Το Cine -Δράση συνεχίζει τις προβολές του την Πέμπτη 19 Μαρτίου στις 20.15 στο ΤΥΠΕΤ με την ταινία «Προσωπική ζωή» της Tamara Jeckins («Slums of Beverly Hills», «Savages»). Μία ταινία για το γάμο, τη φθορά του, την οικογενειακή ζωή και κυρίως τα ηθικά και υπαρξιακά ζητήματα που συνδέονται με την ικανοποίηση της ανάγκης(;) των ανθρώπων -ανδρών και γυναικών- να γίνουν γονείς και να αποκτήσουν οικογένεια.
Αφορμή η ιστορία ενός ζευγαριού 45άρηδων που επιθυμούν να γίνουν γονείς και το επιδιώκουν απεγνωσμένα με όλους τους τρόπους. Καθώς προσπαθούν αντιλαμβάνονται ότι η νεανική άποψη ότι έχουν όλη τη ζωή μπροστά τους και συνεπώς απεριόριστο χρόνο να κάνουν τις επιθυμίες τους πραγματικότητα κάποια στιγμή, απότομα δεν ισχύει.
Η υπόθεση
Ο Ρίτσαρντ (Paul Giamatti) και η Ρέιτσελ (Kathryn Hahn) ένα ζευγάρι στη Νέα Υόρκη προσπαθούν για χρόνια να κάνουν παιδί. Έχουν δοκιμάσει διάφορες θεραπείες, έχουν επισκεφτεί γιατρούς και έχουν φλερτάρει με την υιοθεσία και την παρένθετη μητρότητα. Ωστόσο δεν τα έχουνε καταφέρει. Η διαδικασία αυτή φθείρει και δοκιμάζει τη σχέση τους, όμως η ανίκητη επιθυμία τους, τα αίτια της οποίας ποτέ δεν εξερευνιούνται ενδελεχώς, τους κρατάει ενωμένους. Η Ρέιτσελ είναι 41 ετών. Δεν είναι τόσο γόνιμη όσο ήταν παλιά. Ο Ρίτσαρντ είναι 47. Ούτε εκείνος είναι σε φάση πλήρους γονιμότητας. Αυτή η εμμονή αποσπά την προσοχή τους από την αντιμετώπιση μακροχρόνιων προβλημάτων στον γάμο τους, στην επαγγελματική τους ζωή και ίσως και προσωπικών ανασφαλειών ή και νευρώσεων. Ο Ρίτσαρντ ήταν κάποτε ένας καταξιωμένος ηθοποιός και θεατρικός ιμπρεσάριος. Τώρα διευθύνει μια εταιρεία παρασκευής τουρσιών. Η Ρέιτσελ είναι συγγραφέας, προσπαθεί να ολοκληρώσει ένα νέο μυθιστόρημα αλλά δυσκολεύεται να παραμείνει συγκεντρωμένη, κάτω από την πίεση της επιθυμίας της και την απαιτητική επαφή της με το ιατρικό σύστημα γονιμότητας. Ξέρουν ότι το να κάνουν παιδί είναι δύσκολο, αλλά αρνούνται να τα παρατήσουν. Όταν στην ζωή τους θα μπει η ανιψιά τους Σάντι (Kayli Carter), μια τρυφερή και κάπως ανώριμη φοιτήτρια με συγγραφικές ανησυχίες, το ζευγάρι αρχίζει να εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο της αγοράς ωαρίων. Πρέπει να το κάνουν; Η νεαρή πάντως ενθουσιάζεται. Χρειάζεται τα χρήματα, αλλά πολύ περισσότερο αγαπά τον Ρίτσαρντ και τη Ρέιτσελ. Θέλει να κάνει κάτι για αυτούς. Και επίσης βρίσκεται στο δικό της σταυροδρόμι και ίσως νιώθει ότι ήρθε η ώρα για μια χειρονομία τόσο δραματική όσο εκείνες που βρίσκει στα λογοτεχνικά έργα που αγαπά ή σε εκείνα που γράφουν συμμαθητές της για τα οποία παραπονιέται ότι είναι «ελαφρώς καλυμμένες αυτοβιογραφικές ανοησίες για την ανατροφή τους». Η Σάντι αγνοεί το γεγονός ότι ζει μερικά από τα ίδια κλισέ που απεχθάνεται στη μυθοπλασία και τις ζωές των άλλων.
Η πλοκή του φιλμ έχει πολλές ανατροπές, άλλες προβλέψιμες, άλλες απροσδόκητες. Το πιο σημαντικό είναι οι παρατηρήσεις, οπτικές και λεκτικές, που ενσωματώνονται σε κάθε σκηνή. Το πρώτο μέρος ακολουθεί τη Ρέιτσελ και τον Ρίτσαρντ στις σχέση τους με το ιατρικό σύστημα, καθώς υποβάλλονται σε εξετάσεις για να διαπιστωθεί αν έχουν κάποιο συγκεκριμένο πρόβλημα που μπορεί να διορθωθεί επιστημονικά. Ο γιατρός γονιμότητάς τους, μιλάει ειλικρινά για τα εμπόδια στο δρόμο τους. Τον ακούν αλλά δεν αφομοιώνουν τα γεγονότα τόσο βαθιά όσο θα έπρεπε – ή ίσως είναι απλώς απελπιστικά αισιόδοξοι. Το ζευγάρι έχει στενές σχέσεις με τον αδερφό του Ρίτσαρντ, Τσάρλι (John Carroll Lynch), τη δεύτερη σύζυγό του, Σύνθια (Molly Shannon), της οποίας κόρη από άλλο γάμο είναι η Σάντι. Από όλους αυτούς έχουν συναισθηματική, οικονομική και γενικά ευρύτατη υποστήριξη. Η ταινία αποκτά μια διαφορετική τροπή λιγότερο θορυβώδη και αστεία, πιο τρυφερά παρατηρητική, όταν η Σάντι μετακομίζει σπίτι τους με τον Ρίτσαρντ και τη Ρέιτσελ να θέτουν επί τάπητος το ζητούμενο. Το σενάριο φροντίζει να διευκρινίσει ότι κανένας από αυτούς δεν είναι συγγενής—ο Τσάρλι είναι θετός αδελφός του Ρίτσαρντ και δεύτερος σύζυγος της Σύνθια. Διαφορετικά τα ηθικά προβλήματα που ανακύπτουν έτσι και αλλιώς θα ήταν σοβαρότερα.
Η σκηνοθεσία
Η Tamara Jenkins αποδεικνύεται λαμπρή χρονικογράφος των λευκών της ανώτερης μεσαίας τάξης και των αδυναμιών τους. Οι λεπτομέρειες που παρατηρεί και μεταφέρει στην οθόνη είναι ανθρωπολογικά ακριβείς, διαθέτει ενσυναίσθηση αλλά δεν απαιτεί τη συμπάθεια. Γνωρίζει ότι αυτοί οι άνθρωποι μπορεί να είναι μικροπρεπείς και απορροφημένοι στα ατομικά τους δράματα τόσο που δεν εκτιμούν αυτό που έχουν, αλλά καταλαβαίνει τις βαθιές βιολογικές παρορμήσεις που ωθούν το Ρίτσαρντ και την Ρέιτσελ, οι οποίοι πέρασαν το πρώτο μέρος της ενήλικης ζωής τους ως καλλιτέχνες χωρίς να αναλαμβάνουν ευθύνες απέναντι σε κανέναν άλλον εκτός από τον εαυτό τους. Μέρος του χιούμορ της σεναριογράφου-σκηνοθέτη φτάνει μέχρι τα όρια της φάρσας όπως όταν ο Ρίτσαρντ δικαιολογημένα ξεσπάει ενάντια στην αντιεπαγγελματική συμπεριφορά ενός γιατρού και μετά συνειδητοποιεί ότι το παρακάνει ενώ ο ίδιος γίνεται θέαμα. (Κανείς δεν αυτοσαρκάζεται καλύτερα από τον Paul Giamatti). Συχνά η ταινία εμβαθύνει στις λεπτομέρειες του γάμου και της οικογενειακής ζωής με χειρουργική ακρίβεια αποτυπώνοντας φευγαλέες εικόνες και στιγμές. Το τεστ προσωπικότητας που κάνει η Σάντι για να πάρει από το ιατρικό σύστημα την άδεια για την πώληση των ωαρίων της περιλαμβάνει δηλώσεις οι οποίες φαίνονται σχεδόν ποιητικές μέσα στην παραδοξότητά τους: «Κατά καιρούς σας καταλαμβάνουν κακά πνεύματα;». «Θα θέλατε να γίνετε τραγουδίστρια;». Η Kathryn Hahn, σε αυτόν τον πρώτο πρωταγωνιστικό της ρόλο, ελέγχει το παίξιμο της και χειρίζεται με δεξιοτεχνία τις απαιτήσεις του.
Οι διάλογοι όλοι και πιο ειδικά αυτοί μεταξύ της Ρέιτσελ και του Ρίτσαρντ, είναι οξυδερκείς αποκαλύπτοντας στο θεατή αυτά που τους έφεραν κοντά: μια κοινή αγάπη για τη δημιουργικότητα συν αναμφισβήτητη κωμική χημεία, καθώς και την απελπισία που κρύβουν ο καθένας βαθιά μέσα του από φόβο μήπως κάνουν μια σχέση ήδη τεταμένη, δυσάρεστη. Ο καθένας κάποιες φορές νιώθει ότι η αποτυχία τους να κάνουν παιδί βαραίνει ή είναι λάθος του άλλου. Η σκηνοθέτης προβάλει κοινωνικά μηνύματα, χωρίς να σχολιάζει αν οι αποφάσεις τους ήταν σωστές ή λάθος. Ο Ρίτσαρντ κάποτε προκαλεί τη Ρέιτσελ αποδίδοντας της την ευθύνη για την κατάστασή τους στα μηνύματα που πήρε για την οικογένεια και την καριέρα στο κολέγιο. «Δεν μπορείς να κατηγορήσεις τον φεμινισμό του δεύτερου κύματος για την αμφιθυμία μας σχετικά με το να κάνουμε παιδί!» βογκάει. Το φιλμ δίνει επίσης ένα ολοκληρωμένα το πορτρέτο ενός συγκεκριμένου αστικού τρόπου ζωής. Αυτή των δημιουργικών ανθρώπων που ζουν πέρα από τις δυνατότητές τους επειδή δεν θέλουν να εγκαταλείψουν τα νεανικά όνειρα για τη μεγάλη πόλη ή να υποκύψουν στις δυνάμεις εκείνες που συνωμοτούν για να κάνουν την ύπαρξή τους επισφαλή και μη ρεαλιστική.
ΗΠΑ, Δραματική Κομεντί, 2018. Διάρκεια: 123’. Σενάριο-Σκηνοθεσία: Tamara Jenkins. Πρωταγωνιστούν: Kathryn Hahn, Paul Giamatti, Kayli Carter, Molly Shannon, Denis O’Hare, Emily Robinson, Charlotte Grimes, John Carroll Lynch, Desmin Borges, Siobhan Fallon Hogan.
