσμικού πλαισίου δεν μπορούν να βρίσκονται στο πεδίο. Πλέον ο επιχειρησιακός διοικητής μπορεί να πάρει τον πυροσβέστη – μετεωρολόγο εκείνη τη στιγμή και να τον έχει επί του πεδίου για να αντιμετωπίζει τα γεγονότα, για να μπορεί να έχει τη γνώση που χρειάζεται για να αντιμετωπίζει τα περιστατικά αυτά».
Ο ρόλος Δήμων και Περιφερειών
Αναφερόμενος στην ίδρυση Επιτροπής Εκτίμησης Πλημμυρικού Κινδύνου, ο Γ. Κεφαλογιάννης εξήγησε ότι θα αποτελεί μέρος της Επιτροπής Εκτίμησης Κινδύνου μαζί με τις πυρκαγιές, ενώ για πρώτη φορά, όπως είπε, θεσπίζεται δεκαετές εθνικό σχέδιο ολοκληρωμένης διαχείρισης δασικών πυρκαγιών, το οποίο θα εγκρίνεται από το ΚΥΣΕΑ και θα εξειδικεύεται σε επίπεδο Περιφέρειας και Δήμου με συγκεκριμένους στόχους και δείκτες αξιολόγησης. Ταυτόχρονα, καθίσταται υποχρεωτική η εκπόνηση τοπικών σχεδίων πρόληψης φυσικών καταστροφών από όλους τους Δήμους, με δυνατότητα διαδημοτικών συνεργασιών.
«Θα γνωρίζει πλέον το κράτος για τα επόμενα δέκα χρόνια ποιο είναι το στρατηγικό του σχέδιο, το οποίο βεβαίως θα εξειδικεύεται ανά Δήμο και ανά Περιφέρεια, όπου θα υπάρχει συγκεκριμένη στοχοθεσία και K.P.Is για την αξιολόγηση της προόδου», σημείωσε ο υπουργός και συνέχισε: «Πλέον, καθιερώνεται υποχρεωτικότητα στα τοπικά σχέδια πρόληψης φυσικών καταστροφών σε κάθε Δήμο, όπως επίσης δίνεται η δυνατότητα κοινών διαδημοτικών σχεδίων. Για παράδειγμα, ο ΣΠΑΥ στον Υμηττό ή ο ΣΠΑΠ στην Πεντέλη θα μπορεί να μας καταθέτει ένα κοινό σχέδιο αντιμετώπισης των φυσικών καταστροφών, ενώ θα υπάρχει μια υποχρεωτική επικαιροποίηση όλων αυτών των σχεδίων ανά διετία ή τριετία».
Σύσταση 35 ανακριτικών κλιμακίων
Στον τομέα της διερεύνησης των εμπρησμών, όπως ανακοίνωσε ο υπουργός, η Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΔΑΕΕ) αναβαθμίζεται σε κεντρική εξειδικευμένη μονάδα, ενώ συστήνονται 35 ανακριτικά κλιμάκια σε όλη τη χώρα με αποκλειστική αρμοδιότητα τη διερεύνηση των περιστατικών. «Στόχος είναι η επιτάχυνση της απονομής δικαιοσύνης και η ουσιαστική διερεύνηση των αιτιών κάθε πυρκαγιάς. Παράλληλα, θεσπίζεται πιστοποίηση εμπειρογνωμόνων, ώστε να υπάρχει ενιαία, αξιόπιστη και επιστημονικά τεκμηριωμένη μεθοδολογία», υπογράμμισε ο Γ. Κεφαλογιάννης.
Πυροσβεστική και εθελοντές
Σημαντικό βάρος δίνεται στο νομοσχέδιο και στα εργαλεία πρόληψης που εφαρμόζονται για πρώτη φορά οργανωμένα στη χώρα, όπως η προδιαγεγραμμένη καύση, η ελεγχόμενη βόσκηση και η θεσμοθετημένη χρήση του αντιπύρ. «Δεν μιλάμε για πειραματισμούς, αλλά για πρακτικές που εφαρμόζονται εδώ και χρόνια σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες» σημείωσε ο υπουργός, επισημαίνοντας ότι «στόχος είναι η μείωση της καύσιμης ύλης πριν από την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου».
Σύμφωνα με τον ίδιο, «το νέο πλαίσιο ενισχύει επίσης τη διαφάνεια και τη λογοδοσία, καθώς καθιερώνεται ετήσια έκθεση απολογισμού της αντιπυρικής περιόδου, η οποία θα κατατίθεται στη Βουλή, ενώ συγκροτείται ειδική επιστημονική επιτροπή αξιολόγησης της επιχειρησιακής δράσης, ώστε η συζήτηση να μη γίνεται μόνο πριν από την αντιπυρική περίοδο, αλλά και μετά, με στοιχεία και συμπεράσματα».
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στον ρόλο των εθελοντών, οι οποίοι εντάσσονται πλέον πιο οργανωμένα στον κρατικό σχεδιασμό. Δημιουργείται Μητρώο Επικουρικών Δυνάμεων, ενισχύονται οικονομικά οι εθελοντικές οργανώσεις και αίρονται περιορισμοί που μέχρι σήμερα δυσκόλευαν την πανελλαδική αξιοποίηση της προσφοράς τους.
Τέλος, το νομοσχέδιο φέρνει ριζική αναβάθμιση της Πυροσβεστικής Ακαδημίας, η οποία μετατρέπεται σε ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα με δυνατότητα μεταπτυχιακών και διδακτορικών σπουδών, ενισχύοντας την έρευνα και τη σύγχρονη εκπαίδευση των στελεχών.
