H Παγκόσµια Ηµέρα Σακχαρώδη ∆ιαβήτη (14 Νοεµβρίου), που χρονικά φέτος συνέπεσε µε την 100ή επέτειο από την ανακάλυψη της ινσουλίνης, δίνει την ευκαιρία να αναδειχτεί ο διαβήτης ως παγκόσµιο ζήτηµα δηµόσιας υγείας και να υπάρξει περαιτέρω ευαισθητοποίηση και προβληµατισµός για το τι πρέπει να γίνει -συλλογικά και ατοµικά- για καλύτερη πρόληψη, διάγνωση και διαχείριση της πάθησης.
Στο πλαίσιο αυτό η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία, αναγνωρίζοντας ότι ο σακχαρώδης διαβήτης είναι σηµαντική απειλή για το καρδιαγγειακό σύστηµα, προσπαθεί να ενηµερώσει και να ευαισθητοποιήσει τους πολίτες για µια νόσο που αποτελεί, εν δυνάµει, κίνδυνο της ανθρώπινης υγείας.
Το τελευταίο διάστηµα, άλλωστε, η πανδηµία COVID-19, έχει προκαλέσει, σε υψηλό ποσοστό ατόµων µε σακχαρώδη διαβήτη, ανάγκη νοσηλείας και θάνατο, ενώ το Σύστηµα Υγείας έχει περιορίσει την παροχή ιατρικής παρακολούθησης, σε αυτούς τους ασθενείς µε τον περιορισµό στην πρόσβαση των τακτικών ιατρείων.
Παράλληλα, αν και έχουµε περισσότερες γνώσεις από ποτέ σχετικά µε τον τρόπο πρόληψης και θεραπείας του σακχαρώδη διαβήτη, ο αριθµός των ατόµων που νοσούν αυξάνεται ραγδαία.
Συγκεκριµένα, περισσότερο από 420 εκατοµµύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσµο έχουν σακχαρώδη διαβήτη. Ο αριθµός των ατόµων µε αυτήν τη νόσο έχει τετραπλασιαστεί από το 1980 και αναµένεται να ξεπεράσει το µισό δισεκατοµµύριο µέχρι το τέλος της δεκαετίας.
Τα στατιστικά στοιχεία µιλούν από µόνα τους
-O επιπολασµός της παχυσαρκίας µεταξύ των παιδιών και των εφήβων ηλικίας 5-19 ετών, αυξήθηκε δραµατικά από 4% το 1975 σε πάνω από 18% το 2016.
-Οι θάνατοι από διαβήτη αυξήθηκαν κατά 70%, παγκοσµίως, µεταξύ 2000 και 2019.
-Είναι η κύρια αιτία τύφλωσης, νεφρικής ανεπάρκειας, καρδιακών προσβολών, εγκεφαλικού και ακρωτηριασµού κάτω άκρων.
-Ένας στους δύο ενήλικες µε διαβήτη Τύπου 2 δεν γνωρίζει την κατάστασή του.
Τι είναι ο σακχαρωδης ∆ιαβήτης;
Ο σακχαρώδης διαβήτης είναι µια χρόνια ασθένεια που εµφανίζεται είτε όταν το πάγκρεας δεν παράγει αρκετή ινσουλίνη είτε όταν το σώµα δεν µπορεί να χρησιµοποιήσει αποτελεσµατικά την ινσουλίνη που παράγει. Η ινσουλίνη είναι µια ορµόνη που ρυθµίζει το σάκχαρο στο αίµα.
Η υπεργλυκαιµία ή το αυξηµένο σάκχαρο στο αίµα είναι µια κοινή επίδραση του ανεξέλεγκτου διαβήτη και µε την πάροδο του χρόνου οδηγεί σε σοβαρή βλάβη σε πολλά από τα συστήµατα του σώµατος.
Σακχαρώδης ∆ιαβήτης Τύπου 2
Ο διαβήτης Τύπου 2 προκύπτει από την αναποτελεσµατική χρήση ινσουλίνης από τον οργανισµό. Πάνω από το 95% των ατόµων µε διαβήτη έχουν διαβήτη Τύπου 2. Αυτός ο τύπος διαβήτη είναι σε µεγάλο βαθµό αποτέλεσµα του υπερβολικού σωµατικού βάρους και της σωµατικής αδράνειας.
Τα συµπτώµατα µπορεί να είναι παρόµοια µε εκείνα του διαβήτη Τύπου 1 αλλά συχνά είναι λιγότερο έντονα, µε πιθανό αποτέλεσµα, η νόσος να διαγνωστεί αρκετά χρόνια µετά την έναρξη, αφού έχουν ήδη εµφανιστεί επιπλοκές.
Μέχρι πρόσφατα, αυτός ο τύπος διαβήτη παρατηρούνταν µόνο σε ενήλικες αλλά τώρα εµφανίζεται όλο και πιο συχνά στα παιδιά.
Σακχαρώδης ∆ιαβήτης Τύπου 1
Ο διαβήτης Τύπου 1 χαρακτηρίζεται από ανεπαρκή παραγωγή ινσουλίνης και απαιτεί καθηµερινή χορήγηση ινσουλίνης. Το 2017 υπήρχαν 9 εκατοµµύρια άνθρωποι µε διαβήτη τύπου 1. Τα συµπτώµατα περιλαµβάνουν υπερβολική απέκκριση ούρων (πολυουρία), δίψα (πολυδιψία), συνεχή πείνα, απώλεια βάρους, αλλαγές όρασης και κόπωση. Αυτά τα συµπτώµατα µπορεί να εµφανιστούν ξαφνικά.
∆ιαβήτης Κύησης
Ο διαβήτης κύησης είναι η υπεργλυκαιµία µε τιµές γλυκόζης στο αίµα πάνω από το φυσιολογικό αλλά κάτω από αυτές που είναι διαγνωστικές για διαβήτη. Ο διαβήτης κύησης εµφανίζεται κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης.
Οι γυναίκες µε διαβήτη κύησης διατρέχουν αυξηµένο κίνδυνο επιπλοκών κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης και κατά τον τοκετό. Αυτές οι γυναίκες -και πιθανώς τα παιδιά τους- διατρέχουν, επίσης, αυξηµένο κίνδυνο διαβήτη Τύπου 2 στο µέλλον. Ο διαβήτης κύησης διαγιγνώσκεται µέσω προγεννητικού ελέγχου και όχι µέσω συµπτωµάτων.
Η άµεση σχέση του ∆ιαβήτη µε τα Καρδιαγγειακά Νοσήµατα
Ο πληµµελής έλεγχος της νόσου οδηγεί τους περισσότερους ασθενείς στην εµφάνιση καρδιαγγειακής νόσου όπως στεφανιαία νόσος, αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο αλλά και σε επιπλοκές όπως νεφρική ανεπάρκεια, διαταραχές όρασης, νευρολογικές διαταραχές καθώς και έλκη στα πόδια. Οι ενήλικες µε σακχαρώδη διαβήτη παρουσιάζουν 2 ως 4 φορές υψηλότερη πιθανότητα να αποβιώσουν από καρδιαγγειακή νόσο σε σύγκριση µε τους ενήλικες χωρίς διαβήτη.
Επιπλέον, µεγάλο ποσοστό των ατόµων µε καρδιαγγειακή νόσο παρουσιάζουν διαταραχές του µεταβολισµού της γλυκόζης. Τόσο ο σακχαρώδης διαβήτης Τύπου 2 όσο και ο προδιαβήτης είναι συνήθεις καταστάσεις σε άτοµα µε οξέα και χρόνια στεφανιαία σύνδροµα και σχετίζονται µε πτωχότερη κλινική πρόγνωση.
Περίπου το 20-30% των ασθενών µε στεφανιαία νόσο έχουν γνωστό διαβήτη, ενώ το 70% παρουσιάζει νεοδιάγνωση διαβήτη. Επιπλέον, η παρουσία καρδιακής ανεπάρκειας συσχετίζεται µε µεγαλύτερο επιπολασµό σακχαρώδη διαβήτη. Συγκεκριµένα, 30-40% των ασθενών µε καρδιακή ανεπάρκεια εµφανίζουν είτε προδιαβήτη είτε κλινικά έκδηλο σακχαρώδη διαβήτη Τύπου 2.
Πρόληψη
Η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία προτείνει απλά µέτρα υγιεινού τρόπου ζωής, που έχουν αποδειχθεί αποτελεσµατικά στην πρόληψη ή την καθυστέρηση της εµφάνισης του διαβήτη Τύπου 2. Για να βοηθήσουν στην πρόληψη του διαβήτη Τύπου 2 και των επιπλοκών του, οι άνθρωποι θα πρέπει:
-Να διατηρούν ένα υγιές σωµατικό βάρος.
-Να είναι σωµατικά δραστήριοι – κάνοντας τουλάχιστον 30 λεπτά τακτικής, µέτριας έντασης δραστηριότητα τις περισσότερες ηµέρες. Απαιτείται περισσότερη δραστηριότητα για τον έλεγχο του βάρους.
-Να επιλέγουν υγιεινή διατροφή, αποφεύγοντας τη ζάχαρη και τα κορεσµένα λίπη αλλά και ισοζυγισµένη όσον αφορά στην πρωτεϊνική πρόσληψη.
-Να αποφεύγουν τη χρήση καπνού καθώς το κάπνισµα αυξάνει τον κίνδυνο διαβήτη και καρδιαγγειακών παθήσεων.
Θεραπεία και έγκαιρη διάγνωση
Η σωστή θεραπευτική αντιµετώπιση των ασθενών µε σακχαρώδη διαβήτη και καρδιαγγειακή νόσο είναι επιτακτική στη σηµερινή εποχή, που αντιµετωπίζουµε την κρίσιµη πανδηµία COVID-19.
Πράγµατι, οι ασθενείς µε σακχαρώδη διαβήτη ή καρδιαγγειακή νόσο ανήκουν στις οµάδες υψηλού κινδύνου, καθώς φαίνεται ότι πάσχουν συχνότερα και βαρύτερα. Επίσης, έχουν µεγαλύτερη πιθανότητα επιπλοκών από COVID-19 και παρουσιάζουν αυξηµένη θνησιµότητα.
Η αποδοχή της νόσου του διαβήτη, η εκπαίδευση πάνω στην αντιµετώπισή της, η αλλαγή του τρόπου ζωής µε σωστή δίαιτα και καθηµερινή άσκηση, καθώς και η ενδεδειγµένη φαρµακευτική αγωγή µε παρακολούθηση από τους κατάλληλους ιατρούς αποτελούν τα σηµαντικότερα στοιχεία για µια αποτελεσµατική θεραπευτική προσέγγιση.
