Γράφει ο Γιώργος Κατρούγκαλος: Καθηγητής Δημοσίου Δικαίου Τομεάρχης Εξωτερικών της ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ Βουλευτής Β1 Βόρειου Τομέα Αθήνας
H άτυπη συνάντηση στη Γενεύη για το Κυπριακό ξεκινά ήδη με ένα αρνητικό προηγούμενο σε σχέση με τις αντίστοιχες διαπραγματεύσεις του 2017: θα απουσιάζει από το ρόλο του παρατηρητή η Ευρωπαϊκή Ένωση, μετά τις αντιρρήσεις που φαίνεται ότι διατυπώθηκαν από την τουρκική πλευρά. Όπως ανέφερε ο εκπρόσωπος του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, «ο σκοπός της συνάντησης θα είναι να προσδιοριστεί αν υπάρχει κοινό έδαφος για να διαπραγματευτούν τα μέρη μια διαρκή λύση του κυπριακού προβλήματος, εντός ενός προβλεπτού ορίζοντα».
Η Αριστερά και εδώ και στην Κύπρο αγωνίζεται για δίκαιη και βιώσιμη λύση του Κυπριακού, στη βάση των Αποφάσεων του ΟΗΕ για διζωνική – δικοινοτική ομοσπονδία. Δυστυχώς όμως, η εκλογή Τατάρ και η στροφή της Τουρκίας σε λογικές δύο κρατών δεν γεννά καμία αισιοδοξία.
Οι διαπραγματεύσεις του Κραν Μοντανά μολονότι δεν κατέληξαν σε λύση, επανατοποθέτησαν το θέμα στις ορθές του διαστάσεις και έθεσαν στην ατζέντα ως πρωταρχικό το θέμα της ασφάλειας, της αποχώρησης των στρατευμάτων κατοχής και της κατάργησης του αναχρονιστικού καθεστώτος των εγγυήσεων. Σήμερα απαιτείται η επιστροφή σε μια ανάλογη συγκροτημένη στρατηγική. Ο κ. Μητσοτάκης, αν και υπήρξε ο μόνος Έλληνας πρωθυπουργός που παρέλειψε στην ετήσια ομιλία του στον ΟΗΕ να αναφέρει το Κυπριακό μεταξύ των προτεραιοτήτων της ελληνικής διπλωματίας, τις πρόσφατες τοποθετήσεις του ορθά αναφέρθηκε στις πάγιες θέσεις της χώρας. Δεν ξέρουμε όμως με ποιο τρόπο σκέφτεται να τις προωθήσει.
Σε κάθε περίπτωση, υπάρχει ανάγκη για έναν πιο ενεργό ρόλο της Ελλάδας στα θέματα ασφαλείας, με σκοπό τη δίκαιη και βιώσιμη λύση στη βάση των Αποφάσεων του ΟΗΕ και του πλαισίου Γκουτέρρες. Χρειάζονται επαφές, όπως αυτές που έγιναν με την Τουρκία, τις ΗΠΑ και την ηγεσία της ΕΕ, το 2016 από τον τότε ΥΠΕΞ Νίκο Κοτζιά ενόψει των συνομιλιών του 2017. Δεν αρκεί να λέμε απλώς τις θέσεις μας, χωρίς να υπάρχει συγκεκριμένος σχεδιασμός για την προώθησή τους.
Όπως τονίζεται και στις προγραμματικές μας θέσεις, ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ στηρίζει ενεργητική επιδίωξη δίκαιης και βιώσιμης λύσης, προς όφελος του συνόλου του Κυπριακού λαού, Ελληνοκύπριων και Τουρκοκύπριων. Η λύση του Κυπριακού με αυτούς τους όρους είναι προϋπόθεση – κλειδί για τη μόνιμη αποκλιμάκωση και ομαλοποίηση των ελληνοτουρκικών σχέσεων, τη σταθερότητα και την ειρήνη στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Η κλιμάκωση της τουρκικής επιθετικότητας απέναντι στην Κυπριακή Δημοκρατία, μέσω της συνέχισης των εξορύξεων εντός της Κυπριακής ΑΟΖ, αλλά και της πρόσφατης απόλυτα καταδικαστέας και παράνομης – βάσει των αποφάσεων του ΟΗΕ – απόφασης για άνοιγμα της παραλίας των Βαρωσίων, πρέπει να αντιμετωπιστεί συντονισμένα και αποφασιστικά σε διπλωματικό επίπεδο.
Η στρατηγική της «μη λύσης» που εδράζεται στην εσφαλμένη αντίληψη ότι ο χρόνος τρέχει υπέρ της Ελλάδας ή της ελληνοκυπριακής πλευράς, οδηγεί στην εδραίωση της διχοτόμησης επί του εδάφους ενώ ενισχύει απόψεις περί Συνομοσπονδίας ή ύπαρξης δύο κρατών. Στο πλαίσιο αυτό, εντείνουμε τη συνεργασία με το ΑΚΕΛ και όσες δυνάμεις της Κυπριακής Δημοκρατίας και τουρκοκυπριακές δυνάμεις υποστηρίζουν με συνέπεια τις ανωτέρω θέσεις.
Στην πρόσφατη συνάντηση του Αλέξη Τσίπρα με τον Πρόεδρο Αναστασιάδη, τονίστηκε η σημασία που έχει η επιμονή στον διάλογο για δίκαιη και βιώσιμη λύση του Κυπριακού, στη βάση των Αποφάσεων του ΟΗΕ. Στο πλαίσιο αυτό «υπογραμμίστηκε ότι μόνη βάση για λύση αποτελεί η διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία, με μία κυριαρχία, μία ιθαγένεια και μία διεθνή εκπροσώπηση, με κατάργηση των εγγυήσεων και αποχώρηση των κατοχικών στρατευμάτων».
Ο κ. Μητσοτάκης οφείλει να εξασφαλίσει τον καλύτερο δυνατό συντονισμό των ενεργειών Αθήνας και Λευκωσίας, όπως όφειλε να ενημερώσει τους πολιτικούς αρχηγούς για τη στρατηγική του (αν έχει). Θυμίζω ότι ο Αλέξης Τσίπρας, πριν από την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων του Ιανουαρίου 2017 για το Κυπριακό, όχι μόνον είχε σαφή στρατηγική την οποία είχε συμφωνήσει με τον Πρόεδρο Αναστασιάδη αλλά και ενημέρωσε αναλυτικά τους πολιτικούς αρχηγούς. Στη Γενεύη δεν πρέπει να γίνει απλώς διάλογος για τον διάλογο, αλλά να προωθηθούν οι πάγιες εθνικές θέσεις, για να υπάρξει, επιτέλους, μια δίκαιη και βιώσιμη λύση, προς όφελος του συνόλου του Κυπριακού λαού.
