Στο θέμα του Σχεδίου Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ) επανέρχεται με ερώτησή που καταθέτει εν όψει της ειδικής συνεδρίασης Λογοδοσίας της δημοτικής Αρχής (θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 29 Απριλίου) η Κίνηση Δημοτών Βριλησσίων «ΔΡΑΣΗ για μια Άλλη Πόλη».
H «ΔΡΑΣΗ» ρωτά:
- Διαθέτει σήμερα ο Δήμος Βριλησσίων εγκεκριμένο και χαρακτηρισμένο από το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ);
- Είναι νομίμως θεσμοθετημένες και πλήρως σύμφωνες με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο οι κυκλοφοριακές ρυθμίσεις που εφαρμόστηκαν από το 2021 και εφεξής στο Δήμο Βριλησσίων;
Αναλυτικά, η ερώτηση της δημοτικής παράταξης αναφέρει τα εξής:
Αγαπητοί συνάδελφοι,
Όπως γνωρίζετε, το Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ) είναι το στρατηγικό σχέδιο ενός Δήμου για το πώς θα οργανωθούν οι μετακινήσεις ανθρώπων και εμπορευμάτων στην πόλη, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και της προσβασιμότητας, δίνοντας προτεραιότητα στον πεζό, το ποδήλατο και τη δημόσια συγκοινωνία. Ταυτόχρονα, εστιάζει στην προσβασιμότητα και την οδική ασφάλεια και παρέχει κατευθύνσεις και προτάσεις μέτρων, τα οποία στη συνέχεια πρέπει να εξειδικευθούν με ξεχωριστές μελέτες και νόμιμες διαδικασίες έγκρισης για να αποκτήσουν δεσμευτικό χαρακτήρα.
Έτσι, η νομιμοποίηση μιας κυκλοφοριακής ρύθμισης –όπως είναι, ενδεικτικά, η αντιδρόμηση μιας οδού – προϋποθέτει, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (Ν. 2696/1999, άρθρο 52), την τήρηση ορισμένων διακριτών σταδίων, ως ακολούθως:
- Τη σύνταξη ειδικής τεχνικής κυκλοφοριακής μελέτης από την Τεχνική Υπηρεσία του Δήμου ή αρμόδιο και πιστοποιημένο εξωτερικό μελετητή.
- Τη διαβούλευση με τους πολίτες και τους άμεσα θιγόμενους, με πραγματική δυνατότητα διατύπωσης παρατηρήσεων και αντιρρήσεων.
- Τη γνωμοδότηση των αρμόδιων υπηρεσιών.
- Την έγκριση από το αρμόδιο συλλογικό όργανο (Δημοτικό Συμβούλιο) με ειδικά αιτιολογημένη απόφαση, στη βάση της ως άνω μελέτης και γνωμοδοτήσεων.
- Την αποστολή στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση για υποχρεωτικό έλεγχο νομιμότητας της κανονιστικής απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου (π.χ. για αντιδρομήσεις, μονοδρομήσεις, απαγορεύσεις στάθμευσης κ.λπ.), συνοδευόμενη από την πλήρη κυκλοφοριακή μελέτη και την εισήγηση της Τεχνικής Υπηρεσίας, τα πρακτικά της συνεδρίασης, τις τυχόν γνωμοδοτήσεις συναρμόδιων φορέων (όπως της Αστυνομίας), καθώς και τα αποδεικτικά ανάρτησης/δημοσίευσης, ώστε η Αποκεντρωμένη να μπορεί να ελέγξει αν τηρήθηκαν όλες οι ουσιαστικές και τυπικές προϋποθέσεις που προβλέπει το άρθρο 52 ΚΟΚ και το άρθρο 225 του Ν. 3852/2010.
- Τη νόμιμη δημοσίευση – κοινοποίηση και την ορθή εφαρμογή με την τοποθέτηση της προβλεπόμενης σήμανσης.
Η ανωτέρω διαδικασία είναι κατά νόμο υποχρεωτική, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 79 του Ν. 3463/2006. Μετά δε την εισαγωγή της υποχρέωσης εκπόνησης Σχεδίων Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας για τους Ο.Τ.Α. με τον Ν. 4784/2021, μη νομότυπες – και, ως εκ τούτου, ακυρωτέες – κυκλοφοριακές ρυθμίσεις συντρέχουν, όταν παραλείπονται ουσιώδη στάδια της διαδικασίας, όπως η αποστολή για έλεγχο νομιμότητας και η νόμιμη δημοσίευση της κανονιστικής πράξης.
Ειδικότερα, οι αντιδρομήσεις εντάσσονται ρητώς στις κυκλοφοριακές ρυθμίσεις που οφείλουν να αποστέλλονται υποχρεωτικά για έλεγχο νομιμότητας στην αρμόδια Αποκεντρωμένη Διοίκηση, προκειμένου να αποτραπεί ζήτημα ακυρότητας σε περίπτωση διοικητικής ή δικαστικής προσβολής, αλλά και να περιοριστεί ο κίνδυνος θεμελίωσης αστικής ευθύνης του Δήμου σε ενδεχόμενο ατύχημα σε οδούς όπου έχουν επιβληθεί μη νομίμως εγκεκριμένες ρυθμίσεις. Επιπλέον, η κανονιστική ισχύς οποιασδήποτε απόφασης κυκλοφοριακής ρύθμισης προϋποθέτει τη νόμιμη δημοσίευσή της, κατά τα οριζόμενα, στο Εθνικό Τυπογραφείο· όταν ένας Δήμος προβαίνει σε κυκλοφοριακές αλλαγές χωρίς την απαιτούμενη δημοσίευση σε ΦΕΚ και τήρηση των διατυπώσεων δημοσιότητας, αναλαμβάνει συνειδητά το ρίσκο η απόφασή του να ακυρωθεί κατόπιν προσφυγής και να αναζητηθεί ευθύνη του για τις συνέπειες της παράνομης ρύθμισης.
Το Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ) δεν αποτελεί, ούτε υποκαθιστά ειδική κυκλοφοριακή μελέτη ή την κατά νόμο απαιτούμενη διαδικασία έγκρισης συγκεκριμένων κυκλοφοριακών ρυθμίσεων, όπως λανθασμένα φαίνεται να θεωρεί ο Δήμος Βριλησσίων. Το ΣΒΑΚ δίνει κατευθύνσεις, δεν υπολογίζεται ως κυκλοφοριακή μελέτη. Ιδίως οι αντιδρομήσεις, αποτελούν «ευαίσθητες» κυκλοφοριακές παρεμβάσεις, σε σχέση π.χ. με μια απλή μονοδρόμηση, καθώς αυξάνουν τα σημεία δυνητικής σύγκρουσης, εντείνουν τον κίνδυνο σύγχυσης των οδηγών και προϋποθέτουν προσεκτικό σχεδιασμό και άρτια, ευκρινή σήμανση.
Το Δημοτικό Συμβούλιο Βριλησσίων ενέκρινε για πρώτη φορά το ΣΒΑΚ τον Δεκέμβριο του 2018 και χρειάστηκε να παρέλθουν πέντε έτη, έως τη συνεδρίαση της 26ης Ιουλίου 2023, (τελευταία της απερχόμενης διοίκησης Μανιατογιάννη – Βαφειάδη), για να ληφθεί η οριστική απόφαση έγκρισής του. Στο μεταξύ, τον Μάρτιο του 2021 θεσπίστηκε ο Ν. 4784/2021, με τον οποίο η κατάρτιση και υποβολή Σχεδίων Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας προς το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών καθίσταται υποχρεωτική. Στην περίπτωση του Δήμου προβλέπεται, μέσω των μεταβατικών διατάξεων του άρθρου 13, υποχρέωση προσαρμογής του ΣΒΑΚ στις νέες προδιαγραφές και κοινοποίησή του εντός εξαμήνου στο αρμόδιο Τμήμα Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας, προκειμένου να λάβει την προβλεπόμενη θεσμική έγκριση/χαρακτηρισμό.
Περαιτέρω, έχει θεσπιστεί η υποχρέωση αναθεώρησης του ΣΒΑΚ εντός πενταετίας από την έγκρισή του, καθώς και η περιοδική αξιολόγηση των μέτρων παρέμβασης, με σύνταξη διετών εκθέσεων προόδου που οφείλουν να αναρτώνται στην ιστοσελίδα του οικείου Δήμου, σύμφωνα με τα άρθρα 4 και 7 παρ. 3 του ίδιου νόμου. Ωστόσο, όπως προκύπτει από την Ηλεκτρονική Πλατφόρμα/μητρώο «χαρακτηρισμένων» ΣΒΑΚ του Υπουργείου (βλ. εικόνα), ο Δήμος Βριλησσίων ΔΕΝ περιλαμβάνεται ακόμη μεταξύ των ΟΤΑ των οποίων το Σ.Β.Α.Κ. έχει λάβει επίσημο χαρακτηρισμό/έγκριση. Κατά συνέπεια, και επειδή εντείνονται οι έντονες διαμαρτυρίες των κατοίκων…
Ερωτάται η δημοτική Αρχή
- Διαθέτει ο Δήμος Βριλησσίων εγκεκριμένο ΣΒΑΚ; Για τις κυκλοφοριακές αντιδρομήσεις που επιβλήθηκαν επί των οδών Αργυροκάστρου, Ταϋγέτου και Φλωρίνης (ΑΔΑ 176/2025), σε συνέχεια των αντίστοιχων παρεμβάσεων του Σεπτεμβρίου 2023 πέριξ της οδού Κρήτης, ακολουθήθηκε πλήρως η νόμιμη διαδικασία (μελέτη, απόφαση Δ.Σ., αποστολή στην Αποκεντρωμένη, ΦΕΚ κ.λπ.).
- Έχει αποσταλεί, και αν ναι πότε, το Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας του Δήμου στην αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών για εξέταση και χαρακτηρισμό; Εφόσον έχει υποβληθεί, ποιες παρατηρήσεις ή υποδείξεις διατύπωσε η υπηρεσία; Έχει εκκινήσει η διαδικασία τροποποίησης – προσαρμογής του σχεδίου στις προδιαγραφές του Ν. 4784/2021 και ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης; Υφίσταται συγκεκριμένος προγραμματισμός για την υποχρεωτική αναθεώρησή του μέχρι το καλοκαίρι του 2028, (πενταετία), καθώς και για τη σύνταξη και ανάρτηση των προβλεπόμενων ανά διετία εκθέσεων προόδου;
Αγαπητοί συνάδελφοι, Ζητούμε να προβείτε σε σαφείς και τεκμηριωμένες διευκρινίσεις επί των ανωτέρω ερωτημάτων, τα οποία άπτονται ευθέως της νομιμότητας και της κανονιστικής επάρκειας συγκεκριμένων ενεργειών της δημοτικής Αρχής στη συνολική διάρθρωση και καθημερινή λειτουργία του τοπικού οδικού δικτύου. Επισημαίνουμε ότι οι υφιστάμενες δημόσιες αναφορές περιορίζονται στο ότι το Δημοτικό Συμβούλιο ενέκρινε το ΣΒΑΚ και «πολλαπλές κυκλοφοριακές ρυθμίσεις», χωρίς να έχει δημοσιοποιηθεί η περαιτέρω πορεία τους (έλεγχος νομιμότητας, δημοσίευση)».
Η ερώτηση της «ΔΡΑΣΗΣ» καταλήγει:
«Σημειώνεται ότι τυχόν επίκληση του γραφειοκρατικού «παραθύρου» της σιωπηρής έγκρισης από την πλευρά της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, δεν μεταβάλλει τα δεδομένα ως προς τη φύση και το κύρος της απόφασης. Η Αποκεντρωμένη Διοίκηση (Επόπτης ΟΤΑ) διαθέτει, κατά τον νόμο, αποκλειστική προθεσμία τριάντα (30) ημερών από την παραλαβή της απόφασης για να ελέγξει τη νομιμότητά της και να εκδώσει ειδική πράξη· αν η προθεσμία αυτή παρέλθει άπρακτη, η απόφαση δεν καθίσταται «εγκεκριμένη», αλλά απλώς θεωρείται ότι δεν διαπιστώθηκε, εντός της συγκεκριμένης προθεσμίας, πρόβλημα νομιμότητας που να δικαιολογεί την ακύρωσή της. Με άλλα λόγια, η σιωπή της εποπτεύουσας αρχής δεν ισοδυναμεί με θετική έγκριση του περιεχομένου της ρύθμισης, αλλά μόνο με μη διαπίστωση ακυρωτικού λόγου εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας. Και σε κάθε περίπτωση, αν περάσει άπρακτη η προθεσμία από την Αποκεντρωμένη, αναλαμβάνει ο Δήμος την ευθύνη της δημοσίευσης σε ΦΕΚ των τεχνικών προδιαγραφών της απόφασης».
