«Το μέχρι σήμερα βαθιά πατριαρχικό μοντέλο έχει αποτύχει παταγωδώς», διαπιστώνει η Μαρία Ανδρούτσου, μια εκ των μόλις τριών γυναικών δημάρχων στην Αττική, που κρατά τα ηνία του Αγίου Δημητρίου για τρίτη συνεχόμενη θητεία. Στη συνέντευξη που παραχώρησε στην ΑΜΑΡΥΣΙΑ, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας (8η Μάρτη), η κυρία Ανδρούτσου μιλά για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι Δήμοι εν μέσω κρίσης, το κίνημα #MeToo, τον συγκαλυμμένο μισογυνισμό που -όπως λέει- αποτελεί στοιχείο της ελληνικής κοινωνίας και το παγκόσμιο φαινόμενο της έμφυλης βίας. Καλεί δε, τις γυναίκες να συμμετάσχουν όχι μόνο στην πρόληψη και την αποτροπή των κρίσεων, αλλά κυρίως στη λήψη των αποφάσεων εκείνων που θα διαμορφώσουν το μέλλον των επόμενων γενεών.
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΕΛΕΝΑ ΦΥΝΤΑΝΙΔΟΥ
Κυρία Ανδρούτσου, είστε μια από τις τρεις γυναίκες στον νομό Αττικής που κέρδισαν τον δημαρχιακό θώκο της πόλης τους. Πώς νιώσατε όταν μάθατε ότι θα είστε δήμαρχος για τρίτη συνεχόμενη φορά;
Πράγματι στην Αττική είμαστε μόλις τρεις γυναίκες δήμαρχοι, συνολικά 19 σε όλη την Ελλάδα. Οι υποψήφιες δήμαρχοι το 2019 ήταν συνολικά 180 εκπροσωπώντας μόλις το 11% του συνόλου των υποψηφίων. Και αυτό είναι ένα εξαιρετικά χαμηλό ποσοστό.
Από όλες τις συναδέλφους δημάρχους είμαι η μόνη που διανύω την τρίτη συνεχόμενη θητεία. Η επανεκλογή μου το 2019 ήταν αναμφισβήτητα εξαιρετικά τιμητική για εμένα, τις συνεργάτιδες και τους συνεργάτες μου. Αυτό σήμαινε πως οι κοπιώδεις προσπάθειές μας όλα αυτά τα χρόνια για την πρόοδο της πόλης και το δημόσιο συμφέρον, εκτιμήθηκαν από τους πολίτες του Αγίου Δημητρίου, δίνοντάς μας την ευκαιρία να ολοκληρώσουμε τα έργα που είχαμε ξεκινήσει, αλλά και να υλοποιήσουμε το προεκλογικό μας πρόγραμμα, που βάζει στο επίκεντρο τον άνθρωπο, πάντα με γνώμονα τη Βιώσιμη Ανάπτυξη, δηλαδή το μέλλον της επόμενης και της μεθεπόμενης γενιάς. Ταυτόχρονα όμως η ευθύνη είναι τεράστια. Η τρίτη θητεία δεν είναι εύκολη, οι απαιτήσεις των πολιτών είναι αυξημένες και η μάχη με την καθημερινότητα διαρκής. Όλα αυτά σε μια περίοδο που οι Δήμοι όχι μόνο συνεχίζουν να πλήττονται από τη 12ετή οικονομική κρίση με μειωμένες τις κρατικές επιχορηγήσεις κατά 60%, αλλά και με δραματική υποστελέχωση, αφού μνημονιακή δέσμευση της χώρας μας ήταν η απαγόρευση των προσλήψεων στο Δημόσιο. Οι Δήμοι δηλαδή καλούνται να κάνουν τη δουλειά τους με ελάχιστο προσωπικό και συνήθως με προσωπικό που προσλαμβάνεται για λίγους μήνες. Αν σε όλα αυτά προστεθεί και η πανδημική κρίση, καταλαβαίνετε πόσο δύσκολο γίνεται. Εντούτοις, ακόμη και σε αυτές τις συνθήκες και με τις απαιτήσεις των πολιτών να αυξάνονται συνεχώς, εμείς με σταθερά βήματα και στοχοπροσήλωση υλοποιούμε το προεκλογικό μας πρόγραμμα. Με ασφάλεια μπορώ να πω πως τα σημαντικότερα τεχνικά έργα που είχαμε εξαγγείλει βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη.
Μιλήστε μας για την αξία της συμμετοχής των γυναικών σε αιρετές θέσεις στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. Αν μη τι άλλο, ως ποσοστό στα έδρανα των Δημοτικών Συμβουλίων είναι πολύ περισσότερες από τις δημάρχους και έχουν ενεργό ρόλο και λόγο στις αποφάσεις για την καθημερινότητα μιας πόλης. Πόσο δύσκολο είναι αυτό;
Πάντοτε έλεγα πως οι μικρές καθημερινές μάχες που κερδίζονται μέσα στις πόλεις μας είναι και οι πιο σημαντικές. Ο κόσμος αλλάζει μέσα από αυτές τις μικρές νίκες στην καθημερινή ζωή. Από αυτή την προσπάθεια για το κοινό καλό δεν μπορούν να απουσιάζουν οι γυναίκες. Από τα κέντρα λήψης αποφάσεων μέχρι τα στάδια του σχεδιασμού και της υλοποίησης, οι γυναίκες πρέπει να είναι παρούσες.
Πόσο εύκολο είναι όμως αυτό σήμερα; Στη χώρα μας, η συμμετοχή των γυναικών στα κοινά και η πλήρης αφοσίωση σε αυτό είναι εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση. Οι περισσότερες γυναίκες, εξαιτίας και της δομής της κοινωνίας μας, καλούνται να ανταπεξέλθουν σε πολλαπλούς και πάντοτε πολύ απαιτητικούς ρόλους. Είναι η πλειονότητα των γυναικών που καλείται να αναλάβει όλες τις υπηρεσίες φροντίδας στο σπίτι, φροντίδα που αφορά τόσο στα παιδιά όσο και σε άλλα εξαρτημένα μέλη της οικογένειας, όπως οι ηλικιωμένοι/νες ή ανάπηροι/ρες. Οι εργαζόμενες μητέρες πολύ δύσκολα θα ασχοληθούν με τα κοινά, τόσο σε τοπικό όσο και εθνικό επίπεδο, γιατί απλώς δεν υπάρχει ούτε χρόνος και σε αντίθεση με άλλες χώρες της Ευρώπης, στην Ελλάδα έχει γίνει μικρή πρόοδος στην εναρμόνιση της οικογενειακής με την επαγγελματική ζωή. Η κοινωνία μας είναι δομημένη με τέτοιο τρόπο που ούτε βοηθά, ούτε στηρίζει, ούτε ενθαρρύνει τις γυναίκες προς αυτή την κατεύθυνση. Μοιάζει μάλιστα πολλές φορές να τις αποθαρρύνει ή να μην τις χρειάζεται καθόλου.
Το τελευταίο διάστημα έχουν σημειωθεί περιστατικά λεκτικής υποτίμησης γυναικών δημοτικών συμβούλων σε κάποιους Δήμους, ακόμη και δημάρχου, όπως στη Νέα Ιωνία με τη Δέσποινα Θωμαΐδου. Ως γυναίκα, ποια ήταν και είναι τα προβλήματα που αντιμετωπίσατε/αντιμετωπίζετε κατά τη διάρκεια της πολιτικής σας σταδιοδρομίας από απόψεως ισότητας των φύλων, δεδομένου ότι ζούμε και στην εποχή του #MeToo;
Ο Άγιος Δημήτριος έχει παράδοση στις γυναίκες δημάρχους. Η αείμνηστη Βασιλική Βερυκάκη ήταν δήμαρχος της πόλης για τρεις θητείες από το 1982 έως το 1994. Αυτό ήταν πολύ σημαντικό και για τη δική μου εκλογή, καθώς ο Άγιος Δημήτριος, μια προοδευτική πόλη, συνήθιζε από παλιά να ψηφίζει και να εμπιστεύεται γυναίκες. Μπορεί να σας φαίνεται περίεργο αυτό που λέω, αλλά πιστέψτε με, δεν είναι καθόλου αυτονόητο.
Προσωπικά δεν έχω η ίδια αντιμετωπίσει προβλήματα λόγω του φύλου μου, όμως ο μυσογυνισμός και κυρίως ο συγκαλυμμένος μισογυνισμός είναι στοιχείο της ελληνικής κοινωνίας. Μέσα στο Δημοτικό Συμβούλιο έχουν ακουστεί σεξιστικά και υποτιμητικά σχόλια από άνδρες για γυναίκες δημοτικές συμβούλους. Σχόλια βέβαια που δεν περνάνε ούτε απαρατήρητα ούτε ασχολίαστα, καθώς η δική μας διοίκηση είναι πάντα ενάντια σε οποιαδήποτε έμφυλη διάκριση.
Τον τελευταίο καιρό παρατηρούμε ότι αυξάνονται δραματικά τα εγκλήματα κατά των γυναικών. Πού πιστεύετε ότι οφείλονται οι γυναικοκτονίες και ποιο είναι το μήνυμα που στέλνετε σε όλες τις γυναίκες;
Η έμφυλη βία είναι παγκόσμιο φαινόμενο, με τα περιστατικά που αφορούν σε βία ενάντια σε κορίτσια και γυναίκες να είναι περισσότερα, και τις γυναίκες θύματα να είναι δυσανάλογα περισσότερες. Οι επιπτώσεις της έμφυλης βίας είναι σοβαρές τόσο σε ατομικό επίπεδο όσο και σε κοινωνικό.
Τα τελευταία δυο χρόνια της πανδημίας και των διαδοχικών lockdown έφεραν στο προσκήνιο της επικαιρότητας, αλλά και στην καθημερινότητά μας, θλιβερά περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας, με πλήθος ερευνών να δείχνουν πως αυτή την περίοδο τα συγκεκριμένα περιστατικά αυξήθηκαν δραματικά. Μαζί με τα στοιχεία της πανδημίας ως κάτι καινούργιο, προστέθηκε με εμφατικό τρόπο και η ενδοοικογενειακή βία, λαμβάνοντας τόση δημοσιότητα όση της άξιζε. Διότι ούτε η βία ενάντια στις γυναίκες είναι κάτι καινούργιο ούτε οι γυναικοκτονίες. Μπορούμε να πούμε δηλαδή πως η πρωτοφανής συνθήκη του εγκλεισμού μας στο σπίτι έφερε συνακολούθως στην επιφάνεια παθογενείς καταστάσεις έμφυλης βίας, που όπως τελικά αποδείχθηκε, είναι πολύ συχνή στην ελληνική κοινωνία. Αν θα μπορούσα να βρω κάτι θετικό μέσα σε αυτή τη σκοτεινή πλευρά που βιώσαμε και συνεχίζουμε να βιώνουμε, είναι πως μεγάλο μέρος της κοινωνίας κινητοποιήθηκε, μίλησε για τους παράπλευρους κινδύνους που εγκυμονούσε ο εγκλεισμός και ανέδειξε τα φαινόμενα της βίας κατά γυναικών και κοριτσιών, ως αυτό που πραγματικά είναι: η απόρροια των βαθιά ριζωμένων στερεοτύπων, κοινωνικών αντιλήψεων και στάσεων που θέλουν γυναίκες, κορίτσια και άλλες θηλυκότητες να είναι σε υποδεέστερη θέση, με τις σχέσεις κυριαρχίας των ανδρών να επικρατούν στην οικογενειακή, τη διαπροσωπική, την επαγγελματική και δημόσια σφαίρα.
Η φεμινιστική διεκδίκηση για την ποινική αναγνώριση της γυναικοκτονίας είναι μια θετική εξέλιξη, με βρίσκει σύμφωνη και ενώνω τη φωνή μου με το ευρωπαϊκό και ελληνικό φεμινιστικό κίνημα.
Ποια είναι τα συναισθήματα που σας γεννούν αυτή την περίοδο οι εικόνες εκατοντάδων χιλιάδων γυναικών προσφύγων, με τα παιδιά τους αγκαλιά, στα σύνορα των γειτονικών με την Ουκρανία χωρών; Οι οποίες, δυστυχώς, δεν είναι οι μόνες τις τελευταίες δεκαετίες…
Κάθε πολεμική σύρραξη είναι ένα θλιβερό γεγονός και οι γυναίκες αποτελούν πάντα τα πρώτα θύματα. Στα μάτια μου οι Ουκρανές πρόσφυγες δεν διαφέρουν από τις Σύρες, Ιρανές, Αφγανές ή Αφρικανές, που συνηθίσαμε να βλέπουμε όλα αυτά τα χρόνια να καταφθάνουν στην πατρίδα μας με τα μωρά στην αγκαλιά τους, μέσα στις τεράστιες προσφυγικές ροές, λόγω των ένοπλων συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και την Αφρική.
Η διαφορά είναι ότι στην περίπτωση της Ουκρανίας η σύρραξη γίνεται σε ευρωπαϊκό έδαφος και αυτό είναι ταυτόχρονα εξοργιστικό και λυπηρό, αλλά και εξαιρετικά επικίνδυνο για ολόκληρη την ήπειρο. Οι γυναίκες ήταν πάντοτε τα θύματα των επικίνδυνων αποφάσεων των ισχυρών, που είναι στην πλειοψηφία τους άνδρες, καθώς τόσο στην Ελλάδα όσο και στα διεθνή όργανα αποφάσεων και συμβούλια, είναι ακόμη λίγες οι γυναίκες που συμμετέχουν. Μην πάμε όμως πολύ μακριά, δείτε τις κυβερνήσεις της Ευρώπης αυτή τη χρονική στιγμή και μετρήστε τις γυναίκες ηγέτιδες. Είναι ελάχιστες. Αυτό βέβαια μπορείτε να το παρατηρήσετε και στη σύνθεση της ελληνικής κυβέρνησης. Πόσες γυναίκες είναι σε νευραλγικές θέσεις τα τελευταία χρόνια, σε θέσεις που οι λήψεις αποφάσεων μπορούν να επηρεάσουν και να αλλάξουν τις ζωές των ανθρώπων; Μετρημένες στα δάχτυλα του ενός χεριού, θα σας απαντήσω εγώ.
Αυτή τη στιγμή ο κόσμος μας αλλάζει και αλλάζει με γοργούς ρυθμούς και δυστυχώς βίαια, δηλαδή μέσα από μια σειρά κρίσεων: οικονομική, πανδημική, πολεμική και φυσικά κλιματική. Επίσης, ο κόσμος μας είναι ένας κόσμος, που όπως αποδεικνύεται, είναι φτιαγμένος από άνδρες για άνδρες. Είναι ξεκάθαρο πως σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο χρειάζονται περισσότερες γυναίκες που θα συμμετέχουν όχι μόνο στην πρόληψη και αποτροπή των κρίσεων, αλλά κυρίως στη λήψη των αποφάσεων εκείνων που, στην πράξη, θα συνδιαμορφώσουν το μέλλον των επόμενων γενεών, καθώς το μέχρι σήμερα βαθιά πατριαρχικό μοντέλο έχει παταγωδώς αποτύχει.
