Γράφει η Ελένη Κονιαρέλλη – Σιακή.
Συχνά διαβάζουμε δημοσιεύσεις στις οποίες οι αρθρογράφοι επιχειρούν να περιγράψουν, να ερμηνεύσουν και να αναλύσουν τον χαρακτήρα του Έλληνα. Κάποια από αυτά τα κείμενα είναι πολύ κολακευτικά, κι εμείς θαυμάζουμε τους προγόνους μας, που συχνά χαρακτηρίζονται «πρώτοι και αξεπέραστοι», και νιώθουμε περηφάνια για τις ρίζες μας. Όμως, πολλές φορές, εκτός από τον θαυμασμό και την υπεροχή, αισθανόμαστε απογοήτευση και λύπη διαβάζοντας τα άσχημα και ανερμήνευτα που κυριαρχούν στον χαρακτήρα του Έλληνα, τα οποία δεν είναι κολακευτικά κυρίως γιατί δεν δείχνει ο Έλληνας να έχει διδαχτεί καθόλου από τα λάθη του, στην πορεία της Ιστορίας. Για τον χαρακτήρα του Έλληνα, θα ξεχωρίσουμε κάποιες περιπτώσεις, στις οποίες θα δούμε τι μας έχουν συμβουλέψει να προσέξουμε γνωστοί, και σημαντικοί φιλέλληνες, αλλά και τι έπραξαν οι ίδιοι για το καλό της χώρας μας:
- Ο Κλωντ Φωριέλ (1772-1844), ήταν Γάλλος ιστορικός, εθνολόγος, πανεπιστημιακός φιλόλογος, καθηγητής στην Σορβόνη, και κυρίως ήταν ένας θερμός φιλέλληνας, αν και δεν επισκέφτηκε ποτέ την Ελλάδα. Ήταν ο πρώτος που δημοσίευσε ολοκληρωμένη έκδοση Νεοελληνικών Δημοτικών Τραγουδιών στο Παρίσι σε δύο τόμους ( 1824-1825). Πιστεύεται ότι το φιλελληνικό του έργο, βοήθησε πολύ τον επαναστατικό αγώνα των Ελλήνων, και ακόμα ότι είχε μεγάλη συμβολή στην αποδοχή της Δημοτικής.
Ως προς την ελληνική γλώσσα ο Κλωντ Φωριέλ είπε, ότι «έχει ομοιογένεια σαν τη Γερμανική, είναι όμως πιο πλούσια από αυτήν. Έχει την σαφήνεια της Γαλλικής, έχει όμως μεγαλύτερη ακριβολογία. Είναι πιο ευλύγιστη από την Ιταλική και πολύ πιο αρμονική από την Ισπανική. Έχει, δηλαδή, ό, τι χρειάζεται για να θεωρηθεί η ωραιότερη Γλώσσα της Ευρώπης! Και προσθέτει: «Ολίγας λέξεις θα πω ακόμα προς τους Έλληνας. Εάν επανακτήσουν την ανεξαρτησίαν των, εάν έλθη η ημέρα κατά την οποίαν θα δυνηθούν να αναπτύξουν εν ειρήνη τα σπάνια χαρίσματα, με τα οποία τους έχει προικίσει η φύσις, το κάθε τι επιτρέπει την ελπίδαν ότι συντόμως θα πλησιάσουν, και ίσως θα προηγηθούν κατά τον πολιτισμόν των άλλων εθνών της Ευρώπης. Θα ανθίσουν πάλιν εις την χώραν αι επιστήμαι, η φιλοσοφία θα έχη εκεί νέας σχολάς και αι ωραίαι τέχναι θα δημιουργήσουν εκ νέου αριστουργήματα. Θα έχουν αναμφιβόλως και μεγάλας ποιητικάς συνθέσεις, εις τας οποίας η τέχνη θα έχη προσφέρει ό,τι δύναται. Ας σπεύσουν να συλλέξουν ό,τι δεν εχάθη από τα δημοτικά των τραγούδια. Η Ευρώπη θα τους οφείλη ευγνωμοσύνην δι’ό,τι θα πράξουν προς διαφύλαξιν των και οι ίδιοι θα είναι γοητευμένοι μίαν ημέραν, διότι θα δύνανται να γνωρίσουν τα προϊόντα μιας σοφής και καλλιεργημένης ποιήσεως, τα απλά αυτά μνημεία του πνεύματος, της ιστορίας και των ηθών των προγόνων των».
Αυτά μας συμβούλεψε ο φιλέλληνας Κλωντ Φωριέλ.
(Πηγές: «Περιοδ. «αντιστροφές» Αυγ. Ανδρέου)
- Διαγωνισμός για τον καλύτερο χαρακτηρισμό ψυχολογίας λαού: Το 1931, η εφημερίδα της Ουάσιγκτον «ΚΟΣΜΟΣ» προκήρυξε διαγωνισμό με το παραπάνω θέμα. Για τον χαρακτηρισμό του Έλληνα πήρε το πρώτο βραβείο, με ομόφωνη απόφαση της Επιτροπής του διαγωνισμού, ο δικαστής Κέλλυ, που χαρακτήρισε τον Έλληνα με αντικειμενικότητα, που όμως δε μας κολακεύει πολύ. Έγραψε ότι: «Ο Έλληνας είναι: Ευφυέστατος, αλλά και αλαζόνας. Δραστήριος, αλλά και αμέθοδος. Φιλότιμος, αλλά και γεμάτος προλήψεις. Ανυπόμονος, αλλά και πολεμιστής. Έχτισε τον Παρθενώνα, και τον άφησε αργότερα να μεταβληθεί σε ερείπια. Ανέδειξε τον Σωκράτη, για να τον καταδικάσει να πιει το κώνειο. Θαύμαζε τον Θεμιστοκλή και τον εξόρισε. Ανακήρυξε δίκαιο τον Αριστείδη, αλλά τον εξοστράκισε. Δημιούργησε το Βυζάντιο και το άφησε να πέσει στους Τούρκους. Έκανε την Επανάσταση του 1821 και τη διακινδύνευσε. Κάλεσε τον Καποδίστρια και τον δολοφόνησε. Δημιούργησε το 1909 και το λησμόνησε. Τριπλασίασε την Ελλάδα και την εξέθεσε στον κίνδυνο να τη χάσει. Κόβεται τη μια στιγμή για την αλήθεια και την άλλη στιγμή μισεί αυτόν που αρνείται να υπηρετήσει το ψέμα. Παράδοξο πλάσμα, ατίθασο, ημίκακο, αβέβαιων διαθέσεων, σοφόμωρο, και εγωπαθές.
Αν θέλετε, θαυμάστε τον. Αν προτιμάτε, λυπηθείτε τον. Αν μπορείτε, ταξινομήστε τον…»
Δυστυχώς συχνά η αλήθεια είναι πολύ πικρή και μας πονά!
- Ο Φρειδερίκος Σίλλερ (1759-1805), ήταν Γερμανός ιστορικός, ποιητής, φιλόσοφος, λογοτέχνης, άνθρωπος του πνεύματος. Έγραψε το παραπάνω ποίημα με τίτλο «Καταραμένε Έλληνα!» για τους Έλληνες των Γραμμάτων και των Τεχνών, για την Αρχιτεκτονική τους, για τις Επιστήμες, τα Μαθηματικά, την Ιατρική, την Φιλοσοφία,… για να καταλήξει με τον στίχο «… εσύ πάντα πρώτος και αξεπέραστος!». Και συνεχίζει αναζητώντας τη Δημοκρατία, την Ισοπολιτεία, την Ισονομία, και πάλι μπροστά του παρουσιάζεται ο Έλληνας… «ασυναγώνιστος, ανεπανάληπτος, και μοναδικός!» Και καταλήγει: «Γιατί να σε αγγίξω καταραμένε Έλληνα, για να αισθανθώ πόσο μικρός και ασήμαντος είμαι; Γιατί δεν με αφήνεις στην ησυχία μου; Και στην ξεγνοιασιά μου;»
Ο Σίλλερ παρουσίασε τις σημαντικές σκέψεις του για τους Έλληνες. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι αυτοί οι στίχοι του φιλέλληνα ποιητή ξεχειλίζουν ζήλεια, θυμό και οργή. Όμως είναι βέβαιο, ότι με όλα αυτά τονίζει τον απέραντο θαυμασμό που τρέφει για τον χαρακτήρα του Έλληνα που δεν θέλει ούτε να τον αγγίξει, γιατί θα νιώσει πόσο μικρός και ασήμαντος είναι…
Το ποίημα «Καταραμένε Έλληνα!»
Όπου να στρέψω τη σκέψη μου
Όπου να οδηγήσω την ψυχή μου
Πάντα μπροστά μου καταραμένε Έλληνα σε βρίσκω.
Τέχνη λαχταρώ, ποίηση, θέατρο, αρχιτεκτονική
Εσύ πάντα μπροστά μου πρώτος και καλύτερος.
Αναζητώ θέμα στις επιστήμες, μαθηματικά, φιλοσοφία,
Ιατρική, εσύ πάντα πρώτος και αξεπέραστος.
Αναζητώ δημοκρατία, ισονομία και ισοπολιτεία,
Εσύ μπροστά μου ασυναγώνιστος, ανεπανάληπτος,
Μοναδικός.
Καταραμένε Έλληνα καταραμένη γνώση!
Γιατί να σε αγγίξω;
Για να αισθανθώ πόσο μικρός και ασήμαντος είμαι;
Γιατί δεν με αφήνεις στην ησυχία μου
Και στην ξεγνοιασιά μου;
