Γράφει o Δημήτρης Γαλάνης
Πρόεδρος Δ.Σ. της ΕΠΑΨΥ
Στις αρχές του έτους, στο Μουσείο Μπενάκη, διοργανώσαμε μια συζήτηση για το μέλλον της κοινοτικής ψυχιατρικής σε Ελλάδα και Ευρώπη, σε μια διεθνή συγκυρία συρρίκνωσης του κοινωνικού κράτους, πίεσης για το σύστημα Ψυχικής Υγείας και ταυτόχρονα δραματικής αύξησης των αναγκών για νέες υπηρεσίες.
Περισσότερα από σαράντα χρόνια μετά τις πρώτες παρεμβάσεις αποασυλοποίησης, η ψυχιατρική μεταρρύθμιση παραμένει ανολοκλήρωτη, καθώς η καθημερινή πρακτική μάς δείχνει ότι η κοινότητα δεν έχει ακόμη τον ρόλο που της αποδίδεται στον σχεδιασμό. Πολλοί άνθρωποι με σοβαρές ψυχικές διαταραχές δεν έχουν σταθερή και επαρκή υποστήριξη για να ζήσουν με αυτονομία, πολλοί ασθενείς εισάγονται ακουσίως σε ψυχιατρικά νοσοκομεία και στιγματίζονται ως επικίνδυνοι για την κοινωνική ειρήνη.
Τα υψηλά ποσοστά ακούσιων νοσηλειών (κατόπιν εισαγγελικών παραγγελιών) αποτελούν θλιβερό ελληνικό ρεκόρ, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, που αποδεικνύει τα ελλείμματα στην κοινοτική ψυχιατρική φροντίδα και την ανθεκτικότητα της ασυλικής κουλτούρας. Τα τελευταία χρόνια έχουν ιδρυθεί και λειτουργούν περίπου 100 νέες μονάδες Ψυχικής Υγείας σε όλη τη χώρα, πολλά Κέντρα Ημέρας και μάλιστα στα Βόρεια Προάστια της Αττικής. Ακόμα όμως και τώρα, το βάρος πέφτει στις οικογένειες, που καλούνται να διαχειριστούν κρίσεις με ελάχιστη στήριξη. Η προσφυγή στον εισαγγελέα έχει μετατραπεί σε επαναλαμβανόμενη πρακτική.
Η προαγωγή της ψυχικής υγείας στην κοινότητα προϋποθέτει συγκεκριμένες επιλογές. Όπως ενίσχυση των υπηρεσιών πρώτης γραμμής, απεμπλοκή της Αστυνομίας από τη διακομιδή των ασθενών και ανάληψη της αρμοδιότητας από εξειδικευμένο προσωπικό, σταθερή παρουσία μονάδων ψυχικής υγείας στην κοινότητα, συνέχεια στη φροντίδα, αξιολόγηση των παρεμβάσεων και των φορέων που υλοποιούν τα προγράμματα, αξιολόγηση της ποιότητας των υπηρεσιών στα ψυχιατρικά νοσοκομεία και των παραπομπών που δεν κάνουν (με ελάχιστες εξαιρέσεις). Χωρίς αυτά, το σύστημα παραμένει ανεπαρκές και αποσπασματικό.
Η ΕΠΑΨΥ δρα μέσα σε αυτό το περιβάλλον και τα τελευταία χρόνια αναπτύχθηκε σε δομές, γεωγραφική κάλυψη και αντικείμενο, πάντα με σεβασμό, αξιολόγηση και τεκμηρίωση των παρεμβάσεων.
Η πορεία προς ένα συνεκτικό σύστημα Ψυχικής Υγείας προϋποθέτει συνεργασία των φορέων της Κοινωνίας των Πολιτών, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, των υπηρεσιών κοινοτικής ψυχιατρικής φροντίδας και τις επιστημονικές κοινότητες.
Είτε όλοι μαζί θα τα καταφέρουμε είτε όλοι μαζί θα αποτύχουμε, με το όφελος ή το κόστος να αφορά πρωτίστως τους ευάλωτους συμπολίτες μας που χρειάζονται τη στήριξή μας.
