Ένα μεγάλο αφιέρωμα στον αντισυμβατικό, πρωτοπόρο και τολμηρό σκηνοθέτη Πάνο Χ. Κούτρα, έναν από τους σημαντικότερους εκφραστές του ελληνικού queer cinema, διοργανώνει το 65ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, το οποίο θα πραγματοποιηθεί από τις 31 Οκτωβρίου έως τις 10 Νοεμβρίου 2024.
Το Φεστιβάλ θα απονείμει στον Πάνο Χ. Κούτρα τιμητικό Χρυσό Αλέξανδρο για το σύνολο της προσφοράς του στο σινεμά, ενώ το αφιέρωμα με τίτλο «To αληθινό σινεμά του Πάνου Χ. Κούτρα» θα δώσει την ευκαιρία στο κοινό να προσεγγίσει εκ νέου έναν σπουδαίο δημιουργό, ο οποίος αποδομεί και ξαναχτίζει με τρόπο πρωτότυπο, τρυφερό και συγκινητικό την ελληνική κοινωνία και οικογένεια.
Έκπληκτος ο Πάνος Χ. Κούτρας δήλωσε μόλις έμαθε το νέο: «OMG! Αφιέρωμα και τιμητικός Χρυσός Αλέξανδρος; Ελπίζω να μην γνωρίζετε κάτι που εγώ αγνοώ! Μια μεγάλη τιμή αλλά ταυτόχρονα και μια τεράστια ευκαιρία να αναζητήσω τον χαμένο χρόνο ανάμεσα στις μεγάλου μήκους ταινίες που γνωρίζουν όλοι και τις χαμένες μικρού μήκους που δεν έχει δει κανείς. Περισσότερο απ’ όλα, μια επιστροφή στους αγαπημένους μου φίλους και συνεργάτες, αυτούς που με πίστεψαν και στους outsiders που υπήρξαν πάντα οι ήρωές μου στη ζωή και στις ταινίες, και με συνόδευσαν σε αυτό το walk on the wild side που λέγεται σινεμά».
Στο 65ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης θα προβληθούν οι πέντε μεγάλου μήκους ταινίες του, οι οποίες έχουν προβληθεί στα μεγαλύτερα φεστιβάλ του εξωτερικού και έχουν αποσπάσει πλήθος τιμητικών διακρίσεων και βραβείων, πιο συγκεκριμένα, Η Επίθεση του γιγαντιαίου μουσακά (έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Φανταστικού Κινηματογράφου στο Σίτζες), η Αληθινή Ζωή (έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Τορόντο), η Στρέλλα (συμμετείχε στο τμήμα Panorama της Μπερλινάλε), τo Xenia (συμμετείχε στο τμήμα Ένα Κάποιο Βλέμμα στο Φεστιβάλ των Καννών) και το Dodo (προβλήθηκε στις Κάννες, στο ειδικό τμήμα Cannes Premiere) καθώς και μικρού μήκους ταινίες του που δεν έχουν προβληθεί ξανά στην Ελλάδα.
Στον πυρήνα των ταινιών του, βρίσκονται οι στενοί δεσμοί που δημιουργούμε με τους γύρω μας, αλλά και οι εμπειρίες και τα βιώματα που ορίζουν την ύπαρξή μας. Η συμπερίληψη, η αποδοχή του διαφορετικού, η μετανάστευση και η ενσωμάτωση, η ανάγκη οικοδόμησης της προσωπικής ταυτότητας, η σύγκρουση με τις στερεοτυπικές προκαταλήψεις, καθώς και το παράλογο της ζωής και η διαφυγή του ονείρου, είναι ορισμένες από τις θεματικές που συναντούμε στο έργο του Πάνου Χ. Κούτρα.
Στη διάρκεια του Φεστιβάλ, μία ολόκληρη ημέρα θα είναι αφιερωμένη στον Π. Κούτρα. Το Φεστιβάλ, σε συνεργασία με το Τμήμα Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης και το Τμήμα Ψηφιακών Τεχνών και Κινηματογράφου του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, θα πραγματοποιήσει προβολές, συζητήσεις και workshops για φοιτητές, ενώ το κοινό θα έχει την ευκαιρία να παρακολουθήσει σπάνιες μικρού μήκους ταινίες του αγαπημένου δημιουργού.
Επίσης, ο Π. Κούτρας θα παραδώσει masterclass με επίκεντρο την queer ταυτότητα στο σινεμά του, στο πλαίσιο της ενότητας Iconic Talks powered by Mastercard.
Ο καταξιωμένος κινηματογραφιστής (που γεννήθηκε στην Αθήνα, σπούδασε Κινηματογράφο στο London Film School και στη Σορβόννη 1, ζει και εργάζεται στην Αθήνα και στο Παρίσι και το 1995 ίδρυσε την εταιρεία παραγωγής «100% Synthetic Films» θα συζητήσει, μεταξύ άλλων, με το κοινό του Φεστιβάλ για τις άγνωστες πτυχές του έργου του, τις πολύτιμες εμπειρίες του από τα σχεδόν 25 χρόνια διαδρομής στον ελληνικό κινηματογράφο, τις queer αναπαραστάσεις στις ταινίες του, καθώς και τις επιρροές και τις αναφορές που έχουν διαμορφώσει τη σκηνοθετική του ματιά. Ενώ, το περιοδικό τού Φεστιβάλ Πρώτο Πλάνο θα μεταμορφωθεί σε φανζίν και θα είναι εξ ολοκλήρου αφιερωμένο στον Π. Κούτρα.
===
Οι ταινίες του αφιερώματος
Dodo (2022)
Ένα παράξενο πουλί, το Ντόντο που εξαφανίστηκε από τον πλανήτη πριν από χιλιάδες χρόνια, θα κάνει ανέλπιστα την εμφάνισή του στην Αθήνα, μέσα στην πολυτελή κατοικία μιας οικογένειας η οποία βρίσκεται στα πρόθυρα της οικονομικής καταστροφής. Η αντίστροφη μέτρηση για την χρεοκοπία έχει αρχίσει και μέσα στις λίγες ώρες που απομένουν μέχρι τον γάμο της κόρης τους, τα όρια ανάμεσα στη λογική και την τρέλα θα δοκιμαστούν και η κατάσταση θα βγει σύντομα εκτός ελέγχου. Μέσα στις έντονα μελοδραματικές, εξωφρενικά αστείες και απρόοπτες εξελίξεις των ημερών, το άκακο, χαριτωμένο και φοβισμένο Ντόντο θα νιώσει παγιδευμένο στα καμώματα των ανθρώπων γύρω του και θα καθορίσει τις εξελίξεις.
Ένα δράμα, με στοιχεία μαύρης κωμωδίας που διατηρεί τη χαρακτηριστική ιδιοσυγκρασία του σκηνοθέτη, ο οποίος συνδυάζει κοινωνικά και υπαρξιακά θέματα με παράδοξες καταστάσεις και πολυδιάστατους χαρακτήρες.
Παίζουν: Σμαράγδα Καρύδη, Άκης Σακελλαρίου, Νατάσα Εξηνταβελώνη, Μαρίσσα Τριανταφυλλίδου, Πολύδωρος Βογιατζής, Άγγελος Παπαδημητρίου, Νίκος Γκέλια, Μαριέλλα Σαββίδου, Τζεφ Μοντάνα, Κρις Ραντάνοφ, Άννα Τζωρτζίκια, Τζώρτζης Παπαδόπουλος, Ahmad Kontar, Jomana Alhasan
===
Xenia (2014)
O Ντάνι και ο αδελφός του, ο Οδυσσέας (φωτογραφία), 16 και 18 ετών αντίστοιχα, μετά τον θάνατο της Αλβανής μητέρας τους ξεκινούν ένα ταξίδι από την Κρήτη έως τη Θεσσαλονίκη, με σκοπό να βρουν τον Έλληνα πατέρα τους, ο οποίος τους εγκατέλειψε όταν ήταν ακόμη παιδιά. Ξένοι στην ίδια τους τη χώρα, είναι αποφασισμένοι να τον πείσουν να τους αναγνωρίσει, προκειμένου να αποκτήσουν την ελληνική ιθαγένεια, αλλά και να συμμετάσχουν σ’ ένα τηλεοπτικό talent show που θα τους εξασφαλίσει μια καλύτερη ζωή. Στη διαδρομή θα έρθουν αντιμέτωποι με όλα όσα τους ενώνουν, την αγριότητα της εφηβείας, ένα όνειρο που πρέπει πάση θυσία να γίνει πραγματικότητα και μια Ελλάδα που αρνείται να τους ακολουθήσει.
Μια ανθρώπινη και τρυφερή ιστορία και ταυτόχρονα μια ταινία δρόμου, που αναδεικνύει πέραν της σκηνοθετικής ικανότητας του Π. Κούτρα και δύο νέα ταλέντα, τον Κώστα Νικούλι και το Νίκο Γκέλια.
Παίζουν: Κώστας Νικούλι, Νίκος Γκέλια, Άγγελος Παπαδημητρίου, Γιάννης Στάνκογλου, Μαρίσσα Τριανταφυλλίδου, Ρομάνα Λόμπατς, Πάτι Πράβο
===
Στρέλλα (2009)
O Γιώργος, 48 ετών, αποφυλακίζεται έπειτα από 15 χρόνια εγκλεισμού για έναν φόνο που διέπραξε στο χωριό που γεννήθηκε. Το βράδυ της αποφυλάκισής του, διανυκτερεύει σ’ ένα φτηνό ξενοδοχείο στην Ομόνοια. Εκεί γνωρίζει τη Στρέλλα, μια όμορφη νεαρή τρανσέξουαλ πόρνη. Κάνουν έρωτα και δεν αργούν να ερωτευτούν. Οι λογαριασμοί με το παρελθόν όμως είναι ακόμα ανοιχτοί, και μια άλλη «φυλακή» τον περιμένει. Μαζί με τη Στρέλλα, θα πρέπει να βρουν τον δρόμο προς την έξοδο.
Η ταινία συνδυάζει στοιχεία δράματος, μελαγχολίας και ανθρωπίνων σχέσεων, ενώ εξερευνά θέματα που σχετίζονται με την ταυτότητα φύλου, την απόρριψη και τη λύτρωση. Η πρωταγωνίστρια Μίνα Ορφανού, κέρδισε πολλές θετικές κριτικές για την ερμηνεία της.
Παίζουν: Μίνα Ορφανού, Γιάννης Κοκιασμένος, Μίνως Θεοχάρης, Μπέττυ Βακαλίδου, Άκης Ιωάννου, Αργύρης Καβίδας, Κώστας Σειραδάκης, Γιώργος Μάζης
===
Αληθινή ζωή (2004)
Ο Αρης Καλλιγάς, 27 ετών, επιστρέφει στην Αθήνα στο πατρικό του σπίτι, το οποίο είναι διάσημο τόσο για την εκθαμβωτική του θέα στην Ακρόπολη όσο και για την πισίνα του, τη βαθύτερη στην Ευρώπη. Είναι αποφασισμένος να λύσει το μυστήριο που τυλίγει την οικογένειά του. Ένα βράδυ, ύστερα από ένα τρακάρισμα, θα συναντήσει την Αλεξάνδρα και θα ερωτευτούν παράφορα. Η μητέρα του, όμως, η ακαταμάχητη κα Καλλιγά, θα προσπαθήσει να τους σταματήσει με κάθε τρόπο. Σε μια πόλη που παραπαίει ανάμεσα στη φαντασία και την πραγματικότητα, ο Άρης πρέπει να βρει πού κρύβεται η αληθινή ζωή.
Η ταινία ασχολείται με την κατασκευή της προσωπικής εικόνας και το πώς οι κοινωνικές επιταγές διαμορφώνουν τη ζωή και την ταυτότητα του ατόμου. Είναι επίσης ένα σχόλιο πάνω στον σύγχρονο καταναλωτισμό και το κυνήγι της επιτυχίας, με έντονα στοιχεία μαύρης κωμωδίας και δράματος.
Παίζουν: Νίκος Κουρής, Μαρίνα Καλογήρου, Θέμις Μπαζάκα, Χρήστος Διαμαντής, Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος, Μαρία Πανουργιά, Ανά Μουγκλαλίς
===
Η επίθεση του γιγαντιαίου μουσακά (1999)
Στο εγγύς μέλλον, ένα τρομερό γεγονός συνταράζει την Αθήνα: ένα τεράστιο κομμάτι μουσακά εμφανίζεται στους δρόμους σκορπίζοντας τον πανικό και τον θάνατο. Όλοι αναρωτιούνται τι συμβαίνει πραγματικά, τι είναι, από πού ήρθε, γιατί και πώς. Εκτός από την Τάρα και μια ομάδα ετερόκλητων ανθρώπων που είναι πεπεισμένοι ότι πρέπει να το συναντήσουν…
Η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του και cult κωμωδία επιστημονικής φαντασίας με σατιρικά στοιχεία. Πρόκειται για μια από τις πιο ιδιόμορφες και σουρεαλιστικές ελληνικές ταινίες και εντυπωσιακή πρώτη μεγάλου μήκους εμφάνιση του σκηνοθέτη.
Παίζουν: Γιάννης Αγγελάκης, Χρήστος Μάντακας, Θέμις Μπαζάκα, Μύριαμ Βούρου, Γρηγόρης Πατρικαρέας, Μιχάλης Πάντος, Ρουμπίνη Βασιλακόπουλου, Τζένη Μπαλατσινού, Δωροθέα Μερκούρη, Κλειώ Χατζηστεφάνου
