Την θετική της άποψη στην διαβούλευση για τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης του Υπουργείου Εσωτερικών, παρά το γεγονός ότι ένα μέρος από τα αιτήματά της και μάλιστα σε κρίσιμους τομείς με κυριότερο την μεγαλύτερη οικονομική ενίσχυση και αυτοτέλεια σε σχέση και με τη μεταφορά νέων αρμοδιοτήτων στους Δήμους, διατύπωσε η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), κατά τη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της την Δευτέρα 25 Μαΐου.
Ο νέος Κώδικας αποτέλεσε και το μοναδικό θέμα συζήτησης της συνεδρίασης, κατά την οποία εξετάστηκαν οι βασικές διατάξεις του νέου Κώδικα, ο οποίος βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση έως τις 4 Ιουνίου 2026. Τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου κατέθεσαν παρατηρήσεις και προτάσεις, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση σε ζητήματα θεσμικής λειτουργίας, αρμοδιοτήτων και οικονομικής αυτοτέλειας των Δήμων, πολλά εκ των οποίων δεν «πέρασαν» στο υπό διαβούλευση κείμενο.
Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ Λάζαρος Κυρίζογλου ενημέρωσε το Δ.Σ. ότι έχει ήδη αποσταλεί προς τις Περιφερειακές Ενώσεις Δήμων και τα μέλη του Δ.Σ. της Ένωσης αναλυτική καταγραφή των θέσεων που έχουν ενσωματωθεί στο σχέδιο νόμου, καθώς και εκείνων που «εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο διεκδίκησης».
Όπως τόνισε, «σημαντικός αριθμός προτάσεων της ΚΕΔΕ έχει ήδη υιοθετηθεί, γεγονός που αποδεικνύει τη συμβολή της Πρωτοβάθμιας Αυτοδιοίκησης στη διαμόρφωση του νέου θεσμικού πλαισίου». Παράλληλα, ωστόσο, υπογράμμισε ότι «παραμένουν ανοιχτά κρίσιμα ζητήματα που αφορούν την ενίσχυση της διοικητικής και οικονομικής αυτοτέλειας των Δήμων, δηλαδή της Συνταγματικής Αναθεώρησης».
Ο Λ. Κυρίζογλου χαρακτήρισε τον νέο Κώδικα «σημαντική θεσμική τομή, καθώς επιχειρεί να ενοποιήσει το κατακερματισμένο νομοθετικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης». Η σχετική συζήτηση, όπως ανέφερε, ξεκίνησε επισήμως από το συνέδριο της ΚΕΔΕ στη Ρόδο το 2024, συνεχίστηκε σε αυτό της Αλεξανδρούπολης το 2025 και στη Γενική Συνέλευση της ΚΕΔΕ τον Δεκέμβριο του 2025, καταλήγοντας στο σχέδιο νόμου που βρίσκεται σήμερα σε δημόσια διαβούλευση.
Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στο γεγονός ότι η συζήτηση για τον νέο Κώδικα συμπίπτει χρονικά με την έναρξη του διαλόγου για τη Συνταγματική Αναθεώρηση.
«Ο νέος Κώδικας δεν είναι το τέλος της διαδρομής. Είναι όμως ένα σημαντικό βήμα για να διεκδικήσουμε τις αναγκαίες αλλαγές που θα κατοχυρώσουν ουσιαστικά την πλήρη Διοικητική και Οικονομική Αυτοτέλεια των Δήμων», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Μεταξύ των θετικών διατάξεων που σύμφωνα με τον ίδιο, περιλαμβάνονται στο σχέδιο νόμου, ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ ξεχώρισε την πλήρη κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας (ΕΧΤΑ), την ενσωμάτωση του πρόσθετου πρωτοκόλλου για τη συμμετοχή των πολιτών στις υποθέσεις των ΟΤΑ, καθώς και τη θεσμική θωράκιση της δημοτικής περιουσίας, μέσω της πρόβλεψης ότι δεν μπορεί να υπάρξει παρέμβαση στη διοίκηση και διαχείρισή της χωρίς τη σύμφωνη γνώμη των Δημοτικών Συμβουλίων.
Θετική αξιολόγηση υπήρξε επίσης για τη διατήρηση του ισχύοντος πλαισίου καθορισμού των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων, σύμφωνα με πάγιο αίτημα της ΚΕΔΕ.
Παράλληλα, η ΚΕΔΕ εξακολουθεί να ζητά βελτιώσεις σε θέματα που αφορούν τα κωλύματα και τα ασυμβίβαστα, τη λειτουργία των παρατάξεων και των Δημοτικών Συμβουλίων, καθώς και τη μεταφορά της ευθύνης λειτουργίας των λαϊκών αγορών Αττικής και Θεσσαλονίκης στους Δήμους.
Η ΚΕΔΕ κατέθεσε στο Υπουργείο Εσωτερικών αναλυτικό υπόμνημα των κατ’ άρθρο παρατηρήσεών της, των παρατηρήσεων των Περιφερειακών Ενώσεων Δήμων (ΠΕΔ) της χώρας και των Επιτροπών της ΚΕΔΕ επί του προς διαβούλευση σχεδίου νόμου.
Θεόδωρος Λιβάνιος: «Σαφείς κανόνες λογοδοσίας και ελέγχου»
Στη συνεδρίαση παρέστη ο υπουργός Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος, ο οποίος για μια ακόμη φορά χαρακτήρισε τον νέο Κώδικα «αποτέλεσμα μιας πολυετούς και εκτεταμένης διαδικασίας διαβούλευσης», υπογραμμίζοντας ότι στόχος του είναι «η μείωση της γραφειοκρατίας, η βελτίωση της λειτουργίας των Δήμων και η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και της οικονομικής τους διαχείρισης, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες τόσο των μεγάλων όσο και των ορεινών και νησιωτικών Δήμων».
Αναφερόμενος στο επίμαχο αίτημα της διοικητικής και οικονομικής αυτοτέλειας των ΟΤΑ, ο υπουργός επισήμανε ότι «αυτή λειτουργεί μέσα σε σαφείς κανόνες λογοδοσίας και ελέγχου», υποστηρίζοντας ότι «η Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να λειτουργεί χωρίς θεσμικά όρια και χωρίς ελεγκτικούς μηχανισμούς». Στο πλαίσιο αυτό, υπερασπίστηκε τη διατήρηση των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, εξηγώντας ότι «το ισχύον άρθρο 101 του Συντάγματος καθιστά υποχρεωτική την ύπαρξη αποκεντρωμένων κρατικών δομών και η οποιαδήποτε κατάργηση ή ριζική μεταβολή απαιτεί συνταγματική αναθεώρηση και δεν μπορεί να γίνει με απλή νομοθετική παρέμβαση».
Απαντώντας στο πάγιο αίτημα της ΚΕΔΕ για τα οικονομικά των ΟΤΑ, ο Θ. Λιβάνιος επανέλαβε ότι οι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι (ΚΑΠ) αυξήθηκαν από 1,8 δισ. ευρώ το 2019 σε 2,9 δισ. ευρώ σήμερα, δηλαδή κατά περίπου 1,1 δισ. ευρώ μέσα σε 7 χρόνια. Παράλληλα, αναφέρθηκε στη σημαντική αύξηση της μηνιαίας δόσης των ΚΑΠ, η οποία, όπως είπε, από 125 εκατ. ευρώ το 2023 έφτασε σήμερα τα 164 εκατ. ευρώ μηνιαίως, υπογραμμίζοντας ότι «τα τελευταία χρόνια δόθηκαν επανειλημμένα έκτακτες χρηματοδοτήσεις προς τους Δήμους, ενώ καλύφθηκε και μεγάλο μέρος του τέλους ταφής απορριμμάτων».
Για το εκλογικό σύστημα
Όπως ήταν φυσικό το νέο εκλογικό σύστημα για τις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2028 αποτέλεσε κεντρικό σημείο της παρέμβασης του υπουργού, ο οποίος υπερασπίστηκε τη δυνατότητα δεύτερης επιλογής παράταξης από τον ψηφοφόρο, το οποίο ουσιαστικά καταργεί τον δεύτερο γύρο εκλογών «που οδηγεί σε μεγάλη αποχή, ιδίως σε περιοχές όπου οι πολίτες καλούνται να μετακινηθούν δύο φορές μέσα σε μία εβδομάδα», όπως τόνισε.
Παράλληλα, ο Θ. Λιβάνιος υποστήριξε ότι το νέο μοντέλο «ευνοεί τις προγραμματικές συνεργασίες πριν από τις εκλογές» και όχι τις «συμφωνίες δεύτερης Κυριακής».
Ηλεκτρονική ψήφος με φυσική παρουσία
Αναφερόμενος στη συνέχεια στη νέα μορφή ηλεκτρονικής ψηφοφορίας που σχεδιάζεται για τις αυτοδιοικητικές εκλογές, ο υπουργός διευκρίνισε ότι «δεν πρόκειται για εξ αποστάσεως ψηφοφορία από το σπίτι, αλλά για ψηφοφορία μέσω ηλεκτρονικού συστήματος σε ειδικά εκλογικά τμήματα».
Όπως εξήγησε, οι πολίτες που επιθυμούν να χρησιμοποιήσουν το σύστημα θα εγγράφονται σε ειδικούς καταλόγους και θα μπορούν να ψηφίζουν από περίπου 400 ειδικά τμήματα σε όλη τη χώρα, μέσω ηλεκτρονικού υπολογιστή και παρουσία δικαστικού αντιπροσώπου. «Η αλλαγή αυτή αποσκοπεί κυρίως στην ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών, ειδικά σε απομακρυσμένες περιοχές και για τους ετεροδημότες», τόνισε χαρακτηριστικά.
Εκλογές τον Νοέμβριο
Ως προς την παγίωση των αυτοδιοικητικών εκλογών τον μήνα Νοέμβριο ο υπουργός υποστήριξε ότι η συγκεκριμένη επιλογή έγινε επειδή «πρέπει να βρεθεί ισορροπία ανάμεσα στην τουριστική περίοδο και στην ανάγκη να μην παραμένουν οι Δήμοι επί μακρόν σε μεταβατική κατάσταση μετά τις εκλογές». Και κατέληξε: «Σε αντίθεση με παλαιότερες πρακτικές, η κυβέρνηση φέρνει το νέο εκλογικό σύστημα δύο χρόνια πριν από την εφαρμογή του και όχι λίγους μήνες πριν τις κάλπες, ώστε να υπάρχει επαρκής χρόνος διαλόγου και θεσμικής προσαρμογής».
