Στην Αττική, φέτος θα ζήσουμε το πρώτο καλοκαίρι μετά την καταστροφική πυρκαγιά στην Πάρνηθα, οπότε θα έχουμε και ένα σαφές δείγμα από το πόσο θα επηρεασθεί το κλίμα στην περιοχή μας. Την ίδια στιγμή, πάντως, η πόλη μας δείχνει να κινείται με ρυθμούς… σκανδιναβικών κρατών, όπως φαίνεται από τα πολυάριθμα γυάλινα κτήρια που ορθώνονται κυρίως στον άξονα της Λ. Κηφισιάς.
Οι αρχαιολόγοι του μέλλοντος που θα πραγματοποιούν ανασκαφές στη Λεωφόρο Κηφισιάς και στο Μαρούσι μάλλον θα αναρωτηθούν; Τι δουλειά είχαν κατοικίες και εργασιακοί χώροι της Νορβηγίας στην ηλιόλουστη Αττική; Γιατί οι Έλληνες του 2008 επέλεξαν να περιστοιχίζονται από γυάλινες επιφάνειες, που κατασκευάστηκαν για να συσσωρεύουν και την παραμικρή ποσότητα ήλιου, και μετά να τη διώχνουν (γιατί θα γίνονταν… βραστοί) με γιγαντιαία κλιματιστικά;
Για ποιον λόγο οι ιδιοκτήτες αυτών των κτηρίων ξόδευαν τόσα πολλά χρήματα για ένα αμφιβόλου αισθητικής αποτέλεσμα, ενώ υπάρχει η οικονομικότερη λύση της βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής; Και γιατί δεν ξέφυγε από αυτή τη μοίρα και ένα δημόσιο κτήριο, όπως είναι το δημαρχείο του Αμαρουσίου;
Ο λόγος φυσικά για τα γυάλινα κτήρια, ουκ ολίγα εκ των οποίων έχουν κατακλύσει την τελευταία 20ετία τις δύο «όχθες» της Λ. Κηφισιάς.
«Ναι» υπό προϋποθέσεις
Οι αρχιτέκτονες που δηλώνουν υπέρμαχοι των γυάλινων κτηρίων είναι αρκετοί, αλλά και αυτοί θέτουν προϋποθέσεις: Ο Ιωάννης Βικέλας, αρχιτέκτονας του δημαρχείου Αμαρουσίου, με άρθρο του στο περιοδικό «Αρχιτέκτονες», αναφέρεται σε γυάλινα κτήρια που διαθέτουν ελεγχόμενο φυσικό φωτισμό, αερισμό, σκίαση και θερμομόνωση. Αλλά και άλλοι αρχιτέκτονες θεωρούν ότι τα γυάλινα κτήρια μπορούν να είναι βιώσιμα στην Ελλάδα μόνο αν τηρούνται συγκεκριμένοι κανόνες.
Ο Αλέξανδρος Ν. Τομπάζης μίλησε στην «Α» για τα προβλήματα που δημιουργούνται στο εσωτερικό των συγκεκριμένων κτηρίων, λόγω της αντιφατικής φύσης του γυαλιού: «Το γυαλί, ως υλικό, αφενός επιτρέπει την είσοδο των ηλιακών ακτίνων, αφετέρου θερμαίνει το κτήριο. Ένα κτήριο εξ ολοκλήρου φτιαγμένο από γυαλί, ενώ αρχικά σχεδιάζεται να είναι φωτεινό, καταλήγει σκοτεινό, εξαιτίας των σκιάστρων που απαραίτητα πρέπει να τοποθετούνται για να γλιτώσει το εσωτερικό του από την υπερθέρμανση. Όσο ωραίο αισθητικά κι αν θεωρείται από ορισμένους ένα γυάλινο κτήριο, οι όροι της βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής υπάρχουν και εφαρμόζονται στην Ευρώπη από τα μέσα της δεκαετίας του '70, μετά την 1η πετρελαϊκή κρίση, και πρέπει να τηρούνται αυστηρά για την προστασία του περιβάλλοντος».
Πραγματικά, υπάρχουν κτήρια στο Μαρούσι από γυαλί που τηρούν τους προαναφερόμενους όρους, όπως αυτό της Τράπεζας Πειραιώς, στον Παράδεισο και της «Μηχανικής», καθώς και άλλα κτήρια που έχουν στέγαστρα ή μόνωση στην ανατολική πλευρά. Μια μεγάλη πλειοψηφία όμως τέτοιου είδους κτισμάτων είναι σκέτοι γυάλινοι κύβοι, όπως το κτήριο Atrina ή το δημαρχείο, μας εξηγεί μετά από προσωπική έρευνα που διεξήγαγε ο Σπύρος Σαμιακός, καθηγητής φυσικής στο 2ο Ενιαίο Λύκειο Ηρακλείου και μέλος της ∆ημοτικής Κίνησης «Κόντρα στον Καιρό». Και αν το Atrina κτίστηκε πριν από 35 χρόνια, το δημαρχείο του Αμαρουσίου που παραδόθηκε το 2001 δεν έχει καμία δικαιολογία να μην τηρεί τους βασικούς κανόνες της κοινοτικής οδηγίας για την ενεργειακή συμπεριφορά των κτηρίων.
Γιατί είναι ακατάλληλα για την Ελλάδα
«Υπάρχουν τρεις λόγοι που καθιστούν τα γυάλινα κτήρια ακατάλληλα και επιβλαβή», δηλώνει στην «Α» ο αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών Μάνθος Σανταμούρης. «Η ενεργειακή κατανάλωση είναι πάρα πολύ μεγάλη. Ουσιαστικά αυτό που συμβαίνει είναι ότι το γυαλί απορροφά την ηλιακή ακτινοβολία, το κτήριο ζεσταίνεται υπερβολικά και γι' αυτό τα κλιματιστικά δουλεύουν συνέχεια, θερμαίνοντας, με τη σειρά τους, δύο φορές τον περιβάλλοντα χώρο.
Άλλος λόγος είναι το γεγονός ότι, μετά από μετρήσεις, είδαμε πως η ποιότητα του αέρα στο εσωτερικό του κτηρίου είναι πολύ κακή, με μεγάλες συγκεντρώσεις εσωτερικών ρυπών και φυσικά επιπτώσεις στην υγεία των εργαζομένων. Τέλος, είναι περιορισμένη η θερμική και οπτική άνεση. Ουσιαστικά μιλάμε για αρχιτεκτονήματα που ήρθαν αυτούσια από χώρες του Βορρά, στις οποίες οι μέρες ηλιοφάνειας είναι λίγες και δεν έγινε καμία προσπάθεια να ‘'εγκλιματιστούν'' στις εδώ συνθήκες. Αν αυτά τα κτήρια είχαν ανοιγόμενα παράθυρα και στέγαστρα, και αν η ανατολική τους πλευρά είναι κλειστή και όχι γυάλινη, τότε θα μιλούσαμε για ένα βιώσιμο κτήριο».
