Στην 13η συνάντηση του σεμιναρίου «Σινεμά και Ιστορία» που οργανώνει το Cine Δράση (Τετάρτη 12 Ιανουαρίου, 19.00) ολοκληρώνεται η συζήτηση για τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Ελληνικό Εμφύλιο με παρακολούθηση και σχολιασμό της ταινίας «Πέτρινα Χρόνια» του Παντελή Βούλγαρη και του ντοκιμαντέρ «Άλλος δρόμος δεν υπήρχε» του Σταύρου Ψυλλάκη.
Πέτρινα Χρόνια/Stone Years
Ελλάδα, Δραματική, 1985. Διάρκεια: 142’. Σενάριο –Σκηνοθεσία: Παντελής Βούλγαρης. Πρωταγωνιστούν: Θέμις Μπαζάκα, Δημήτρης Καταλειφός, Μαρία Μαρτίκα, Ειρήνη Ιγγλέση, Νίκος Μπιρμπίλης, Θάνος Γραμμένος
Η 18χρονη Ελένη κι ο 22χρονος Μπάμπης γνωρίζονται κι ερωτεύονται στη Θεσσαλία, το 1954. Ο Μπάμπης θα συλληφθεί και θα φυλακισθεί ως μέλος του (παράνομου τότε) ΚΚΕ. Η Ελένη, που επίσης καταζητείται, καταφεύγει στην Αθήνα όπου θα ζήσει, στην παρανομία, μέχρι το 1966. Στο τέλος εκείνης της χρονιάς ο Μπάμπης αποφυλακίζεται και ολοκληρώνουν για πρώτη φορά τον έρωτά τους. Το 1967 η Ελένη θα φυλακισθεί από την δικτατορία. Στις φυλακές Αβέρωφ θα γεννήσει και θα μεγαλώσει τον καρπό του έρωτά της με τον Μπάμπη και θα είναι ο γιος της εκείνος που θα την παντρέψει με τον πατέρα του μέσα στις φυλακές! Τα βάσανά τους θα τελειώσουν το 1974, με την μεταπολίτευση…
Με τα Πέτρινα χρόνια ο Π. Βούλγαρης ανατέμνει την εμπειρία της φυλακής μέσα από την αφήγηση της πραγματικής ιστορίας της σχέσης ενός ζευγαριού που λόγω των διώξεων και της φυλακής έζησε μαζί «70 ώρες σε 14 χρόνια», όπως κάποια στιγμή μονολογεί η ηρωίδα της ταινίας. Η φυλακή είναι αλληγορία για το ασφυκτικό κλίμα της καταστολής και των απαγορεύσεων της μετεμφυλιακής Ελλάδας, όπου παρανομία-φυλακή-αποφυλάκιση εξομοιώνονται. Παράλληλα αποτυπώνει, από τη σκοπιά μιας γυναίκας, χωρίς μελοδραματισμό ή διάθεση ηρωοποίησης τη μοναχικότητα και τη σκληρότητα της δοκιμασίας των χιλιάδων ανθρώπων που φυλακίστηκαν ή εξορίστηκαν. Η ταινία δεν αφορά τον εμφύλιο πόλεμο αλλά τις συνέπειές του.
Βραβεία: Καλύτερης ταινίας, σκηνοθεσίας και γυναικείας ερμηνείας (Θέμις Μπαζάκα) στο 26ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης 1985, Ειδική μνεία για την ερμηνεία της Θέμιδος Μπαζάκα στο Φεστιβάλ Βενετίας
Άλλος Δρόμος Δεν Υπήρχε/ There Was No Other Way
Ελλάδα, 2009. Ντοκιμαντέρ. Διάρκεια: 87′. Σενάριο- Σκηνοθεσία: Σταύρος Ψυλλάκης. Αρχική ιδέα και συνεργασία στην έρευνα και στο σενάριο: Ματθαίος Φρατζεσκάκης. Διεύθυνση φωτογραφίας: Χρήστος Ασημακόπουλος. Πρωτότυπη μουσική: Βαγγέλης Φάμπας. Μοντάζ: Γιώργος Τριανταφύλλου. Απόδοση κειμένου: Πάνος Κυπαρίσσης
Μια δύσκολη για την ιστορία της Ελλάδας εποχή, το μεγαλείο των ανθρώπων που ζουν σε οριακές καταστάσεις, τα ηθικά διλήμματά τους, οι ιδεολογίες, οι διαχρονικές πανανθρώπινες αξίες όπως η αλληλεγγύη και η ανιδιοτελής προσφορά, η αυτοθυσία, η αξιοπρέπειά είναι ο πυρήνας του εξαιρετικού ντοκιμαντέρ του Σταύρου Ψυλλάκη «Άλλος δρόμος δεν υπήρχε».
Το φιλμ αναφέρεται στην κυριολεκτικά απίστευτη περιπέτεια που έζησαν έξι αγωνιστές του Δημοκρατικού Στρατού στην Κρήτη, μετά τη μάχη της Σαμαριάς (Ιούνιος 1948), που έβαλε τέλος στον Εμφύλιο Πόλεμο σε αυτή τη νησιωτική περιοχή. Μετά τη λήξη του Εμφυλίου οι αποδεκατισμένοι μαχητές χωρίστηκαν αρχικά σε μικρές ομάδες για να αποφύγουν τη σύλληψη και να συνεχίσουν τη δράση τους. Η ομάδα, στην οποία αναφέρεται το φιλμ, αποτελούνταν από τους Νίκο και Αργυρώ Κοκοβλή, Γιάννη Λιονάκη, Παγώνα Κοκοβλή-Λιονάκη, Σταμάτη Μαριόλη και Κωστή Λιονάκη, πέρασε αρχικά στην παρανομία και έζησε για το χρονικό διάστημα από το 1948 έως το 1962 σε σπηλιές στα Λευκά Όρη. Παράνομοι και επικηρυγμένοι, βρίσκονταν σε συνεχή καταδίωξη από τις από τα μετεμφυλιακές κρατικές αρχές, μέχρι που το 1962, δραπέτευσαν, μέσω Ιταλίας, στην Τασκένδη. Οι 3 ζούσαν όταν γυρίστηκε το ντοκιμαντέρ και αποτέλεσαν τους κεντρικούς ήρωες του. Το φιλμ δανείζεται τον τίτλο του από το ομώνυμο βιβλίο που έγραψαν ο Νίκος και η Αργυρώ Κοκοβλή.
Όπως και το βιβλίο ασχολείται με τον άνθρωπο, στις μεγάλες και στις μικρές του στιγμές, τα συναισθήματα και ανθρώπινες σχέσεις. Πραγματεύεται την αίσθηση καθήκοντος, το χρέος, την κομματικότητα. Καθρεφτίζει τη σχέση των ηρώων του, με τη φύση και τον τόπο τους. Γιατί την Ιστορία την έγραψαν άνθρωποι που έδρασαν, με δική τους απόφαση, ως δημοκράτες, ως αριστεροί, ως πολίτες και με άξονα τις δικές τους πεποιθήσεις, το δικό τους αίσθημα ευθύνης. Μετά την ήττα πλήρωσαν το τίμημα της επιλογής τους και δέχτηκαν τις σκληρές συνέπειες με εγκαρτέρηση και αξιοπρέπεια, χωρίς να μετανιώνουν ή να μεμψιμοιρούν.
Ο σκηνοθέτης και οι συνεργάτες του διαμόρφωσαν το πορτρέτο μιας κοινωνίας και μιας ιστορικής στιγμής, χωρίς αγιοποιήσεις ή περιττούς συναισθηματισμούς και ανέδειξαν τον απίστευτα εσωτερικό κόσμο απλών ανθρώπων. Αν και όλες οι στιγμές της ταινίας είναι δυνατές, υπάρχουν κάποιες που ξεχωρίζουν για την έντασή τους και συγκινούν ιδιαίτερα όπως η διήγηση του Νίκου Κοκοβλή για τη συνάντησή του με τον ενωμοτάρχη που τον καταζητούσε για πάνω από 10 χρόνια, σε ένα βιβλιοπωλείο στα Χανιά μετά τη Μεταπολίτευση, η «ξενάγηση» με απλότητα, αμεσότητα και χιούμορ του Γιάννη Λιονάκη στα κρησφύγετα της ομάδας, καθώς και η τραγωδία της επιστροφής τους στην Κρήτη, όπου η νέα πραγματικότητα βάραινε τον τόπο και η υποδοχή από την ίδια τους την πατρίδα δεν ήταν η αρμόζουσα.
Η ταινία τιμήθηκε με το 1ο Βραβείο Μεγάλου Μήκους Ταινίας Τεκμηρίωσης (Ντοκιμαντέρ) της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου (2010),το 1ο Βραβείο Ταινίας Μεγάλου Μήκους στο 3ο Φεστιβάλ Ελληνικού Ντοκιμαντέρ Χαλκίδας (2009) και το Βραβείο Κοινού για Καλύτερο Ντοκιμαντέρ στο 2ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Λευκωσίας (2009).
Παρακολούθηση Σεμιναρίου
Η παρακολούθηση του σεμιναρίου μπορεί να είναι είτε ζωντανή στο Στέκι της Δράσης (Πάρνηθος 21, Βριλήσσια) είτε διαδικτυακή μέσω της πλατφόρμας zoom εδώ:
Join Zoom Meeting
https://us02web.zoom.us/j/85422347324?pwd=RkVFaWpEQjVqUXlPY3hMMG52YXZaZz09
Meeting ID: 854 2234 7324
Passcode: 947205
