Λίγες μέρες πριν από την 8η Μάρτη (Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας), την Πέμπτη 5 Μαρτίου, στις 20.15 στο ΤΥΠΕΤ (Υμηττού & Πλαταιών), το Cine- Δράση συνεχίζει τις προβολές του με το «Αμερικάνικο Όνειρο» της Ρουμάνας Ioana Uricaru.
Πρόκειται για μια σκληρή και δυνατή ταινία, σύντομη, με αξιοπρόσεκτη αφηγηματική οικονομία και μια εκφραστική πρωταγωνίστρια που καταπιάνεται με δύο δραματικά επίκαιρα θέματα της εποχής: το μεταναστευτικό και αυτό της ανισοτιμίας της γυναίκας και της σεξουαλικής κακοποίησης. Στη λιγότερο από μιάμιση ώρα διάρκεια της παρελαύνει στην οθόνη μια αναλυτική παρουσίαση της εμπειρίας του μετανάστη στις ΗΠΑ από μια γυναικεία και μη προνομιούχα οπτική, η οποία συμπεριλαμβάνει πολλές παραμέτρους: από το τραπεζικό σύστημα που βάζει εμπόδια σε όποιον επιθυμεί να ξεκινήσει μια νέα ζωή, μέχρι την κοινωνία που αποδέχεται όλο και περισσότερο τις συντηρητικές κυρίαρχες απόψεις και πολιτικές.
Μετά το πέρας της προβολής θα ακολουθήσει συζήτηση για τη θέση της γυναίκας με την συγγραφέα, φιλόλογο Ελένη Γούλα
Η υπόθεση
Κεντρική ηρωίδα της αφήγησης είναι η Μάρα (Malina Manovici) μια νεαρή ανύπαντρη μητέρα από τη Ρουμανία που εδώ και μερικούς μήνες έχει μεταναστεύσει στις ΗΠΑ. Έφτασε στη χώρα με προσωρινή βίζα και τις αποσκευές της γεμάτες όνειρα. Επιθυμεί να ξεφύγει από την αδιέξοδη κρίση της πατρίδας της και να διεκδικήσει μια νέα ζωή στη Γη της Επαγγελίας. Είναι ήδη παντρεμένη με τον Ντάνιελ (Dylan Smith), έναν Αμερικανό πολίτη, μεσήλικα εργάτη λόγω αμοιβαίων συμφερόντων. Εκείνη θέλει να πάρει την πράσινη κάρτα, την άδεια που θα την εντάξει οριστικά στην αμερικάνικη κοινωνία. Αυτός, που την γνώρισε όταν εκείνη τον περιέθαλπε ως αποκλειστική νοσοκόμα έχει την ανάγκη της από την φροντίδα της στο σπίτι, καθώς αναρρώνει από ένα σοβαρό ατύχημα. Η Μάρα υποδέχεται το γιο της από την πατρίδα, αλλά τα υπόλοιπα θέματα της δεν εξελίσσονται όπως επιθυμεί. Η αίτηση της για άδεια παραμονής καθυστερεί καθώς ο Moji (Steve Bacic), ένας διεφθαρμένος υπάλληλος του Υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής στον οποίο έχει ανατεθεί η υπόθεση της, της κάνει τη ζωή κόλαση. Εκμεταλλευόμενος την εξουσία του επίμονα και απαιτητικά απαιτεί σεξουαλικές «εξυπηρετήσεις (όλες οι ξένες είναι πόρνες). Ταπεινωμένη και σε σύγχυση η νεαρή γυναίκα προσπαθεί να προσπεράσει την αρνητική εμπειρία και να συνεχίσει τη ζωή της. Πόσο όμως αυτό είναι εφικτό όταν βρίσκεται αντιμέτωπη με την απέλαση και την καταστροφή της οικογενειακής και προσωπικής της ζωής;
Το «Lemonade», το ντεμπούτο μεγάλου μήκους της Ioana Uricaru, έτυχε θερμής υποδοχής από τους κριτικούς και το κοινό κερδίζοντας πολλά βραβεία στα φεστιβάλ όλου του κόσμου ανάμεσα τους το βραβείο Golden Linx για την Καλύτερη Ταινία στο διαγωνιστικό τμήμα του Φεστιβάλ του Εσπίνιο της Πορτογαλίας και το Βραβείο Σκηνοθεσίας στο Σεράγεβο. Η σκηνοθέτης εστιάζει ρεαλιστικά, ειλικρινά και γενναία στη φιγούρα μιας γυναίκας, που προσπαθεί, ξένη σε έναν αφιλόξενο τόπο να ξεκινήσει μια καινούρια ζωή. Επικεντρώνεται στις σχέσεις με τον γιό της, με τον περίγυρο, τις φίλες της συμπατριώτισσες μετανάστριες, αφηγείται τη δύσκολη σχέση με τον μεγαλύτερη ηλικίας σύζυγο. Χωρίς να μπαίνει στα ενδότερα, καταγράφει την σχεδιάζει τα πάθη και τα λάθη, τα μαρτύρια και η παθητικότητα της ηρωίδας, αλλά και την ισχυρή της επιθυμία να μείνει και να ζήσει στον ξένο τόπο. Αδύναμη να αντισταθεί στις επιθέσεις που δέχεται παλινδρομεί αδυνατώντας να κατανοήσει τους μηχανισμούς επιβίωσης στη ζούγκλα που την περιβάλει. Όταν τελικά τους ανακαλύψει τότε θα καταφέρει και να «ενταχθεί».
Η θεώρηση του σεναρίου είναι φεμινιστική, χωρίς διάθεση διδακτισμού ή συναισθηματική χειραγώγηση, στοιχεία που συχνά διατρέχουν χολιγουντιανές ταινίες με την ίδια θεματική στη μετά #MeToo εποχή. Αν και η Uricaru ξεφεύγει από τη συνήθη θεματολογία του ρουμάνικου νέου κύματος που από το 2000 μάς έχει χαρίσει μικρά αριστουργήματα πάνω στη διαφθορά της κρατικής μηχανής εντούτοις παραμένει επηρεασμένη από το σινεμά των Cristi Puiu («Cigarettes and Coffee»), Corneliu Porumboiu («Police, Adjective») και Cristian Mungiu ( «4 Μήνες, 3 Εβδομάδες, 2 Μέρες»). Το ίδιο επηρεασμένη δείχνει από το ρεαλιστικό ύφος των αδελφών Dardenne που προσαρμόζει στα μέτρα και τα δεδομένα του κινηματογραφικού στιλ της πατρίδας δημιουργώντας έτσι ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον κράμα.
Ερμηνευτικά, το «Αμερικανικό Όνειρο» ευτυχεί από πρωταγωνίστρια, καθώς η Malina Manovici σεμνά και αποτελεσματικά αποδίδει την ψυχική κατάσταση της Μάρα την ηρωίδα της και διαμορφώνει ένα μεστό πορτραίτο της. Οι συναισθηματικές διακυμάνσεις της διακρίνονται από λεπτότητα και οξυδέρκεια την οποία παρατηρούμε συνήθως στον ευρωπαϊκό κινηματογράφο. Ο χαρακτήρας που υποδύεται είναι αδιαμφισβήτητα καλογραμμένος από το δίδυμοTatiana Ionascu, Ioana Uricaru που υπογράφει το σενάριο.
Η άκρως πικρή γεύση που μένει στο θεατή με το τέλος του φιλμ είναι αυτή ακριβώς που πρέπει, καθώς το φινάλε μπορεί να ερμηνευτεί ως κίνηση απόγνωσης εκ μέρους της ηρωίδας, κίνηση που ενδέχεται να φέρει νέα αδιέξοδα στη ζωή της. Είναι μια προοπτική πιθανή που παραπέμπει και στο τέλμα που βυθίζονται παγκοσμίως οι υποθέσεις «μετανάστευση» και «ισοτιμία» της γυναίκας.
Ποια είναι η Ελένη Γούλα
Η Ελένη Γούλα γεννήθηκε το 1960 στο Βασιλίτσι Μεσσηνίας. Εργάζεται ως φιλόλογος στη δημόσια εκπαίδευση κι έχει δημοσιεύσει διηγήματά της στα περιοδικά «Bing Bang» (1997, 1999), «Βrazil» (1997) και «Μανδραγόρας» (2006). Έχει γράψει το βιβλίο «Θειάφι και Άλλα Δαιμόνια» (εκδόσεις «ΕΝΥΠΝΙΟ») και έχει κυκλοφορήσει -εκτός εμπορίου- το βιβλίο της: «Το λαϊκό θέατρο στη Νεότερη Ελλάδα. Βιωματική περιήγηση στο χώρο», Αθήνα, 2000. Συμμετέχει στο δίκτυο Δίκτυο «Η Φωνή της» – Γυναίκες συγγραφείς κατά της έμφυλης βίας οι οποίες σύμφωνα με τη διακήρυξη τους αντιστέκονται σε κάθε μορφή βίας που συνδέεται με το φύλο και επιθυμούν να ενώσουν τη φωνή τους με τη φωνή γυναικών που κακοποιούνται, βιάζονται ή και θανατώνονται στο πλαίσιο της πατριαρχίας, φαινόμενο μοναδικής ιστορικής αντοχής, το οποίο αναπαράγεται και διαιωνίζεται και στη χώρα μας. Είναι γυναίκες, είναι συγγραφείς και δεν μπορούν να μείνουν αμέτοχες.
Info
Ρουμανία, Γερμανία, Σουηδία, Καναδάς, Δραματική, 2018. Διάρκεια: 88’. Σκηνοθεσία:: Ioana Uricaru. Σενάριο: Tatiana Ionascu, Ioana Uricaru. Πρωταγωνιστούν: Mãlina Manovici, Dylan Smith, Steve Bacic
