Η ραγδαία εξέλιξη της ηλεκτρονικής τεχνολογίας και η βαθύτερη γνώση που απέκτησε ο οικουμενικός άνθρωπος για το φυσικό περιβάλλον, τη φυσική, τη χημεία, την ιατρική κ.ά., από τα πράγματα σήμερα φαίνεται ότι δεν έλυσε στο όλο του το αέναο υπαρξιακό του πρόβλημα.
Γράφει ο κοινωνιολόγος Γιώργος Σταυράκης
Όλα τα επιτεύγματα δείχνουν στην αρχή ότι μπορούν να ελαττώσουν τις ανθρώπινες ταλαιπωρίες και να κάνουν της ζωή μας περίπου ειδυλλιακή. Από τη σημερινή διεθνή πραγματικότητα ωστόσο, αυτός ο οραματισμός μένει ανεκπλήρωτος και τείνει με έναν τρομακτικό και παράδοξο τρόπο να μας «εκδικείται» και να οδηγεί την ανθρωπότητα σε ένα (ακόμη) ακαθόριστο είδος αυτοκαταστροφής.
Έτσι, το ανθρώπινο είδος απειλεί να κάνει στον εαυτό του, εκείνο που δεν κάνουν τα άλλα έμβια του ζωικού βασιλείου μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται και ο άνθρωπος. Homo homini Lupus (ο άνθρωπος είναι λύκος για τον άνθρωπο) γράφει ο Λόρεντς.
– Ο συνεχής ανταγωνισμός μεταξύ των ανθρώπων σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο είναι αδυσώπητος.
Ο άνθρωπος που επαίρεται για τον πολιτισμό του, που καθιέρωσε έναν κώδικα κοινωνικής συμπεριφοράς τώρα τον περιφρονεί. Εμείς οι Έλληνες που μιλάμε για αιώνιες αξίες, στο όνομα υπολογισμών με κίνητρο την απληστία τις καταπατούμε με έναν αμοραλισμό που ίσως δεν έχει προηγούμενο. Στο βωμό αυτού του νοσηρού ανταγωνισμού, εκείνο που είναι καλό για ολόκληρη την ανθρωπότητα, ακόμη και εκείνο που είναι χρήσιμο και καλό για κάθε άτομο έχει παραμεριστεί ολότελα. Αντίθετα, οι σημερινοί άνθρωποι δεν αποδίδουν καμιά σημασία στον ουμανισμό, δηλαδή, τις πανανθρώπινες αξίες.
Ο στόχος έχει εκτραπεί προς την επιτυχία του ατόμου (ατομικισμός) και την ομάδα στην οποία ανήκει, δηλαδή ένας ξέφρενος ανταγωνισμός για την απόκτηση χρήματος και άρα, (δύναμης) με έναν αυτόματο παραγκωνισμό των άλλων, των αδυνάμων. Η επιτάχυνση αυτής της καταστροφικής κουλτούρας δεν έχει κανένα προηγούμενο. Σε έναν κόσμο γεμάτο θαύματα, γεμάτο μάγια, που λέει και ο ποιητής, το χρήμα από μόνο του δεν αποτελεί καμιά αξία.
Ο άκρατος ωφελιμισμός έχει προσλάβει παγκόσμιες διαστάσεις αφήνοντας τον άνθρωπο έρμαιο ανάλγητων οικονομικών σκοπιμοτήτων, και χειρότερα ακόμη, αδύναμο να αντιδράσει. Το ερώτημα που προκύπτει είναι: Απειλείται ο πολιτισμός και ο άνθρωπος από κάποιο αφανισμό; Ο Νομπελίστας Λόρεντς επισημαίνει οκτώ βασικούς κινδύνους μεταξύ των οποίων είναι: η καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος, ο εξοντωτικός για το ανθρώπινο πνεύμα πυρετός της ηλεκτρονικής εξέλιξης, η αυξανόμενη προσκόλληση μεγάλων κοινωνικών ομάδων σε φανατισμό και δόγματα, η απομάκρυνση από πραγματικές ηθικές αξίες και το μίσος ανάμεσα στις γενεές «Generation Gap».
Εμείς θα πούμε δύο λόγια για την ελληνική περίπτωση, το χάσμα των γενεών. Ας ξεκινήσουμε με τις ανθρώπινες αξίες και την ηθική. Αυτές οι αρετές διδάσκονται βιωματικά και ελάχιστα στα θρανία. Η ελληνική κοινωνία είναι ο καθρέφτης μέσα από τον οποίο οι νέοι βλέπουν τον εαυτό τους. Η στάση του μεγαλύτερου μέρους των νέων παιδιών απέναντι στους γονείς τους χαρακτηρίζεται σε μεγάλο βαθμό από περιφρόνηση και υπεροψία χωρίς να περιέχει ίχνος κατανόησης.
Η εξέγερση της σημερινής νεολαίας θεμελιώνεται στο μίσος, όχι τόσο για τους γονείς, όσο στο σύστημα που είναι εδώ πριν από αυτούς.
– Με άλλα λόγια η «επαναστατημένη» νεολαία αντιδρά προς το πολιτικό και κοινωνικό κατεστημένο όπως θα αντιδρούσε ένας εμπόλεμος λαός εναντίον μιας ξένης εχθρικής εθνότητας. Και αυτό κρύβει κινδύνους.
Έτσι, το ανθρώπινο είδος απειλεί να κάνει στον εαυτό του εκείνο που δεν κάνουν τα άλλα έμβια του ζωικού βασιλείου μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται και ο άνθρωπος.
