Το Cine – Δράση συνεχίζει τις προβολές του την Πέμπτη 15 Ιανουαρίου στις 20.15 στο ΤΥΠΕΤ (Υμηττού και Πλαταιών) με τον «Θολό βυθό», ταινία στην οποία η Ελένη Αλεξανδράκη καταπιάνεται με ένα κομμάτι της πρόσφατης Ιστορίας μας παίρνοντας αφορμή από τη ζωή του συγγραφέα Γιάννη Ατζακά που μεγάλωσε στις Παιδοπόλεις της βασίλισσας Φρειδερίκης. Μια ταινία για την ιστορική μνήμη, την ανάγκη να αντλούμε τα συμπεράσματα μας από τη μελέτη της, τη σχέση ατομικού-συλλογικού και τις επιπτώσεις που έχει στη ζωή των πολιτών -ιδιαίτερα αυτών που βρέθηκαν στην πλευρά των ηττημένων- κάθε πόλεμος και κυρίως ο πιο σκληρός από όλους, ο Εμφύλιος. Όπως λέει η σκηνοθέτης: «…πιστεύω ότι είμαστε φτιαγμένοι από μνήμη. Οι εμπειρίες μας είναι η μνήμη μας, το DNA μας κατά κάποιο τρόπο. Μνήμες κουβαλάμε -κι αυτές διαμορφώνουν την σκέψη μας, την ψυχή μας και το βλέμμα μας προς το μέλλον. Πολλές φορές, συχνά, προσπαθούμε να τις καταχωνιάσουμε κάπου βαθιά για να αλλάξουμε ή να «σώσουμε» ή να αλλοιώσουμε αυτό που είμαστε. Όμως αυτές πάντα βρίσκουν τον τρόπο να εμφανίζονται και είτε να καταπραΰνουν το θυμικό μας είτε να το βασανίζουν και να το ενοχλούν…»
Μετά την προβολή θα ακολουθήσει συζήτηση με την σκηνοθέτη Ελένη Αλεξανδράκη, η οποία θα παρευρίσκεται στην αίθουσα.
Η ταινία
Η ταινία βασίζεται στα δύο, κατά βάση, αυτοβιογραφικά μυθιστορήματα του Γιάννη Ατζακά «Τα Διπλωμένα Φτερά» και το ομότιτλο της ταινίας, βραβευμένο με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος (2009). Στους όχι και τόσο «μακρινούς κι αλλόκοτους εκείνους καιρούς, τίποτα δεν ήταν απίθανο», λέει ο ήρωας καθώς ανασύρει τις αναμνήσεις του. Είναι ο Γιάννης που μεγαλώνει στις Παιδοπόλεις, από τις αρχές του ‘50 και μέχρι την έναρξη της Δικτατορίας. Το 1949 ξεριζώνεται από τη θαλπωρή του πατρικού σπιτιού σε ένα χωριό της Θάσου, καθώς η γιαγιά του, που ο αντάρτης γιος της έχει αναγκαστικά καταφύγει εκτός συνόρων, πείθεται να τον παραδώσει στη βασίλισσα µε την ελπίδα ότι το εγγόνι της θα μάθει γράμματα και θα ξεφύγει από την σκληρή ζωή του αγρότη. Στην πραγματικότητα η Φρειδερίκη με χρήματα που είχαν συγκεντρωθεί από τον ελληνικό λαό από δωρεές, ληστρικούς φόρους, ή περικοπές μισθών, δημιούργησε αυτές τις δομές για να έχει τη δυνατότητα, να μεταφέρει στα παιδιά τις ναζιστικές αντιλήψεις της μέσα από μια εκπαίδευση που δεν διέφερε πολύ από τη στρατιωτική και αποσκοπούσε αφενός να τους δημιουργήσει την αίσθηση ότι είναι τα «παιδιά της βασίλισσας» και αφετέρου να τα επηρεάσει ώστε να απαρνηθούν οποιοδήποτε στοιχείο συνδεόταν με το αγωνιστικό παρελθόν των γονιών τους, αδιαφορώντας τελείως για το διχασμό που προκαλούνταν στις παιδικές ψυχές τους.
Σήμερα είναι γενικά αποδεκτό ότι η Φρειδερίκη χαρακτηριζόταν από άκρατη φιλοδοξία, απληστία και αρρωστημένο πάθος για εξουσία. Εφηύρε τον όρο «βασιλομήτωρ» ώστε να ελέγχει όλες τις υποθέσεις του ελληνικού κράτους, θέσπισε το επαίσχυντο «βιβλιάριο των απόρων κορασίδων» για να βελτιώσει την μισητή εικόνα της. Οι πρακτικές της σε συνδυασμό με όλο το μετεμφυλιακό σύστημα είχαν καταστροφικές συνέπειες για τον ελληνικό λαό. Εν προκειμένω στα εν λόγω «ιδρύματα» της χειραγωγούνταν οι ιδέες και οι επιθυμίες των «τροφίμων», γινόταν καθημερινή, διαρκής προπαγάνδα εναντίον του κομμουνισμού και των ανταρτών. Κυριολεκτικά ήταν πλύση εγκεφάλου ώστε τα παιδιά να απαρνηθούν όχι μόνον τις οικογένειες τους, αλλά και τις σκέψεις και τις ιδέες των δικών τους, πριν καν αρχίσουν να αντιλαμβάνονται επακριβώς το νόημα τους. Εκεί ο μικρός Γιάννης περνάει μερικά από τα πιο τρυφερά χρόνια της ζωής του. Αποχαιρετά πολύ συχνά αγόρια και κορίτσια που πωλούνται σε θετούς γονείς στις ΗΠΑ, ζει αυταρχικές συμπεριφορές και αυστηρές τιμωρίες, μαθαίνει τη μοναξιά, κρύβει σιωπηλά τις ανοιχτές πληγές του. Εφιάλτες, ερωτήματα και σκοτεινά αισθήματα για τον πατέρα του στοιχειώνουν την καρδιά του. Μεγαλώνει, ζει τη Χούντα και οικογενειάρχης πλέον στη μεταπολίτευση θα τον αναζητήσει και να ξεκαθαρίσουν μαζί τους λογαριασμούς τους. Η ιστορία ολοκληρώνεται με το Γιάννη, να συναντά τον πατέρα του σε κάποια χώρα του «υπαρκτού» σοσιαλισμού όπου και εκεί η ζωή δεν είναι ιδανική. Η συνάντηση αυτή θα φέρει μια κάποια κάθαρση, καθώς ο ήρωας μας συναισθάνεται πως αυτός ο πατέρας που δεν είχε καμία παρουσία στη ζωή του, δεν ήταν άμοιρος ευθυνών, αλλά είχε και αυτός τους λόγους του.
Η σκηνοθεσία
Η σκηνοθέτης, παρά την δυσκολία που έχει η ανάπτυξη ενός τέτοιου πολύπλευρου θέματος που αφορά και την Ιστορία της μεταπολεμικής Ελλάδας, σε συνδυασμό με την έλλειψη χρηματοδοτήσεων (λεφτά υπάρχουν, αλλά όχι για τον πολιτισμό και το σινεμά) καταφέρνει να κάνει μετά από 16 χρόνια αναμονής και προετοιμασίας πραγματικότητα το όνειρο της να μεταφέρει τα συγκεκριμένα βιβλία στη μεγάλη οθόνη. Το αποτέλεσμα είναι μια συγκινητική, τρυφερή, ευαίσθητη ταινία όπως ακριβώς απαιτεί μια ιστορία που ο θεατής παρακολουθεί μέσα από τα μάτια ενός παιδιού.
Πιάνοντας το νήμα από τους «Ξεριζωμένους», ντοκιμαντέρ που το Cine- Δράση έχει προβάλλει και του οποίου πρωταγωνιστές ήταν παιδιά που μεγάλωσαν σε συνθήκες ξεριζωμού, η σκηνοθέτης εξιστορεί λιτά και ταυτόχρονα αυστηρά τις εμπειρίες του ήρωα της παρασύροντας με την αφηγηματική της δεινότητα στις σκηνές με τα παιδιά, έχοντας επιλέξει τρεις πρωταγωνιστές για τις διαφορετικές ηλικίες του ήρωα με την αθωότητα και την συνείδηση που αρμόζει στην κάθε περίσταση.
Οι ερμηνείες όλων είναι επαγγελματικές, ξεχωρίζει ο Αινείας Τσαμάτης ως ενήλικας Γιάννης. Το κλίμα της εποχής περιγράφεται αξιόπιστα και σε αυτό βοηθά η πολύ καλή δουλειά στην ενδυματολογία και τα σκηνικά. Η εξαιρετική φωτογραφία του Διονύση Ευθυμιόπουλου αποδίδει τις εναλλαγές μιας ζωής που τα παιδιά προσλαμβάνουν άλλοτε σαν φυλακή και άλλοτε σαν παιδική χαρά, σε κάθε περίπτωση όμως ένας τόπος αυστηρών αρχών «πατρίδας, θρησκείας και οικογένειας» που όμως η μνήμη του Γιάννη τον μεγεθύνει για να γίνει και ο τόπος των πρώτων ανησυχιών και αναζητήσεων της εφηβείας του.
Info
Ελλάδα, Δραματική, 2024. Διάρκεια: 90’. Σκηνοθεσία: Ελένη Αλεξανδράκη. Σενάριο: Ελένη Αλεξανδράκη, Παναγιώτης Ευαγγελίδης. Πρωταγωνιστούν: Φίλιππος Μηλίκας, Μάριος-Κωνσταντίνος Γαλετζάς, Κωνσταντίνος Αθανασάκης, Αινείας Τσαμάτης, Αγνή Στρουμπούλη, Σίμος Κακάλας, Στέλιος Μάινας, Εύη Σαουλίδου, Αγλαΐα Παπά, Κωνσταντίνος Σειραδάκης, Katia Leclerc O’Wallis, Κάτια Γκουλιώνη, Ευδοξία Ανδρουλιδάκη. Φωτογραφία: Διονύσης Ευθυμιόπουλος. Μουσική: Νίκος Ξυδάκης
Εδώ το trailer: https://www.youtube.com/watch?v=KHp03PvLJ_A
