To Cine -Δράση συνεχίζει τις προβολές του την Πέμπτη 17 Ιουλίου, στις 21:00, στο 3ο Δημοτικό (25ης Μαρτίου και Μακεδονίας) με την ταινία «Η βασίλισσα της κυψέλης» της Blerty Basholli, μια ταινία με «μεγάλη καρδιά και σκληρή γροθιά», ένα στιβαρό οικογενειακό δράμα, που μπήκε στην ιστορία του σινεμά κερδίζοντας 3 Βραβεία (Σκηνοθεσίας, Κοινού και Μεγάλο Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής) στο ανεξάρτητο Φεστιβάλ του Sundance κάτι που δεν είχε προηγούμενο στην ιστορία του θεσμού. Στη συνέχεια αποτέλεσε την επίσημη πρόταση του Κόσοβου για το Ξενόγλωσσο Όσκαρ.
Ο ισχυρός χαρακτήρας της κεντρικής ηρωίδας, μιας γυναίκας γεμάτης ανθρωπιά αποφασισμένης αλλά και ικανής να δώσει μάχες με την λιμνάζουσα πατριαρχική κοινότητα του χωριού της και να αλλάξει έθιμα και παραδόσεις αιώνων δίνει την ευκαιρία στη σκηνοθέτη να χαρτογραφήσει με τρόπο ουσιαστικό και καίριο την θριαμβευτική πορεία προς τη χειραφέτηση μιας ομάδας γυναικών με μόνο εξοπλισμό τους την γυναικεία ανθεκτικότητα και την αλληλεγγύη του φύλου τους.
Η υπόθεση
Η ιστορία τραγικών ανδρών που φεύγουν και πέφτουν θύματα πολέμων και γυναικών που μένουν πίσω αναλαμβάνοντας ηρωικά, κατά την απουσία τους, το βάρος όλων των πραγμάτων που εκείνοι αφήνουν πίσω, είναι τόσο παλιά όσο το ανθρώπινο γένος. Σε αυτές τις συνθήκες, λίγες γυναίκες τολμούν να σηκώσουν κεφάλι, όχι για να διαφέρουν, όχι για να ανεξαρτητοποιηθούν, όχι για να πάνε κόντρα αλλά για να ζήσουν, αγνοώντας την κατηγορία των ανήθικων, τρελών, ασεβών που τους προσάπτουν ακόμα και οι οικογένειες τους. Μια τέτοια περίπτωση είναι και η Fahrije (Yllka Gashi), μια νέα γυναίκα από το χωριό Krusha του Κοσόβου. Ο άνδρας της βρίσκεται μεταξύ των εκατοντάδων αγνοουμένων του πολέμου. Παρά τις σχεδόν μεταφυσικές ελπίδες της, γνωρίζει πως οι πιθανότητες να είναι ζωντανός είναι ελάχιστες. Έχει μείνει μόνη να φροντίζει τα δυο παιδιά τους, έναν μικρό γιο, τη Zamira (Aurita Agushi), μια συχνά εξωφρενικά αδιάφορη έφηβη κόρη καθώς και τον ηλικιωμένο με κινητικά προβλήματα πεθερό της Haxhi (Chun Laichi). Πρέπει να βρει μια κοινή γλώσσα με τα παιδιά, καθένα από τα οποία βιώνει με τον δικό του τρόπο την απουσία πατρικής φιγούρας. Αν το αγόρι προσπαθεί ασυνείδητα να τον αντικαταστήσει, το κορίτσι, επαναστατεί. Κυρίως όμως πρέπει να εξασφαλίσει την επιβίωση τους.
Η Fahrije ξέρει ότι δεν θα μπορέσει να αντέξει για πολύ ακόμα. Το εισόδημα από τις κυψέλες που είχε στήσει ο σύζυγός της είναι ανεπαρκές για να ικανοποιήσουν τις βασικές ανάγκες της οικογένειας. Έτσι εμπνέεται και ηγείται τη δημιουργία μιας άλλης κυψέλης: μιας συνεταιριστικής επιχείρησης παραγωγής παραδοσιακής πάστας από πιπεριές (αϊβάρ), στην οποία προσκαλεί να συμμετέχουν και άλλες γυναίκες εργατικές αλλά και φοβισμένες από τις αδυσώπητα εχθρικές πατριαρχικές νοοτροπίες της κοινότητας τους τόσο που αρχικά αρνούνται ή αντιμετωπίζουν με μεγάλο δισταγμό την πρόταση της. Τελικά θα τολμήσουν και στην προσπάθεια τους θα έχουν να αντιμετωπίσουν πολλές αντιξοότητες ανάμεσα τους τα εχθρικά συντηρητικά αντανακλαστικά της τοπικής κοινωνίας. Η εχθρότητα κλιμακώνεται σε αφόρητο βαθμό, τόσο που κατά τη διάρκεια μιας διαδρομής, κάποιος βανδαλίζει το αυτοκίνητό της Fahrije. Κατά τη διάρκεια μιας άλλης, δέχεται σεξουαλική επίθεση από τον άντρα με τον οποίο υποτίθεται ότι έχει να κάνει δουλειές. Σε μια ιδιαίτερα δύσκολη μέρα, αυτή και οι συνεργάτριες της βρίσκουν την υποτυπώδη επιχείρηση τους λεηλατημένη: τα βάζα σπασμένα, η πάστα χυμένη παντού. Ούτε η Fahrije όμως ούτε οι άλλες απελπίζονται. Ο δρόμος που έχουν επιλέξει δεν έχει επιστροφή και έχουν ανάγκη να τα καταφέρουν.
Η σκηνοθεσία
Η Blerta Basholli αφηγείται αυτή την ιστορία γυναικείας απαγκίστρωσης από τον συντηρητισμό των κλειστών κοινωνιών χωρίς να ολισθαίνει σε μελό ή σχηματικά μονοπάτια. Μια ιστορία ελπίδας σε μια χώρα που για χρόνια υπέφερε πολύ από τα φαντάσματα ενός σκληρού πολέμου που το γεγονός ότι βασίζεται σε αληθινά γεγονότα και μια υπαρκτή γυναίκα την κάνει πιο αποτελεσματική. Με ρεαλισμό αποκαλύπτει τη δύσκολη ζωή των γυναικών σε μια περίοδο που βρέθηκαν να ζουν δίπλα σε ηλικιωμένους με παλαιολιθικές αντιλήψεις μιας και οι περισσότεροι άνδρες ήταν νεκροί ή αγνοούμενοι, με τη φτώχια, το συντηρητισμό και το θρήνο να τις πνίγουν σαν τριπλή μέγγενη. Παρακολουθεί και φωτογραφίζει τα γεγονότα με ύφος λιτό και εύληπτο εστιάζοντας αφενός στην ασφυκτική ατμόσφαιρα της πόλης και αφετέρου στην σταδιακή ενδυνάμωση του χαρακτήρα της Fahrije που πεισματικά αποκρούει τη χυδαιότητα που την περιβάλλει.
Στις πιο εμπνευσμένες στιγμές της υμνεί το άφθαρτο πνεύμα της γυναικείας συντροφικότητας που χαρακτηρίζει την ομάδα, ιδίως όταν ένα πλήθος γυναικών ξεπερνούν τον φόβο τους και συμμετέχουν στο εγχείρημα, όταν η μεγαλύτερη από την παρέα, η σοβαρή Nazmije (την οποία υποδύεται υπέροχα η ανέκφραστη Kumrije Hoxha) εισχωρεί στην επιχείρηση και ηγείται. Αισιοδοξία και ανακούφιση προκαλεί στο θεατή η απόδοση των λεπτών αλλαγών στο χαρακτήρα του πεθερού που παρά τις αρχικές ενστάσεις, τελικά κρατά στάση συγκρατημένης υποστηρικτικότητας στη χειραφέτηση της νύφης του. Με ατού την συγκλονιστική η ερμηνεία της Yllka Gashi, (τηλεοπτικής ηθοποιού, χωρίς κινηματογραφική εμπειρία και εδώ σαρώνει τόσο στις βουβές όσο και στις πιο δυναμικές στιγμές της), την σφιχτή και περιεκτική αφηγηματική διάρθρωση και την ρεαλιστική αμεσότητα που διακόπτεται μόνο από κάποιες ονειρικές σκηνές με τον αγνοούμενο σύζυγο το «Zgjoi», όπως είναι ο πρωτότυπος τίτλος, περνά με χαμηλόφωνη διακριτικότητα κάποια όχι αυτονόητα σε όλους πολιτικοκοινωνικά μηνύματα. To μόνο αρνητικό που θα μπορούσαμε να αναφέρουμε είναι η ατελής αναπαράσταση της κεντρικής ιστορίας.
Το φιλμ δείχνει να αγνοεί το ιστορικό γεγονός που προκάλεσε τόση δυστυχία. Την ένοπλη επέμβαση των ΗΠΑ, της Ευρώπης και του ΝΑΤΟ στην Γιουγκοσλαβία, τις εμφύλιες συγκρούσεις που ακολούθησαν, εν προκειμένω την ένοπλη σύγκρουση μεταξύ Αλβανών ανταρτών και του στρατού της Γιουγκοσλαβίας. Μόνο κάποια σπάνια αντικείμενα: ένας σκελετός απανθρακωμένου φορτηγού στην όχθη του ποταμού, ένα μαύρο μπερέ στο κεφάλι της πρωταγωνίστριας προδίδουν όσα συνέβησαν κατά την είσοδο σερβικών παραστρατιωτικών σε χωριά της κοσοβαρικής επαρχίας το 1999 με αποτέλεσμα πλήθος αγοριών και ανδρών να αγνοούνται ως και σήμερα.
Εδώ το trailer https://www.youtube.com/watch?v=Fb6y0hFi7rk
Info
Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Γαλλία, Μεξικό, Φιλιππίνες, Σουηδία Τουρκία, Δραματική, 2021. Διάρκεια: 84’. Σενάριο-Σκηνοθεσία: Blerta Basholli. Πρωταγωνιστούν: Yllka Gashi, Cun Lajci, Kumrije Hoxha, Aurita Agushi, Adriana Matoshi. Μουσική: Julien Painot. Φωτογραφία: Alex Bloom
