Δραματικές είναι πλέον οι στιγμές που περνούν οι ιδιώτες, αλλά και το σύνολο της αγοράς, από τη… βαρυχειμωνιά που έχει ενσκύψει στην παγκόσμια οικονομία. Και, εάν πιστέψουμε τους «ειδικούς», η… άνοιξη αργεί να έρθει.
Θα αναφερθούμε σε δύο μόνο στοιχεία, τα οποία αποτυπώνουν με τον γλαφυρότερο τρόπο τα οικονομικά δεινά που αντιμετωπίζει ο μέσος οικογενειάρχης και ο μέσος επαγγελματίας. Σύμφωνα, λοιπόν, με τις επίσημες μετρήσεις, τον Ιανουάριο του 2009 οι ακάλυπτες επιταγές και οι απλήρωτες συναλλαγματικές εκτοξεύθηκαν στο ύψος των 252 εκατ. ευρώ. Η αύξηση μόνο για τις ακάλυπτες επιταγές ήταν της τάξεως του 144% σε σύγκριση με τον περσινό Ιανουάριο.
Υπάρχει και συνέχεια. Με βάση τα στοιχεία των καταναλωτικών οργανώσεων, οι αιτήσεις για διαταγές πληρωμής έφθασαν το 2008 στις 150.000, δηλαδή 20% περισσότερες από το 2007. Η πλειονότητα αυτών έχει να κάνει με χρέη προς τις τράπεζες (πιστωτικά ιδρύματα τα λέγαμε στο παρελθόν) από 700 έως 6.000 ευρώ!
Θα μου πείτε τι ανάγκη έχουμε τα επίσημα στοιχεία και τις μετρήσεις, όταν αρκεί να μιλήσουμε με τον διπλανό μας, με τον περιπτερά στη γωνία ή με το φίλο μας που ασκεί μία οποιαδήποτε εμπορική δραστηριότητα, για να καταλάβουμε ότι «έφθασε ο κόμπος στο χτένι». Αν δε, έχουμε στον οικογενειακό ή ευρύτερο χώρο των γνωστών μας κάποιους συνταξιούχους, τότε μάλλον μάς είναι παντελώς άχρηστες οι επισημάνσεις της Τράπεζας της Ελλάδος ή οποιουδήποτε άλλου οικονομικού… εγκεφάλου για το μαύρο μας το οικονομικό χάλι.
Θα αναρωτηθεί κάποιος, ποιος ο λόγος αυτού του σημειώματος, αφού μέχρι εδώ δεν μας λέει κάτι καινούργιο; Ο λόγος είναι ότι η στήλη προσπαθεί να «χωνέψει» τη μαρτυρία ενός εκ των χιλιάδων πολιτών αυτής της χώρας που έκανε το λάθος να προσφύγει σε κάποια τράπεζα για να χρηματοδοτήσει κάποιες ανάγκες του. Ο πολίτης αυτός, γυναίκα εν προκειμένω, είχε δανεισθεί από ένα… ευαγές τραπεζικό ίδρυμα κάποιο ποσό, το οποίο κι εξοφλούσε ανελλιπώς. Ωστόσο, μία σοβαρή ασθένεια που αντιμετώπισε το παιδί της, την ανάγκασε να απευθυνθεί στην τράπεζα και να ζητήσει τη χρονική επιμήκυνση κάποιων δόσεων. Μάλιστα, έσπευσε να καταθέσει στο εν λόγω ίδρυμα όλα τα έγγραφα που πιστοποιούσαν τη σοβαρότητα της ασθένειας του παιδιού της και την κατ’ επέκταση ανάγκη νοσηλείας του.
Ποια ήταν η αντίδραση της τράπεζας; Αυτή που φανταστήκατε οι περισσότεροι. Εξέδωσε διαταγή πληρωμής. Και τότε άρχισε ο μαραθώνιος για την παραπάνω γυναίκα, η οποία δαπάνησε 5.000 ευρώ (δικαστικά έξοδα), μόνο και μόνο για να γλιτώσει το σπίτι της από την κατάσχεση (μιλάμε για ένα «ανάκτορο» 75 ολόκληρων τετραγωγικών μέτρων) και να μεταθέσει την τραπεζική θηλειά για λίγο αργότερα.
Πολύ φοβούμαστε ότι το παραπάνω παράδειγμα της τραπεζικής στυγνότητας δεν είναι το μοναδικό και ίσως όχι το χαρακτηριστικότερο. Φανταζόμαστε ότι υπάρχουν συμπατριώτες μας, ίσως και συμπολίτες μας (εννοούμε του παγκόσμιου χωριού μας), οι οποίοι να βιώνουν ανάλογες τραυματικές εμπειρίες.
Δεν είναι άλλωστε τυχαία η βράβευση του Άντονι Σουό με το Παγκόσμιο Βραβείο Φωτορεπορτάζ 2008, για τη φωτογραφία του που δημοσιεύθηκε στο γνωστό «Time». Το ασπρόμαυρο στιγμιότυπο απεικόνιζε έναν ένοπλο αστυνομικό να κάνει έλεγχο σ’ ένα άδειο σπίτι, το οποίο οι ιδιοκτήτες του είχαν εγκαταλείψει αφού δεν κατάφεραν να πληρώσουν το δάνειο που είχαν λάβει για την αγορά του.
Ποια καλύτερη απόδειξη για τη μεγάλη κρίση στην αγορά των ενυπόθηκων δανείων στις ΗΠΑ, αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο! Τι μεγαλύτερο χαστούκι χρειάζονται τα golden boys και οι… χορηγοί τους για να παραδεχθούν ότι, όχι απλώς δεν είχαν ιδέα για τους κανόνες της αγοράς, αλλά λειτουργούσαν ως «μαθητευόμενοι μάγοι», δυστυχώς στην καμπούρα πολλών ανθρώπων;
Οι αγορές, δυστυχώς, δεν αυτορυθμίζονται, γιατί η ανθρώπινη απληστία στερείται και λογικής και μέτρου. Ο δικός ΜΑΣ πλουτισμός, το δικό ΜΑΣ βόλεμα, δεν γνωρίζει όρια και δε διστάζει μπροστά σε οποιοδήποτε προσωπικό δράμα. Άρα, όσοι αποφασίζουν, στο όνομα ενός δήθεν φιλελευθερισμού, να αφήνουν τις αγορές να λειτουργούν ουσιαστικά ασύδοτες, δεν κάνουν τίποτε άλλο από το να παίζουν το παιχνίδι των λίγων που διαχειρίζονται τον παγκόσμιο πλούτο, οδηγώντας εκατομμύρια πολίτες στην ανέχεια και, ορισμένους από αυτούς, ακόμη και στη φυσική εξόντωσή τους.
Το πού θα οδηγήσει η κρίση την οποία βιώνουμε, ουδείς μπορεί να προδικάσει. Όμως, η απόγνωση και το αδιέξοδο ενός ανθρώπου -πόσω μάλλον ευρύτερων κοινωνικών στρωμάτων- κάθε άλλο παρά καλός σύμβουλος είναι. Αν οι διοικούντες, σε κάθε επίπεδο, δεν λάβουν άμεσα μέτρα να εκτονώσουν τη συσσωρευμένη κοινωνική ένταση, ίσως βρεθούν μπροστά σε πολύ δυσάρεστες εκρήξεις και πολύ συντομότερα απ’ ό,τι φαντάζονται.
Την ίδια στιγμή, τα κινήματα πολιτών, δηλαδή όλοι εμείς, θα πρέπει να πάψουμε να παρακολουθούμε άβουλοι τις εξελίξεις και να προσπαθήσουμε να αμυνθούμε. Μέσα από τις καταναλωτικές ενώσεις, τους τοπικούς συλλόγους και φορείς και όποιον άλλον κοινωνικό φορέα, ας διεκδικήσουμε αυτό που δικαιούμαστε κι ας αντισταθούμε σε ό,τι μας υποβιβάζει ως πολίτες, ως προσωπικότητες, ως ανθρώπους.
Κι όσοι από εμάς νομίζουμε, επειδή διατηρούμε ακόμη ένα αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης, ότι η κρίση δεν θα μας πλήξει, θα πρέπει να σκεφθούμε ότι ποτέ δεν μπορείς να κοιμάσαι ήσυχος, όταν το σπίτι του διπλανού σου έχει πιάσει φωτιά…
Ακόμη χειρότερα, στον ταχύτατα μεταλλασσόμενο κόσμο που ζούμε, τίποτε δεν είναι σίγουρο κι όλα μπορούν ν’ αλλάξουν από στιγμή σε στιγμή. Τουλάχιστον, η στήλη δεν γνωρίζει κανέναν που να έχει προσωπική περιουσία μεγαλύτερη από αυτή μίας Lehman Brothers, η οποία υπέκυψε στην κρίση, αποδεικνύοντας ότι ακόμη και οι κολοσσοί δεν είναι απρόσβλητοι από τις «ιώσεις» των αγορών.
Ας ελπίσουμε, τουλάχιστον, ότι από τούτη την… μπόρα θα βγούμε ωριμότεροι και, κυρίως, πιο ενεργοί πολίτες…
Θάνος Σταθόπουλος






































































































