Είναι από τις πιο δραστήριες προσπάθειες στο Χαλάνδρι, που ακόμη και μέσα στην πανδημία, παρέμενε στις επάλξεις, με όλες τις προσφερόμενες δυνατότητες. Ο λόγος για τη λέσχη ανάγνωσης του πολιτιστικού – επιστημονικού συλλόγου «Αργώ», η οποία συμπλήρωσε πέντε χρόνια ζωής, έχοντας αφήσει ήδη το «χνάρι» της. Ο συντονιστής της πρωτοβουλίας & γενικός γραμματέας του συλλόγου, Σταύρος Μποφυλάτος, μιλά στην ΑΜΑΡΥΣΙΑ για τις έως τώρα δράσεις της λέσχης, τα επόμενα σχέδια και όχι μόνο.
Συνέντευξη στον Αλέξανδρο Καζαντζίδη
-Πότε άρχισε η λειτουργία της λέσχης ανάγνωσης;
Η Λέσχη Ανάγνωσης του Πολιτιστικού – Επιστημονικού Συλλόγου «Αργώ» Χαλανδρίου ξεκίνησε τη λειτουργία της τη Δευτέρα 12 Φεβρουαρίου 2018 με το μυθιστόρημα του Ανδρέα Μήτσου «Γκαλίνα, η σκοτεινή οικιακή βοηθός» (εκδ. Καστανιώτης). Ο συγγραφέας συμμετείχε και μίλησε για το βιβλίο, ενώ εγώ ήμουν συντονιστής.΄Ηταν ένα ελπιδοφόρο ξεκίνημα, με πολύ καλή συμμετοχή και πλούσιο διάλογο.
-Υπό κανονικές συνθήκες, πόσες συζητήσεις οργανώνετε τον χρόνο;
Σταθερά δέκα συζητήσεις. Η Λέσχη σταματά τη λειτουργία της μόνο Ιούλιο και Αύγουστο.
-Η πανδημία και τα περιοριστικά μέτρα ανάγκασαν τη λέσχη να ακολουθήσει διαδικτυακούς «δρόμους». Πώς ήταν αυτή η εμπειρία; Θα τη συνεχίζατε;
΄Ηταν αναγκαστική επιλογή, γιατί δεν θέλαμε να σταματήσουμε τη λειτουργία της. Ήταν για μας και τα μέλη & τους φίλους της Λέσχης δημιουργική απασχόληση και συντροφιά, ιδιαίτερα σημαντική λόγω απομόνωσης. Μετεξελίχθηκε σε σημαντική εμπειρία. Εξοικειωθήκαμε με το διαδίκτυο και μας έδωσε τη δυνατότητα να διευρύνουμε το κοινό μας, χάρη στην εμβέλεια του μέσου. Δεν μπορεί, όμως, σε καμμιά περίπτωση να αντικαταστήσει τη ζωντανή παρουσία.
-Ποια βιβλία προτιμάτε και πώς καθορίζονται οι επιλογές των παρουσιάσεων;
Ασχολούμαστε αποκλειστικά με την πεζογραφία (μυθιστόρημα, διήγημα, νουβέλα), γιατί τα μέλη και οι φίλοι της λέσχης ενδιαφέρονται κυρίως για την πεζογραφία. Τα κριτήρια των επιλογών μας είναι ποικίλα. Το θέμα και το περιεχόμενο του βιβλίου, η μορφή, η αισθητική του βιβλίου. Επιλέγουμε βιβλία Ελλήνων και ξένων συγγραφέων χωρίς ιδιαίτερες προτιμήσεις σε κάποιο είδος. Ενημερωνόμαστε διαρκώς για την κυκλοφορία των νέων βιβλίων και παρακολουθούμε συστηματικά τις βιβλιοπαρουσιάσεις και τη βιβλιοκριτική. Παρότι ερασιτέχνες και εθελοντές, δρούμε με επαγγελματισμό. Προσπαθούμε οι επιλογές μας να συναντούν την ανταπόκριση των μελών & φίλων της Λέσχης αλλά και των συγγραφέων, των μεταφραστών και των εκδοτικών οίκων. Συχνά γινόμαστε αποδέκτες προτάσεων για βιβλία. Κάποιες, συμβατές με τα δικά μας κριτήρια, τις αποδεχόμαστε.
-Τι είδους δυσκολίες έχει η οργάνωση και ο συντονισμός μιας συζήτησης;
Απαιτεί συνεχή ενημέρωση, προγραμματισμό, επικοινωνία με εκδοτικούς οίκους, συγγραφείς, μεταφραστές, προβολή, οργάνωση των συναντήσεων και όλα αυτά μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια. Ο συντονιστής ή συντονίστρια, κάθε φορά, είναι διαφορετικός ή διαφορετική και δεν περιορίζεται στον συντονισμό, αλλά έχει προετοιμάσει μια περιεκτική εισαγωγή για το βιβλίο και τον/την συγγραφέα προκειμένου να διευκολύνει τη συζήτηση.
-Ποια εκδήλωση έχει χαραχθεί περισσότερο στη μνήμη σας; Και ποιο είναι (αν έχετε ένα) το δικό σας αγαπημένο βιβλίο;
Δυσκολεύομαι να ξεχωρίσω κάποια από αυτές. Αν αναφέρω κάποια ονόματα, ίσως να αδικώ κάποια άλλα. Σίγουρα οι συναντήσεις με ΄Ελληνες συγγραφείς παλιούς και νέους είχαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, μεγάλη συμμετοχή, πλούσιο και γόνιμο διάλογο.΄Ισως να ξεχώριζα την πρώτη συζήτηση για το βιβλίο του Ανδρέα Μήτσου, γιατί δεν είχα άλλη φορά ασχοληθεί και είχα άγχος. Δύσκολα θα ξεχώριζα κάποιο βιβλίο. Αν ήταν σε μια επικείμενη καταστροφή να σώσω ένα από το πλήθος των βιβλίων μου, θα έσωζα την «Οδύσσεια» του Ομήρου.
-Συνολικά, τι σχόλια εισπράττετε από το κοινό αλλά και τους συμμετέχοντες στις εκδηλώσεις της λέσχης; Εσείς είστε ικανοποιημένος από την ανταπόκριση;
Είμαστε ικανοποιημένοι και λέω είμαστε, γιατί την ευθύνη της λειτουργίας της Λέσχης και τον συντονισμό των συζητήσεων μοιραζόμαστε με τη συνάδελφο -γιατί είναι και αυτή φιλόλογος- τη Γεωργία Τεμπέλη. Είμαστε ικανοποιημένοι γιατί το κοινό που συμμετέχει τακτικά στις συζητήσεις διαρκώς μεγαλώνει, νέα μέλη και φίλοι έρχονται να προστεθούν, ενώ συγγραφείς, μεταφραστές και εκδοτικοί οίκοι όχι μόνο ανταποκρίνονται πρόθυμα στις προτάσεις μας για παρουσιάσεις βιβλίων αλλά είναι όλοι τους ευχαριστημένοι από τη συνεργασία. Ιδιαίτερη χαρά μας δίνει το γεγονός ότι το κοινό της λέσχης δεν είναι μόνο από το Χαλάνδρι αλλά ακόμα και απομακρυσμένες περιοχές της Αττικής. Αποτελεί την πιο μεγάλη αναγνώριση της προσφοράς μας.
-Υπάρχει ζήτημα έλλειψης (κατάλληλων) χώρων βιβλιοπαρουσιάσεων στο Χαλάνδρι;
Θα έλεγα ότι δεν υπάρχουν μεγάλοι χώροι για να φιλοξενήσουν βιβλιοπαρουσιάσεις, συζητήσεις, συνέδρια, όταν το ενδιαφέρον του κοινού είναι μεγάλο. Δεν το αντιμετωπίζουμε μόνο εμείς, αλλά και όποιος φορέας ή σύλλογος οργανώνει βιβλιοπαρουσιάσεις. Και εμείς -κατά περίπτωση -αντιμετωπίζουμε αυτό το πρόβλημα και προσπαθούμε να το λύνουμε εκ των ενόντων. Ελπίζω η ολοκλήρωση των εργασιών από τον Δήμο Χαλανδρίου στο κτήριο Νόμπελ, που άλλωστε προορίζεται για πολιτιστικό κέντρο, να προσθέσει νέους μεγάλους και κατάλληλους χώρους.
-Τι γνώμη έχετε για τη σημερινή απήχηση του βιβλίου αλλά και τη δραστηριότητα
γύρω από τις εκδόσεις στην πόλη, ποσοτικά & ποιοτικά;
Αν λάβει κανείς υπόψη τα συμπεράσματα μακροχρόνιας έρευνας (12 χρόνια) που διεξήγαγε ο Οργανισμός Συλλογικής Διαχείρισης Έργων του Λόγου (ΟΣΔΕΛ), με την επιστημονική ευθύνη του καθηγητή Κοινωνιολογίας Νίκου Παναγιωτόπουλου, η εικόνα είναι μάλλον αποθαρρυντική. Πιο συγκεκριμένα, ο πληθυσμός τριχοτομείται σε μη αναγνώστες, μη εντατικούς αναγνώστες και εντατικούς αναγνώστες. Το μέσο πλήθος βιβλίων που έχουν διαβαστεί από τον γενικό πληθυσμό είναι τα 5 βιβλία (διάμεσος: μόλις 2 βιβλία). Η έλλειψη χρόνου είναι ο κύριος λόγος για τον οποίο δεν διαβάζουν βιβλία οι περισσότεροι πολίτες. Για τους μη αναγνώστες ο λόγος είναι η μη ελκυστικότητα του διαβάσματος. Σε ποσοστό μεγαλύτερο του 80% τα βιβλία που διαβάστηκαν, ήταν έντυπης μορφής, ebook διάβασαν κυρίως άνδρες νεαρής ηλικίας.
Η λογοτεχνία βρίσκεται στην πρώτη θέση των αναγνωστικών προτιμήσεων, ακολουθούν η ιστορία και η αστυνομική λογοτεχνία -διαφοροποιήσεις εντοπίζονται ανάλογα με το φύλο των ερωτώμενων. Με την ανάγνωση των βιβλίων επιδιώκεται τόσο η πληροφόρηση και η απόλαυση της τέχνης του λόγου όσο και η φυγή από την καθημερινότητα. Στο πλαίσιο της ίδιας έρευνας, επισημαίνεται η ανυπαρξία κρατικής πολιτικής για το βιβλίο. Χαρακτηριστικά το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου (ΕΚΕΒΙ) καταργήθηκε αιφνίδια το 2011 και δεν επαναλειτούργησε, δεν πραγματοποιήθηκε το 2022 η Διεθνής΄Εκθεση Βιβλίου στη Θεσσαλονίκη, η εικόνα της χώρας στη Διεθνή ΄Εκθεση βιβλίου στη Φρανκφούρτη -σύμφωνα με τις συλλόγους των εκδοτών-ήταν απογοητευτική. Παρόλα αυτά ενθαρρυντικό σημάδι -παρά την αναγνωστική δυσπαραγία- είναι η εμφάνιση νέων μικρών εκδοτικών οίκων, που εκδίδουν πολύ αξιόλογα βιβλία.
Στο Χαλάνδρι ζουν και δραστηριοποιούνται αρκετοί παλιοί και νέοι αξιόλογοι συγγραφείς. Οι τοπικοί φορείς και ιδιαίτερα ο Δήμος είναι αναγκαίο να προβάλλουν τους Χαλανδραίους συγγραφείς. Θέλω να εξάρω τη χρηματοδότηση από τη σημερινή δημοτική αρχή δύο εκδόσεων. Η πρώτη είναι «Η δεκαετία του 40 και οι Χαλανδραίοι (προφορικές μαρτυρίες)» (έκδοση Ομάδα Προφορικής Ιστορίας Δήμου Χαλανδρίου) και η δεύτερη «Το Χαλάνδρι που αγαπώ» (εκδ.Πολιτιστικός και Επιστημονικός Σύλλογος Χαλανδρίου «Αργώ»).
-Ποια είναι τα μελλοντικά σχέδια της λέσχης ανάγνωσης;
Βασική μας επιδίωξη είναι να διευρύνουμε τον κύκλο των μελών & φίλων που θα εμπλακούν στην οργάνωση και λειτουργία της Λέσχης. Θα κάνουν προτάσεις για βιβλία και θα αναλάβουν να προγραμματίσουν και να οργανώσουν συζητήσεις. Ιδιαίτερα απευθύνουμε αυτό το κάλεσμα σε νέους ανθρώπους να εμπλακούν για να δώσουν προοπτική και μέλλον στη λέσχη, να προσθέσουν τη νέα, φρέσκια ματιά τους. Επίσης, σκοπεύουμε να οργανώσουμε συζητήσεις για βιβλία με επιστημονικό, κοινωνικό, πολιτικό ιστορικό περιεχόμενο που θίγουν επίκαιρα προβλήματα. Στα σχέδια μας είναι και η δημιουργία λέσχης ανάγνωσης για παιδιά και εφήβους. Για τη πραγματοποίησή τους έχουμε τη συναίνεση και συνεργασία του διοικητικού συμβουλίου του συλλόγου και προσωπικά του προέδρου μας, Στέφανου Καμπά, αλλά χρειαζόμαστε και την ενεργή συμμετοχή των μελών & φίλων μας.
Βιογραφικό σημείωμα
Ο Σταύρος Μποφυλάτος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1955. Εργάστηκε ως φιλόλογος στη Μέση Εκπαίδευση. Μέλος της ερευνητικής ομάδας του Πειραματικού Προγράμματος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου «Εσωτερική Αξιολόγηση και Προγραμματισμός Εκπαιδευτικού ΄Εργου» (1997-2000) Διευθυντής Γυμνασίων και Λυκείων. Διευθυντής Σπουδών Μέσης Εκπαίδευσης στο Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων (2015-2017). Αρθρογραφεί στον έντυπο και ηλεκτρονικό Τύπο για ζητήματα της εκπαίδευσης, βιβλίου και πνευματικής παραγωγής. Eίναι Γενικός Γραμματέας του Επιστημονικού-Πολιτιστικού Συλλόγου Χαλανδρίου «Αργώ».
Δείτε επίσης: Γκαλερί Χρυσόθεμις: Eπιμένει σε… ομαδικό πνεύμα
