Είναι φορές που το μυαλό του ανθρώπου πάει στις πρωτόγονες κοινωνίες, όταν εμείς τα «Homosapiens» εκδιώκαμε διά πυρός και σιδήρου οποιονδήποτε ξένο και διαφορετικό. Ύστερα ήρθαν και οι αρχαίοι Έλληνες από τους οποίους αντλούμε τη δόξα, τη δημοκρατία και τον πολιτισμό, για να μας πούνε πως ο ξένος ο κατατρεγμένος είναι ιερό πρόσωπο και πρέπει να του δείχνουμε τη δέουσα αγάπη η οποία τελικά σημαίνει αποδοχή του διαφορετικού.
Το οξύμωρο είναι όταν έρχονται τα δύσκολα όλοι μιλούμε για τις μεγάλες και ανεπανάληπτες αξίες που μας κληροδότησαν οι αρχαίοι προγονοί μας αλλά λίγοι, πολύ λίγοι, φαίνεται πως κατανοούμε τη βαρύτητα αξιών που εκπέμπει η έννοια που λέγεται πολιτισμός. Εμείς οι Έλληνες, ως λαός από τα βιβλικά χρόνια και μέχρι τις μέρες μας είμαστε λίγο – πολύ, ένας νομαδικός λαός, με το σημερινό όρο Μετανάστες.
– Για του λόγου το αληθές, μόνο τα τελευταία εκατό χρόνια από τη μικρή πληθυσμιακά Ελλάδα 4,5 εκατομμύρια Έλληνες μετανάστευσαν και ζούνε στην όπου γης διασπορά. Βέβαια το ζήτημα της μετανάστευσης δεν είναι του παρόντος. Είναι ωστόσο ενδεικτική η ελαφρότητα των συνειδήσεων ημών των νεοελλήνων στη δεύτερη δεκαετία του 2000 μ.Χ.
– Για να μη μιλήσουμε για μεγάλη άγνοια της δικής μας ιστορίας ας πάμε στην περίπτωση εκατομμυρίων Ελλήνων που ζούνε στις ΗΠΑ τον Καναδά την Βρετανία, την Αυστραλία και αλλού (π.χ. Αίγυπτο, Ισλάμ). Από τα πρώτα κιόλας τα χρόνια που έφτασε εκεί το ελληνικό στοιχείο τους επιτράπηκε να χτίσουν ή να ανακαινίσουν παλαιές εκκλησίες και να τις κάνουν Ελληνο-Ορθόδοξους ναούς. Ένα αδρό παράδειγμα είναι η περίπτωση της Αυστραλίας όπου ο ελληνισμός, ο οποίος σήμερα αγγίζει το ένα εκατομμύριο, έχει τουλάχιστον 250 εκκλησίες διασπαρμένες σε ολόκληρη την χώρα με τον αντίστοιχο αριθμό ιερέων. Μέσα σε μια πανσπερμία «ξένων» μεταναστών η χώρα σημειώνει εκπληκτική πρόοδο. Δεν έχει κανένα πρόβλημα με το διαφορετικό, λειτουργεί ο αμοιβαίος σεβασμός, η πολιτισμένη σκέψη και εφαρμόζονται οι νόμοι. Το ίδιο μπορούμε να πούμε και για τις ΗΠΑ και τον Καναδά. Στην Ελλάδα του 2014 κάποια πολιτικά κόμματα αρνούνται το δικαίωμα μεταναστών από μουσουλμανικές χώρες που ζούνε στην Ελλάδα 20 και 30 χρόνια με παιδιά στο σχολείο, να χτίσουν, έστω ένα Τζαμί. Μερικοί άλλοι χρησιμοποιούν την προσφιλή μέθοδο της κωλυσιεργίας. Ύστερα από μια δεκαετία δόθηκε μια άδεια, έγινε διαγωνισμός για την κατασκευή Τζαμιού στην Αθήνα αλλά δεν εκδήλωσε ενδιαφέρον κανένας εργολάβος… Θα ρωτήσετε, φίλοι αναγνώστες γιατί συμβαίνουν όλα αυτά. Μα φυσικά, «είμαστε ένας εκλεκτός λαός και δεν δεχόμαστε την νόθευση του ελληνο-ορθόδοξου πολιτισμού μας». Αστεία πράγματα βέβαια. Ο πολιτισμός, όπως τον έχουμε στο μυαλό μας, έπαψε να κατοικοεδρεύει εις το «Ελλαδιστάν» όπως γράφει καθηγητής Χρ. Γιανναράς. Η Ελλάδα μολονότι φιλοευρωπαϊκή χώρα, για να είμαστε ακριβείς, συναντά την καρδιά της Ευρώπης, αφού είναι η μήτρα του πολιτισμού της. Παραδόξως δεν θέλει να ευθυγραμμιστεί πλήρως με τον ευρωπαϊκό πολιτισμό. Αλληθωρίζουμε ανάμεσα στον ευρωπαϊκό και τον ανατολίτικο τρόπο σκέψης και άρα και κοινωνικής συμπεριφοράς. Θλιβερά Βυζαντινά κατάλοιπα; Ναι.
– Οι βυζαντινές καταβολές στον πολιτισμό μας λειτουργούν σαν υποβολείο στη σκέψη, άρα και τη λήψη δύσκολων αποφάσεων όπως είναι το παράδειγμα ενός Τζαμιού στην Αθήνα. Μας χαρακτηρίζουν παρωχημένες ιδέες και εμμονές, άσκοπος βερμπαλισμός, απρονοησία, καχυποψία για το ξένο και ακόμη χειρότερα, παράλογη εμπιστοσύνη σε αόρατες πρόνοιες βυζαντινού τύπου. Η προσήλωση σε παρωχημένες ιδέες που έχουν την αφετηρία τους εκατό χρόνια πριν και η έλλειψη πρακτικού πνεύματος μάλλον λειτουργεί ως τροχοπέδη να αντιληφθούμε ότι δεν είμαστε μόνοι μας. Ο ρατσισμός και η μισαλλοδοξία, όπου υπάρχει, έχουν πολλά κρυφά και φανερά πρόσωπα. Τον είδαμε τώρα τα τελευταία χρόνια με τις βιαιότητες στην περιοχή του Αγίου Παντελεήμονα Αχαρνών. Ο ρατσισμός, αν και θα έπρεπε να μείνει μόνο στην ιστορία των λαών, κάτω από συνθήκες κοινωνικών αναταράξεων και προσφυγικών μετακινήσεων τον βλέπουμε να αναβιώνει και να εκδηλώνεται, άλλοτε ήπια και άλλοτε με πολλή επικίνδυνη μορφή.
Γιώργος Σταυράκης
