Εβδομήντα ένα χρόνια πίσω, στην «καρδιά» της Θεσσαλονίκης, τη νύχτα της 5ης προς 6η Σεπτεμβρίου 1955, εκρήγνυται μια βόμβα μέσα στον κήπο του τουρκικού προξενείου. Λίγα μέρα δηλαδή μακριά από το φερόμενο ως σπίτι του Μουσταφά Κεμάλ – φερόμενο, διότι το οίκημα δεν αποδείχθηκε ποτέ ότι ήταν ο τόπος γέννησης του φυσικού αυτουργού της Γενοκτονίας του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας, αλλά μια παραχώρηση – υποχώρηση από την Ελλάδα τη δεκαετία του ’30.
Η στιγμή κατά την οποία συνέβη τούτο δεν ήταν τυχαία, διότι είχε ανάψει για τα καλά η σπίθα του απελευθερωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ στην Κύπρο. Και ο κλητήρας του προξενείου, ο οποίος από την πρώτη στιγμή έπεσε σε αντιφάσεις, εν τέλει ομολόγησε ότι αυτός έβαλε τη βόμβα και ότι του την έδωσε ο Οκτάι Εγκίν, ένας μουσουλμάνος από τη Θράκη – ο οποίος με τη σειρά του ομολόγησε και εκείνος την πράξη του. Αφέθηκε δε ελεύθερος με εγγύηση και ο Τούρκος πρόξενος στην Κομοτηνή τον φυγάδευσε στην Τουρκία, όπου ανταμείφθηκε με κρίσιμες θέσεις στον τουρκικό κρατικό μηχανισμό – μεταξύ των οποίων και της Διεύθυνσης Πληροφοριών, δηλαδή της γνωστής μας ΜΙΤ.
Για τα γεγονότα της Θεσσαλονίκης, η εφημερίδα της Κωνσταντινούπολης «Istanbul Express» παρουσίασε τη δική της εκδοχή, την οποία ασφαλώς συνέδεσε με την τουρκική αντίδραση στον αγώνα του Κυπριακού Ελληνισμού και προέτρεψε ευθέως σε επεισόδια εναντίον των Ελλήνων.
Επρόκειτο για ένα σχέδιο, την υλοποίηση του οποίου ανέλαβαν εν συνεχεία το παρακράτος και οι εθνικιστικές οργανώσεις, προχωρώντας σε ένα πρωτοφανές κύμα βίας κατά των Ελλήνων και βανδαλισμών κατά των περιουσιών τους. Ήταν τέτοιο το μένος τους που δεν δίστασαν να δολοφονήσουν εν ψυχρώ δεκάδες Έλληνες και η επιχείρησή τους να θυμίσει κάτι από τη «Νύχτα των Κρυστάλλων» της ναζιστικής ορδής κατά των Εβραίων.
Ακόμη και σήμερα οι εικόνες από τη Μεγάλη Λεωφόρο του Πέραν με όλα τα ελληνικά σπίτια και καταστήματα καμμένα, λεηλατημένα και τις περιουσίες των Ελλήνων τσαλαπατημένες καταμεσής στον δρόμο στοιχειώνουν γενιές και γενιές. Μέσα σε λίγες ώρες καταστράφηκαν ολοσχερώς περισσότερα από 1.000 σπίτια και 4.000 καταστήματα και άλλα 2.500 υπέστησαν ζημιές. Λεηλατήθηκαν 73 εκκλησίες και συλήθηκαν τάφοι σε ελληνικά νεκροταφεία και οι τάφοι των Πατριαρχών στη Μονή Βαλουκλή. Το μίσος εναντίον των ιερωμένων ήταν πρωτόγνωρο, ενώ εκατοντάδες γυναίκες όλων των ηλικιών βιάστηκαν από τον όχλο.
Επίθεση δέχθηκε και το ελληνικό προξενείο στη Σμύρνη και οι Έλληνες αξιωματικοί που υπηρετούσαν στο στρατηγείο του ΝΑΤΟ σώθηκαν την τελευταία στιγμή, αλλά, παρ’ όλα αυτά, ο ΥΠΕΞ των ΗΠΑ, Φόστερ Ντάλες επικαλέστηκε το… καλό του ΝΑΤΟ, εξίσωσε το θύμα με τον θύτη και διέταξε τη συμφιλίωση Ελλήνων και Τούρκων! Η δύσκολη θέση στην οποία είχαν περιέλθει εξάλλου οι Βρετανοί με το καθεστώς του εγγυητή στην Κύπρο, ευνόησε έως και επέβαλε για λογαριασμό τους το «διαίρει και βασίλευε» μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων.
Ο Τούρκος πρωθυπουργός, Αντνάν Μεντερές προχώρησε στην κήρυξη στρατιωτικού νόμου και οι Αρχές συνέλαβαν 2.000 άτομα, μεταξύ των οποίων διανοούμενοι όπως ο Ασίζ Νεσίν, ο Κεμάλ Ταχίρ ή ο Ναζίμ Χικμέτ και υπεύθυνοι των ταραχών θεωρήθηκαν (τάχα) οι «κομμουνιστές».
Η κρατική και παρακρατική βία όμως των «Σεπτεμβριανών» δεν ήταν απλώς ένα μεμονωμένο επεισόδιο. Ήταν -βάσει οργανωμένου σχεδίου- μια ακόμη πράξη που οδήγησε στον οριστικό ξεριζωμό του Ελληνισμού από την Πόλη, όπως και οι μαζικές απελάσεις Ελλήνων το 1964, με την «Πολίτικη Κουζίνα» του Τάσου Μπουλμέτη να καταγράφει με συγκλονιστικό τρόπο στη μεγάλη οθόνη όλη αυτή την ιστορία.
Τα «Σεπτεμβριανά» δεν είναι λοιπόν απλώς ο διωγμός των Ελλήνων από την Κωνσταντινούπολη. Είναι ένα έγκλημα κατά της ανθρωπότητας και γι’ αυτό δεν έχει ούτε πρόκειται να παραγραφεί. Και δεν αποδόθηκε ποτέ ως σήμερα δικαιοσύνη ούτε έγινε η παραμικρή επανόρθωση, διότι ήταν ένα καλά προμελετημένο έγκλημα. Το οποίο, δυστυχώς, έδειξε τον δρόμο για ανάλογα εγκλήματα σαν τον «Αττίλα» στην Κύπρο το 1974 και την παράνομη κατοχή του νησιού. Και δεν αποκλείεται κάποιοι στην άλλη πλευρά του Αιγαίου να οραματίζονται σήμερα τη σύγχρονη εκδοχή του…
