Είμαι από αυτούς που πιστεύουν ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα της χώρας μας, το βασικό πρόβλημα που την εμποδίζει να μεταβεί στο ανώτερο στάδιο των ανεπτυγμένων χωρών, είναι το πελατειακό κράτος της, δηλαδή η στελέχωση, η λειτουργία και αναπαραγωγή του κρατικού μηχανισμού μέσω πελατειακών σχέσεων αλληλεξάρτησης. Το πελατειακό κράτος είναι η άλλη όψη του νομίσματος της μεθοδικής θεσμικής εξάλειψης κάθε κριτικής αποτίμησης και αξιολόγησης και με πιο απλά λόγια της κατάργησης κάθε δυνατότητας να ξεχωρίσει ο ικανός από τον ανίκανο, ο εργατικός από το φυγόπονο, ο συνεπής από τον μπαγαμπόντη, ο αξιοπρεπής από τον πουλημένο, ο ευφυής από τον εξυπνάκια.
Και ενώ έτσι έχουν τα πράγματα, προτάθηκε από την Κυβέρνηση και εξελέγη πρόεδρος της Δημοκρατίας ένας πολιτικός, φανατικός θιασώτης αυτής της ανήθικης μορφής κράτους. Διότι ως υπουργός Εσωτερικών κατά την πενταετία 2004 – 2009 δεν ενέδωσε απλά στις σειρήνες του πελατειακού κράτους, όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο Κυριάκος Μητσοτάκης, σώζοντας την τιμή του πολιτικού κόσμου, αλλά μαζί με το Διευθυντή του Πολιτικού Γραφείου του τότε πρωθυπουργού ήταν οι πρωταγωνιστές της ανασύστασης του πελατειακού κράτους της Δεξιάς, που είχε …παρακμάσει την εποχή της παντοκρατορίας του ΠΑΣΟΚ. Και μάλιστα ως συνταγματολόγος, γνώστης των πραγμάτων «έδεσε» γερά στο Δημόσιο τους πελάτες – ψηφοφόρους με ισχυρούς νομικούς δεσμούς, για να μη μπορεί να τους κουνήσει κανένας. Σύμφωνα με σχετικά δημοσιεύματα (ΤΑ ΝΕΑ, 10/2/2013) οκτακόσιες εξήντα πέντε χιλιάδες (865.000!!) προσλήψεις στο Δημόσιο (ορισμένου χρόνου – εποχικοί, συμβασιούχοι έργου, ωρομίσθιο προσωπικό, μόνιμοι και αορίστου χρόνου κ.ά.) -στη συντριπτική τους πλειονοψηφία «από το παράθυρο»- έλαβαν χώρα την ως άνω πενταετία, συντελώντας τα μέγιστα και στη μεγάλη οικονομική κρίση που μας ταλανίζει ακόμα. Τότε εφευρέθηκε η «γαλάζια συνέντευξη», τότε άνθησαν τα προγράμματα stage, τότε προσλήφθηκαν οι «γαλάζιοι αγροφύλακες», αλλά και οι εκατοντάδες πελάτες – ψηφοφόροι στην Αττικό Μετρό και στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, λίγες ημέρες πριν τις εκλογές του Οκτωβρίου 2009. Αν δεχτούμε όμως ότι το «ρουσφέτι» και οι πελατειακές σχέσεις αλληλεξάρτησης είναι έμφυτο χαρακτηριστικό του ομαδικού ελλαδικού ανθρώπου, αν αποδεχτούμε ότι το εθνικό μας φαντασιακό μάς ωθεί στην ασφάλεια των εμπρόσωπων δεσμών με τους «κολλητούς» μας και όχι στην ανασφάλεια των απρόσωπων διαφανών και αντικειμενικών διαδικασιών, τότε ίσως να έχουμε επιλέξει τον πλέον κατάλληλο άνθρωπο για να μας εκπροσωπήσει από τη θέση του Προέδρου της Δημοκρατίας…
Ας εξετάσουμε όμως το θέμα της επιλογής – εκλογής του νέου προέδρου της ελληνικής Δημοκρατίας και από την πολιτική σκοπιά και ειδικότερα ας αναζητήσουμε τους πολιτικούς λόγους, που ώθησαν τον ΣΥΡΙΖΑ να τον επιλέξει. Και πρώτα οι προβαλλόμενοι… αθώοι πολιτικοί λόγοι: Η επιλογή προσώπου από τον αντίπαλο πολιτικό χώρο της Κεντροδεξιάς, συμβάλλει στην ενότητα του ελληνικού λαού. Θεωρείται «αντι-μνημονιακός», γιατί αν και ψήφισε το μνημόνιο, αργότερα το καταδίκασε και επίσης θεώρησε αντι-συνταγματικό το νόμο που θέσπισε τον ΕΝΦΙΑ. Ως αρμόδιος υπουργός κράτησε ήπια στάση κατά τα Δεκεμβριανά του 2008, όταν «επαναστατημένοι» νέοι έκαψαν την Αθήνα. Επιπλέον ο πρωθυπουργός στο πλαίσιο συμβιβασμών δεν θέλησε να δημιουργήσει προβλήματα στον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο πεδίο της κατανομής των Επιτρόπων μεταξύ των δύο κύριων ευρωπαϊκών πολιτικών παρατάξεων. Και τώρα οι μη προβαλλόμενοι και αποκρυπτόμενοι ιδιοτελείς πολιτικοί λόγοι: Ο νέος πρόεδρος της Δημοκρατίας ανήκει στην «καραμανλική» Δεξιά, η οποία έχει τεθεί στο απυρόβλητο σχετικά με τις τεράστιες ευθύνες της για τη σύγχρονη οικονομική κρίση, προκειμένου να λεηλατηθεί από το ΣΥΡΙΖΑ -όπως και έγινε- η εκλογική βάση του ΠΑΣΟΚ. Επιπλέον η επιλογή «καραμανλικού» στελέχους δημιουργεί ρήγματα μέσα στις γραμμές του αντίπαλου πολιτικού στρατοπέδου.
Ίσως όμως ένας σημαντικός, αποκρυπτόμενος, ιδιοτελής πολιτικός λόγος επιλογής – εκλογής του νέου προέδρου της Δημοκρατίας, να είναι η συμβατότητα των χαρακτηριστικών της προσωπικότητάς του με τη μακροχρόνια πολιτική στρατηγική του ΣΥΡΙΖΑ. Πιο αναλυτικά, μετά την άνοδο στην εξουσία, όλα τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ εν χορώ επαναλαμβάνουν συνεχώς ότι θα επαναπροσληφθούν οι απολυθέντες ή τεθέντες σε διαθεσιμότητα δημόσιοι υπάλληλοι. Στο σημείο αυτό αναρωτήθηκα γιατί, εφόσον θέλουν να προσλάβουν κάποιους δημόσιους υπαλλήλους, για την καταπολέμηση της ανεργίας, δεν γίνονται οι προσλήψεις από τη δεξαμενή των ανέργων του ιδιωτικού τομέα μέσω του ΟΑΕΔ για τους μη έχοντες προσόντα και μέσω του ΑΣΕΠ για τους υπόλοιπους, όπως άλλωστε επιβάλλει το αίσθημα δικαίου και το αριστερό τους ήθος, αλλά επιμένουν στην άδικη και ανέντιμη ενέργεια της επαναπρόσληψης των κομματικών εγκάθετων του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ (καθαρίστριες Υπουργείου Οικονομικών, σχολικοί φύλακες, διοικητικοί υπάλληλοι ΑΕΙ, υπάλληλοι ΕΡΤ κ.ά); Στην αρχή σκέφθηκα ότι ίσως θέλουν να τους ανταμείψουν για τις προεκλογικές τους υπηρεσίες και τη συνεισφορά στη νίκη τους. Μετά όμως σκεπτόμενος το θέμα βαθύτερα κατέληξα στο συμπέρασμα ότι ίσως ο βασικός λόγος να είναι η συντήρηση της εξουσίας τους, η εξουσία ως αυτοσκοπός και όχι ως μέσο. Με άλλα λόγια όπως ακριβώς η συντηρητική παράταξη μετά τον εμφύλιο και το ΠΑΣΟΚ μετά το 1981, ίσως και οι νέοι κυβερνώντες να αποβλέπουν στη δημιουργία μόνιμου, κομματικού, μισθοφορικού στρατού. Τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ που καθορίζουν την πολιτική στρατηγική του, ιδιαίτερα οι προερχόμενοι από το χώρο των συνδικαλιστών, όπως ο νέος Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Διοικητικής Μεταρρύθμισης με το «βασιλικό εφάπαξ», γνωρίζουν πολύ καλά τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά αυτών των πελατών – ψηφοφόρων, με πρώτο την απόλυτη υπακοή – δουλικότητα στους πάτρωνές τους, προκειμένου να εξασφαλίσουν για τον εαυτό τους κάποια προνόμια. Ειδικότερα γνωρίζουν ότι από την πρώτη στιγμή της πρόσληψής τους αυτοί σπεύδουν να εγγραφούν στη «δική» τους πολιτική και συνδικαλιστική παράταξη του χώρου εργασίας, ψηφίζουν το Κόμμα – ευεργέτη τους και τη συνδικαλιστική παράταξη του Κόμματος και «τρέχουν» συνεχώς για την εκπλήρωση των εντολών του προστάτη τους και ως αντάλλαγμα όλων αυτών περιμένουν βέβαια από τον τελευταίο τη λύση των προβλημάτων τους (μονιμοποίηση, μετάθεση, προαγωγή, δάνειο, κ.τλ.). Έτσι όμως οι εργασιακές σχέσεις από σχέσεις κοινωνικές, μετατρέπονται σε προσωπικές, διαστρεβλώνοντας την έννοια της επιχείρησης και κυρίως της δημόσιας, ως συλλογικής οντότητας.
Αν ισχύουν τα παραπάνω, ίσως ο νέος πρόεδρος της Δημοκρατίας να επιλέχτηκε για να αποτελέσει στο ανώτερο θεσμικό επίπεδο τον συμβολικό «πατερούλη», που θα προστατεύει επαναπροσληφθέντα ή μη αλληλεξαρτώμενα, φοβισμένα ανθρωπάκια, δεμένα αυτή τη φορά στο πολιτικό άρμα του ΣΥΡΙΖΑ.
Εύχομαι ειλικρινά οι τελευταίες σκέψεις να αποδειχθούν ένα φανταστικό σενάριο ενός καχύποπτου παλιού ελεγκτή…
Δημήτρης Γ. Σουλιώτης, Συγγραφέας
