Στα ανοιχτά θεσμικά και επιχειρησιακά ζητήματα Πολιτικής Προστασίας και τα ζητήματα της κλιματικής κρίσης σε σχέση με τις αρμοδιότητες των Δήμων αναφέρθηκε ως εισηγητής της θεματικής Ενότητας «Πολιτική Προστασία & Κλιματική Κρίση» ο Βλάσσης Σιώμος στο Ετήσιο Συνέδριο της ΚΕΔΕ που πραγματοποιήθηκε στη Ρόδο.
«Σχεδιάζουν για εμάς χωρίς εμάς»
Με την ιδιότητα του προέδρου Επιτροπής Πολιτικής Προστασίας & Κλιματικής Κρίσης ΚΕΔΕ, του αντιπροέδρου Εποπτικού Συμβουλίου ΚΕΔΕ και του δημοτικού σύμβουλου Πεντέλης στην εμπεριστατωμένη εισήγησή του, ενώπιον των συνέδρων, ο Βλάσσης Σιώμος αφού επεσήμανε ότι η Πολιτική Προστασία των Δήµων διαδραµατίζει κρίσιµο ρόλο στην αντιµετώπιση των συνεπειών της κλιµατικής αλλαγής, εστιάζοντας στην ανθεκτικότητα, την αντιµετώπιση και τη µείωση των κινδύνων από φυσικές καταστροφές, τόνισε, μεταξύ άλλων, τα εξής:
«Παρ’ όλο που ο ρόλος µας στον σχεδιασµό για την αντιµετώπιση κινδύνων και εκτάκτων αναγκών είναι θεσµοθετηµένος, η στάση που αντιµετωπίζουµε από ορισµένα Υπουργεία κυµαίνεται συχνά από αδιαφορία έως και υποτίµηση.
Σχεδιάζουν για εµάς, χωρίς εµάς, ενώ µας καλούν να εφαρµόσουµε αποφάσεις οι οποίες στην πράξη είναι ανεφάρµοστες, αφού παρέβλεψαν να διαβουλευτούν πρώτα μ’ αυτούς που γνωρίζουν την τοπική πραγματικότητα και που θα κληθούν να εφαρμόσουν τις αποφάσεις χωρίς επαρκές προσωπικό, χωρίς μέσα, χωρίς επαρκείς πόρους και χωρίς καμία εκπαίδευση μέσα σε ασφυκτικές χρονικές προθεσμίες.
Εάν θέλει η Ελλάδα να αποκτήσει σύγχρονη, αποτελεσµατική και ευέλικτη Πολιτική Προστασία θα πρέπει όλοι οι Δήµοι της Ελλάδας µέσω της ΚΕΔΕ, να συν-διαµορφώνουν τις πολιτικές αντιµετώπισης φυσικών καταστροφών µε τα αρµόδια Υπουργεία, και όχι να καλούνται εκ των υστέρων να εφαρµόσουν, ουτοπικές οδηγίες κάποιου ευφάνταστου γραφειοκράτη.
Οι απόψεις της ΚΕΔΕ στα νοµοσχέδια για την Πολιτική Προστασία δεν µπορεί να περιορίζονται στα 3 λεπτά των προσχηµατικών παρεµβάσεων που κάνουν όλοι οι φορείς κατά την συζήτηση πριν από την ψήφιση στη Βουλή από τις Επιτροπές.
Πρέπει όλοι να συνειδητοποιήσουμε ότι έχουμε χρέος και ευθύνη να προστατεύσουμε τις τοπικές μας κοινωνίες, να κάνουμε τις πόλεις μας ανθεκτικές, τα χωριά μας ασφαλή και θωρακισμένα, έναντι κινδύνων φυσικών καταστροφών μέσα από αλληλοσυμπληρούμενους ρόλους κράτους, Περιφερειών, Δήμων, της επιστημονικής κοινότητας, των τοπικών φορέων αλλά και της ίδιας της κοινωνίας των πολιτών.
Και δεν μπορεί κανείς να μας πει ότι είμαστε αρνητές. Τουναντίον, είμαστε οι πρώτοι που είπαμε ότι οι αποφάσεις κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά στην πράξη είναι ανεφάρµοστες, καθώς έχουν σχεδιαστεί από συµβούλους και τεχνοκράτες των Υπουργείων µε µηδενική σχέση µε την Τοπική Αυτοδιοίκηση, την εφαρµοσµένη πολιτική και την πραγματικότητα».
«Ανεφάρμοστος ο νέος Κανονισµός Πυροπροστασίας Ακινήτων»
Ο Βλ. Σιώμος συνέχισε:
«Ο νέος Κανονισµός Πυροπροστασίας Ακινήτων, που ναι µεν στον πυρήνα του βρίσκεται στη σωστή κατεύθυνση, αλλά ο συνολικός του σχεδιασµός από το Υπουργείο Περιβάλλοντος τον καθιστά ουσιαστικά ανεφάρµοστο, τόσο από τους ιδιοκτήτες των ακινήτων, όσο και από τους δήµους που ορίστηκαν από την πολιτεία να ελέγξουν και να καταγράψουν την εφαρµογή του.
Γι’ αυτό το λόγο, µε απόφασή της η ΚΕΔΕ, επέστρεψε αυτή την αρµοδιότητα στο Υπουργείο, µε τις παρατηρήσεις ότι, ούτε εξειδικευµένο προσωπικό έχουν οι Δήµοι, ούτε υπάρχει η υποδοµή για να ξεκινήσει η όλη καταγραφή, και το σηµαντικότερο, δεν υπάρχει η κατάλληλη ενηµέρωση στους ιδιοκτήτες για τις διαδικασίες που θα πρέπει να ακολουθήσουν.
Ένα άλλο χαρακτηριστικό παράδειγµα ήταν τα σοβαρά προβλήµατα τα οποία προέκυψαν λόγω πλημμελούς σχεδιασµού από το Υπουργείο Περιβάλλοντος.
Ο τρόπος εφαρµογής αυτής της διαδικασίας οδήγησε στη συσσώρευση µεγάλων ποσοτήτων ξερών χόρτων στους δήµους, οι οποίοι δεν διέθεταν ούτε το απαραίτητο προσωπικό, ούτε τα κατάλληλα µηχανήµατα για να διαχειριστούν γρήγορα την καύσιµη ύλη που είχε συσσωρευτεί».
«Οργανική Μονάδα Πολιτικής Προστασίας σε όλους τους Δήμους»
Στη συνέχεια της τοποθέτησής του, ο Βλάσσης Σιώμος αναφέρθηκε σε μια σειρά από επιμέρους ζητήματα.
Οι σημαντικότερες παρεμβάσεις του, μεταξύ άλλων:
- ΟΙ ΘΕΣΜΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ
Αναφερόμενος, στο Άρθρο 21 παρ.1 του Ν.4662/2020 στο οποίο προβλέπεται ότι: «Στους Δήμους συστήνεται Αυτοτελές Τμήμα Πολιτικής Προστασίας υπαγόμενο απευθείας στο Δήμαρχο, το οποίο στελεχώνεται με προσωπικό αποκλειστικής απασχόλησης επί θεμάτων πολιτικής προστασίας», ο Βλ. Σιώμος επεσήμανε:
«Προτείνουμε, μετά από σχετική καταγραφή των υφιστάμενων δομών, να προβλεφθούν αντίστοιχες μονάδες μετά από προσαρμογή των Οργανισμών Εσωτερικής Υπηρεσίας και ταυτόχρονα να αυξηθούν οι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι (ΚΑΠ) προκειμένου να αποκτήσουν όλοι οι Δήμοι μια οργανική μονάδα Πολιτικής Προστασίας (επιπέδου Τμήματος ή Γραφείου αναλόγως μεγέθους και κατηγορίας) που θα ασκεί τις αρμοδιότητες που προβλέπει το κανονιστικό πλαίσιο.
Αποσαφήνιση των αρμοδιοτήτων
«Είναι αναγκαίο να αποσαφηνιστούν οι αρμοδιότητες που συνδέονται με την πρόληψη των φυσικών καταστροφών όπως :
– Η αστυνόμευση, διευθέτηση και καθαρισμός των κοιτών των υδατορεμάτων. Τονίζουμε ότι ισχύει το άρθρο 224 του Ν. 4555/2018 (“Κλεισθένης”), σύμφωνα με το οποίο το αντικείμενο του καθαρισμού των υδατορεμάτων αποτελεί εξ ολοκλήρου, ανεξαρτήτως του καθορισμού ορεινής και πεδινής κοίτης των υδατορεμάτων, αρμοδιότητα των Περιφερειών της χώρας.
– Η επανεξέταση της αρμοδιότητας που αφορά τον καθαρισμό των οικοπέδων, αρμοδιότητα που είναι δύσκολο να ασκηθεί στο συνολικό αριθμό των οικοπέδων, ειδικά στους επαρχιακούς και εκτεταμένους γεωγραφικά Δήμους και δημιουργεί τριβές και δυσανάλογες των δυνατοτήτων πολλών Δήμων, ευθύνες. Ο βεβιασμένος τρόπος που επιχειρήθηκε να εφαρμοστεί με βάση το νέο θεσμικό πλαίσιο δημιούργησε χρονικές ανακολουθίες και μετάθεση επικοινωνιακά τουλάχιστον της ευθύνης της διαχείρισης στους Δήμους γιατί δεν προλάβαμε λέει να παρέμβουμε στις περιπτώσεις όσων αμέλησαν και για την απομάκρυνση της συγκεντρωθείσας βιομάζας από τους καθαρισμούς των ιδιωτικών οικοπέδων».
- ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ
«Για μια συντεταγμένη και αποτελεσματική Πολιτική Προστασία σε τοπικό επίπεδο είναι αναγκαία η εκπόνηση ενός Εθνικού Σχεδίου Πολιτικής Προστασίας στην οποία να εντάσσονται όλα τα προγράμματα, σχέδια, μέτρα και δράσεις σε επίπεδο πρόληψης, ετοιμότητας, αντιμετώπισης και αποκατάστασης σύμφωνα με τις προβλέψεις των «Περιφερειακών Σχεδίων Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών και Διαχείρισης Συνεπειών» των Περιφερειών και των «Τοπικών Σχεδίων Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών και Διαχείρισης Συνεπειών» των Δήμων».
3.ΤΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ
……… «Ζητάμε να επεκταθεί η χρονική διάρκεια των συμβάσεων εποχικού προσωπικού πυροπροστασίας στους 6 μήνες ή εναλλακτικά να ταυτίζονται με τη χρονική διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, όπως κάθε φορά καθορίζεται από τις Πυροσβεστικές Διατάξεις. Ιδιαίτερη σημασία έχει να μην υπάρχουν οι γνωστοί 12μηνοι περιορισμοί στα χρονικά κενά μεταξύ συμβάσεων με το ίδιο φυσικό πρόσωπο κάτι το οποίο αποστερεί από τους φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης έμπειρα και ικανά στελέχη για τις ανάγκες της πυροπροστασίας, αλλά και άλλων δράσεων πολιτικής προστασίας».
- ΣΤΑΘΕΡΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΑ ΜΕΣΑ
«Η βασική χρηματοδότηση της Πολιτικής Προστασίας σήμερα στους Δήμους, υλοποιείται μέσω της ΣΑΤΑ πυροπροστασίας. Έχουμε ζητήσει κατ’ επανάληψη να μετατραπεί σε ΣΑΤΑ Πολιτικής Προστασίας με υπερδιπλασιασμό του ποσού που σήμερα αποδίδεται στους Δήμους και τους Συνδέσμους και με διακριτή εγγραφή και εκτέλεση των έργων και δράσεων πολιτικής προστασίας στους ετήσιους προϋπολογισμούς των φορέων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καλύπτοντας όλες τις κατηγορίες κινδύνων και των αναγκαίων δράσεων και ενεργειών πρόληψης.
Αν δεν γίνει αυτό, να κοστολογήσουμε τις μέσες ετήσιες ανάγκες σε προληπτικά αντιπλημμυρικά μέτρα και παρεμβάσεις (καθαρισμοί φρεατίων, πρανών κ.τ.λ.) και σε πιθανές ανάγκες αποχιονισμού βάσει στατιστικών μετεωρολογικών δεδομένων και να δημιουργηθεί μια δεύτερη ΣΑΤΑ που θα καλύπτει τους κινδύνους της χειμερινής περιόδου.
Και σαν να μην έφτανε η διαπιστωμένη από την εφαρμογή κάθε χρόνο των μέτρων πυροπροστασίας, έλλειψη πόρων, ήρθε και η απόφαση που στερεί από την επόμενη χρονιά τη χρηματοδότηση μέσω ειδικής ΚΥΑ των Συνδέσμων για δράσεις πυροπροστασίας, για τη πρόληψη δηλαδή σε διαδημοτικό επίπεδο. Με βάση τη νέα διάταξη, οι Σύνδεσμοι θα πρέπει να χρηματοδοτούνται για τις δικές τους δράσεις πυροπροστασίας από τους Δήμους οι οποίοι θα τους εκχωρούν ένα μέρος της κατανομής της ΣΑΤΑ πυροπροστασίας που θα λαμβάνουν.
Επαναλαμβάνουμε και υπενθυμίζουμε πόσο κρίσιμη είναι η έγκαιρη καταβολή της ΣΑΤΑ στους Δήμους και τους Συνδέσμους».
5.ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΗ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ
«Η ανάγκη προσαρμογής και επανασχεδιασμού σε πολιτικές που συμβάλλουν στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή είναι σήμερα αυτονόητη….
Οι βιοκλιματικές αναπλάσεις, η φύτευση δέντρων και η ανάπτυξη πράσινων υποδοµών στις αστικές περιοχές µπορούν να µειώσουν τις θερµοκρασίες και να βελτιώσουν την ποιότητα του αέρα…
Οι Δήµοι µπορούν και πρέπει να προωθήσουν την κατασκευή και ανακαίνιση κτιρίων µε ανθεκτικά υλικά και πράσινες τεχνολογίες για την αντιµετώπιση των ακραίων καιρικών φαινοµένων και ταυτόχρονα να προσαρμόσουν τις υποδομές τους στις απαιτήσεις μιας νέας πραγματικότητας».
- ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΤΟΠΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΣΜΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
«Θα πρέπει ν’ αξιοποιηθούν οι σύγχρονες εφαρμογές για την Πολιτική Προστασία και να υποβοηθηθούν τεχνικά οι φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης για ειδικές εφαρμογές, όπως είναι οι ψηφιακοί χάρτες και η αξιοποίηση γεωχωρικών δεδομένων, τα τοπικά επιχειρησιακά κέντρα και κέντρα επιτήρησης, η χρήση Drones και άλλες ειδικές εφαρμογές που δεν είναι της παρούσης να επεκταθούμε αυτή τη στιγμή αλλά θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο ειδικής συνεδρίασης της επιτροπής μας ή και θεματικής ημερίδας.
Παράλληλα, είναι σημαντικό να διασφαλιστεί η συντήρηση και η συνεχής λειτουργία των συστημάτων μετά την εγκατάστασή τους, καθώς και η διαλειτουργικότητά τους με αντίστοιχα υφιστάμενα συστήματα που ανήκουν σε άλλους συναρμόδιους φορείς».
- ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
«Χρειάζεται συνεχής ενηµέρωση και εκπαίδευση των πολιτών για τον τρόπο που πρέπει να αντιδρούν σε περίπτωση εκτάκτου ανάγκης και πρόληψης κινδύνων….
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι να δοθεί έμφαση στην εκπαίδευση και την επιμόρφωση των εθελοντών και του έκτακτου προσωπικού πολιτικής προστασίας. Προτείνεται να αποτελεί αναγκαίο στάδιο η ταχύρρυθμη εκπαίδευση πριν την ανάληψη των καθηκόντων του εκτάκτου προσωπικού που θα στελεχώσει τμήματα πολιτικής προστασίας.
Επιπρόσθετα, για τα στελέχη των Δήμων και των Συνδέσμων προτείνεται να οργανωθεί, στα πρότυπα του επιτυχημένου εκπαιδευτικού προγράμματος της ΚΕΔΕ και του ΕΚΠΑ, ένα νέο πρόγραμμα τηλεκπαίδευσης μέσω της πλατφόρμας του ΕΚΠΑ με επικαιροποιημένο και στοχευμένο εκπαιδευτικό περιεχόμενο αλλά και με πιστοποίηση της παρεχόμενης γνώσης.
Ειδικό πρόγραμμα θα πρέπει να αναπτυχθεί και για τους εθελοντές αλλά ακόμα και για το εποχικό προσωπικό. Να σημειώσουμε ότι είναι πολύ σημαντικό στην προσπάθεια, να δομηθεί ένας μηχανισμός πολιτικής προστασίας, έτσι ώστε να είναι κοινωνοί μέσα από δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, τόσο οι τοπικοί φορείς, αλλά και οι δημότες μας».
- ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΙΝΔΥΝΩΝ
…»Οι καλύτερα προετοιµασµένες κοινωνίες έχουν λιγότερα θύµατα σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Αναγκαίο εργαλείο σε ένα ολοκληρωμένο σχεδιασμό μέτρων πρόληψης αποτελεί η αξιολόγηση κινδύνων µε την καταγραφή και ανάλυση των κινδύνων που απειλούν την περιοχή του κάθε Δήµου.
Ο σχεδιασµός ασφάλειας και η λήψη µέτρων, παραμετροποιημένη στις συνθήκες του κάθε Δήμου, συμβάλλει στην ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων των κινδύνων, όπως η ενίσχυση των υποδοµών και η δηµιουργία αντιπληµµυρικών έργων ή αντιπυρικών ζωνών.
Οι επενδύσεις στην πρόληψη είναι πάντα πιο οικονοµικές από τις δαπάνες για αποκατάσταση ζηµιών. Τα προληπτικά µέτρα µειώνουν το κόστος που συνδέεται µε τις ζηµιές σε υποδοµές και τις παρεµβάσεις εκτάκτου ανάγκης.
Η πρόληψη προωθεί τη βιώσιµη ανάπτυξη και τη χρήση φυσικών πόρων µε τρόπο που µειώνει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Η διατήρηση των οικοσυστηµάτων και η προστασία του περιβάλλοντος βοηθούν τις κοινότητες να παραµείνουν λειτουργικές και ανθεκτικές».
«Επικοινωνιακή προπαγάνδα με θύμα την Αυτοδιοίκηση»
Ο Βλάσσης Σιώμος κατέληξε:
«Παρατηρούμε με λύπη, διαχρονικά με εξάρσεις και υφέσεις, να αναπτύσσεται από την πλευρά του κεντρικού κράτους μια συντεταγμένη επικοινωνιακή προπαγάνδα που όλως τυχαίως μεταθέτει κάθε φορά την ευθύνη στους φορείς της αυτοδιοίκησης.
Κλείνοντας θα ήθελα να επισημάνω ότι εμείς ως Αυτοδιοίκηση, δεν φοβόμαστε να σηκώσουμε και πρόσθετες ευθύνες αφού υπάρχουν οι αναγκαίες προϋποθέσεις που προανέφερα.
Αρκεί να ξέρουμε τι υποχρεούμαστε να κάνουμε, με ποιο προσωπικό, με ποια μέσα, με ποιους πόρους αλλά και με την υποχρέωσή μας ν’ αξιολογούμαστε για τις ικανότητες και τις αδυναμίες μας.
Όμως εκτός από την αυτοδιοίκηση και το αυτοδιοικητικό προσωπικό θα πρέπει να αξιολογούνται και οι κρατικοί φορείς και οι κάθε είδους αρμόδιοι πολιτικοί και υπηρεσιακοί παράγοντες για την αποτελεσματικότητά τους αλλά και τις αστοχίες τους».
