Το Cine- Δράση συνεχίζει τις προβολές του την Πέμπτη 15 Οκτωβρίου, στις 20.15 στο ΤΥΠΕΤ(Υμηττού & Πλαταιών) με την ταινία «Η Ξένη» («Όταν Φεύγουμε»).
Πρόκειται για ένα κοινωνικοπολιτικό δράμα, εξαιρετικό ντεμπούτο της Αυστριακής δημιουργού Feo Aladag. Εγκλήματα τιμής, μισαλλοδοξία, οικογενειακή τιμή, βία κατά των γυναικών, σύγκρουση των παραδοσιακών κωδίκων οικογενειακής τιμής με τον δυτικό τρόπο ζωής αποτελούν ιστορίες που έχουν απασχολήσει το σινεμά πολλές φορές σε πολλές διαφορετικές χώρες. Ωστόσο, σπάνια αποδίδονται με τρόπο τόσο δυνατό, ρεαλιστικό και συγκλονιστικό, απαλλαγμένο από προκαταλήψεις, κλισέ ή φθηνό συναισθηματισμό όσο εδώ.
Η υπόθεση
Η 25χρονη Ουμάι (Sibel Kekilli) εμφανίζεται ξαφνικά στην πόρτα του διαμερίσματος των γονιών της στο Βερολίνο, έχοντας μαζί της τον γιο της Τζεμ (Nizam Schiller). «Είσαι η αποτυχία μου ως πατέρας», λέει ο Καντέρ στην κόρη του, με δάκρυα στα μάτια. Στη συνέχεια, κλείνει την πόρτα.
Γιατί δεν μπορεί να την αφήσει ανοιχτή, έστω και λίγο; Γιατί η νεαρή γυναίκα επιμένει να προσπαθεί να την παραβιάσει; Αυτά τα ερωτήματα με τα οποία ξεκινάει η ταινία. Ερωτήματα που δεν τίθενται αλλού. Διότι οι «ξένοι» στη Γερμανία γίνονται θέμα συζήτησης μόνο όταν τα εν οίκω αρχίζουν να απασχολούν τα πρωτοσέλιδα. Η Ουμάι έχει ήδη βιώσει τη σύγκρουση των πολιτισμών. Κόρη οικογένειας Τούρκων μεταναστών, παντρεύτηκε έναν άνδρα από την επαρχία της Κωνσταντινούπολης, τον οποίο έχει εγκαταλείψει λόγω της βιαιότητας του. Είναι μητέρα ενός μικρού αγοριού, γεγονός που έκανε πιο δύσκολες τις αποφάσεις της. Επιστρέφοντας στην πόλη που γεννήθηκε και η ίδια συνειδητοποιεί ότι επιβαρύνει σημαντικά τους γονείς και τα αδέλφια της, αλλά ελπίζει ότι ο οικογενειακός δεσμός θα αποδειχθεί ισχυρότερος από τις κοινωνικές πιέσεις.
Επιχειρώντας μια νέα αρχή και διεκδικώντας τη δική της ταυτότητα, η «Γερμανίδα πόρνη» καταστρέφει τα πάντα. Την τιμή του πατέρα της και όλης της οικογένειας, την περηφάνια του αδελφού της και τον προγραμματισμένο γάμο της αδελφής της. Το αίσθημα οικογενειακής αλληλεγγύης αποδεικνύεται εξαιρετικά αδύναμο στη σύγκρουση του με τα όρια της πολιτισμικής παράδοσης. Η οικογένεια απαιτεί μητέρα και γιος να επιστρέψουν στην Τουρκία, μια απαίτηση που η νεαρή γυναίκα αρνείται κατηγορηματικά.
Η Ουμάι αναγκάζεται να συνειδητοποιήσει ότι, αν και η αγάπη του «Baba» (πατέρα) είναι βαθιά, συνοδεύεται από όρους που είναι αδύνατον να ικανοποιήσει. Η αγάπη για τον γιο της είναι τόσο μεγάλη, που δεν της επιτρέπει να αποδεχτεί τα παράλογα τουρκικά έθιμα σχετικά με τους ρόλους των δύο φύλων και τα εγκλήματα τιμής (Ehrenmord) τα οποία αποτελούν τη χειρότερη πτυχή τους. Kαταφεύγει σε έναν ξενώνα φιλοξενίας γυναικών, βρίσκει δουλειά και ερωτεύεται έναν νεαρό Γερμανό που γνωρίζει στη δουλειά. Οι «τρομερές» πράξεις της (το ότι πήρε διαζύγιο, έχει Γερμανό σύντροφο και αρνείται να εγκαταλείψει τον γιο της τον οποίο έχουν αποφασίσει να επιστρέψουν στον πατέρα του) οδηγούν στην αποπομπή της από την οικογένεια και την περιθωριοποίησή της. Εκείνη δεν αντέχει τον αποχωρισμό και κάνει αρκετές προσπάθειες να ζητήσει συγχώρεση. Χωρίς επιτυχία. Επιμένει αφού δεν μπορεί να μισήσει τους δικούς της ανθρώπους, ενώ υπάρχουν στιγμές που φαίνεται πως ούτε εκείνοι θέλουν να την αποχωριστούν οριστικά.
Μια αχτίδα ελπίδας διαφαίνεται όταν έρχεται κάπως πιο κοντά με τους γονείς της, με αφορμή την ασθένεια του πατέρα της. Ωστόσο, το τέλος επιφυλάσσει μια σπαρακτική ανατροπή και το τίμημα είναι μια μεγαλύτερη δυνατή θυσία. Ένα από τα σοκαριστικά στοιχεία της ταινίας είναι το πόσο συχνά η γυναίκα πέφτει θύμα σωματικής βίας από άνδρες. Αρχικά από τον σύζυγό της και στη συνέχεια από τον πατέρα και τα αδέλφια της. Αυτό που ξεχωρίζει περισσότερο στον χαρακτήρα της δεν είναι μόνο η υπομονή αλλά και το ακατάβλητο πνεύμα της, αυτό που δεν συνειδητοποιεί είναι πόσο βαθιές είναι οι πληγές και πόσο επικίνδυνος έχει γίνει ο αγώνας για αυτοδιάθεση.
Η σκηνοθεσία
Με το σκηνοθετικό της ντεμπούτο, η Feo Aladag πέτυχε αξιοσημείωτα κατορθώματα: 32 βραβεία στα Φεστιβάλ όλου του κόσμου, ανάμεσα τους το Βραβείο Καλύτερης Ταινίας Μεγάλου Μήκους από την Ένωση Γερμανών Κριτικών Κινηματογράφου. Επιλέχθηκε ως η γερμανική υποψηφιότητα για το Όσκαρ Ξενόγλωσσης ταινίας. Το εξαιρετικό καστ ενισχύει με την ερμηνεία του τη ρεαλιστική προσέγγιση και αποδίδει την εσωτερική αναταραχή των χαρακτήρων με συγκλονιστική αυθεντικότητα. Πολλά εύσημα αξίζουν στην πρωταγωνίστρια Sibel Kekilli (Βραβείο Καλύτερης Γυναικείας Ερμηνείας, 2010), η οποία εμφανίζεται σχεδόν σε κάθε σκηνή της ταινίας δίνοντας μια σπαρακτική ερμηνεία.
Το φιλμ που δημιούργησε είναι συγκλονιστικό συναισθηματικά και ακριβές στη λεπτομέρεια. Διαπρέπει στη δραματική κλιμάκωση, αφηγείται και αποδίδει την ιστορία της οπτικά με τέτοια μαεστρία, που δύσκολα πιστεύουμε ότι πρόκειται για μια πρωτοεμφανιζόμενη δημιουργό. Δεν συμμερίζεται την πίστη του Fatih Akin στην ενοποιητική δύναμη της λαϊκής κουλτούρας. Δεν κάνει μια ταινία για την αμοιβαία κατανόηση, αλλά μάλλον για τις δυσκολίες στην κατανόηση. Δυστυχώς, είναι προορισμένη να τη δει το λάθος κοινό. Οι αδελφοί που έχει κατά νου η Aladag δεν είναι σε αυτήν την αίθουσα, αλλά σε κάποια άλλη παρακολουθώντας μια ταινία δράσης. Οι πατεράδες, πάλι, βρίσκονται στο σπίτι μπροστά στην τηλεόραση. Και κάπου, μια ομάδα εργασίας για την ενσωμάτωση πραγματοποιεί συνεδρίαση…
Η σκηνοθέτης δείχνει να υποστηρίζει ότι η πολυπολιτισμική κοινωνία μας δεν μπορεί πλέον να περιορίζεται στην προώθηση της συναίνεσης, αλλά οφείλει να αναζητήσει νέους τρόπους διαχείρισης των αποκλίσεων που προκύπτουν. Αυτό προϋποθέτει συνεχή διάλογο και επικέντρωση στα κοινά και όχι στις διαφορές μας. Πρόκειται για ένα οικουμενικό ζήτημα που μας αφορά όλους: ανθρώπους που αγαπιούνται ή συγκροτούν μια κοινότητα. Τι θα μπορούσε άραγε να είναι ισχυρότερο από την αγάπη μας για τα παιδιά μας; Η παράδοση; Ο πολιτισμός; Η θρησκεία; Τι θα θυσιάζαμε για την αγάπη της οικογένειάς μας; Τις αξίες μας; Την ελευθερία μας; Την ανεξαρτησία μας; Τι συμβαίνει όταν εγκλωβιζόμαστε σε ένα σύστημα κανόνων, θεσπισμένων από άλλους, που δεν μας επιτρέπει να ακολουθήσουμε την καρδιά μας και να σταθούμε στο πλευρό των παιδιών μας; Η ταινία «Η Ξένη» αποτελεί ένα κάλεσμα για αυτοδιάθεση, αλλά και μια κραυγή να μην επιτρέψουμε ποτέ σε τίποτα να υπερισχύσει της αφοσίωσης και της ενσυναίσθησης που τρέφουμε για τους αγαπημένους μας.
Info
Η Ξένη/Die Fremde/When We Leave
Τουρκία, Γερμανία, Δραματική, 2010. Διάρκεια: 119΄. Σενάριο-Σκηνοθεσία:
Feo Aladag. Πρωταγωνιστούν: Sibel Kekilli, Settar Tannriögen, Derya Alabora, Florian Lukas Alwara Höfels, Almila Bagriacik, Serhad Can, Nursel Köse. Cinematography: Judith Kaufmann
Εδώ το trailer: https://www.youtube.com/watch?v=S3iCqPuszP0
