Επιστολή στον υπουργό Περιβάλλοντος Γ. Σταθάκη με αντικείμενο το Πράσινο Ταμείο και την καθυστέρηση του πολεοδομικού σχεδιασμού των Δήμων, απέστειλε ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ Γ. Πατούλης.
Ειδικότερα, ο κ. Πατούλης αναφέρει ότι εξαιτίας της παρατεταμένης καθυστέρησης στους ρυθμούς εξειδίκευσης και υλοποίησης των δράσεων για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, που χρηματοδοτούνται από το Πράσινο Ταμείο, υπάρχουν σοβαρές συνέπειες στην αποτελεσματική λειτουργία των Δήμων.
Επιπρόσθετα, επισημαίνει ότι η καθυστέρηση στην ολοκλήρωση του πολεοδομικού σχεδιασμού για τους Δήμους δυσχεραίνει τη δυνατότητα να απορροφήσουν χρήματα από το ΕΣΠΑ για αναπτυξιακά έργα.
Σε ότι αφορά το Πράσινο Ταμείο ο κ. Πατούλης στην επιστολή του καταθέτει συγκεκριμένα αιτήματα, τα οποία βασίζονται και σε σχετικές αποφάσεις του ΔΣ της ΚΕΔΕ και σχετίζονται με το διεκδικητικό πλαίσιο της Αυτοδιοίκησης Α’ Βαθμού, όσον αφορά στη λειτουργία του Πράσινου Ταμείου και στη συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στη χρηματοδότηση προγραμμάτων από αυτό.
Ειδικότερα η ΚΕΔΕ διεκδικεί τα εξής:
– Τη συμμετοχή/εκπροσώπηση της ΚΕΔΕ στο Δ.Σ. του Πράσινου Ταμείου
Η συμμετοχή της ΚΕΔΕ, στο Δ.Σ. του Πράσινου Ταμείου, αποτελεί πάγιο αίτημα, με δεδομένο ότι η πλειοψηφία των πόρων του προέρχεται από πρόστιμα που αφορούν νομιμοποίηση αυθαιρέτων και ημιυπαίθριων χώρων και βεβαιώνονται μέσω των Δήμων (Υπηρεσίες Δόμησης).
– Την αύξηση του ποσοστού των πόρων που διατίθενται για τη χρηματοδότηση έργων Δήμων από το Πράσινο Ταμείο από το 2,5% που είναι σήμερα, στο 10%.
Σύμφωνα με το Ν. 4024/2011 (άρθρο 39β) είχε προβλεφθεί ότι κατά την διάρκεια εφαρμογής του Μεσοπρόθεσμου πλαισίου δημοσιονομικής προσαρμογής, ότι το ποσοστό των πόρων του Πράσινου Ταμείου, που διατίθεται για λειτουργικές δαπάνες και επίτευξη των σκοπών του, δεν μπορεί να υπερβαίνει κατ’ έτος το 5% των πόρων του προηγούμενου έτους. Με μεταγενέστερη διάταξη του Ν. 4046/2012, και του Ν. 4093/2012 (άρθρο 9.16), το 5% μειώθηκε το 2013 σε 2,5%.
Σύμφωνα με τα τελευταία απολογιστικά στοιχεία του 2014, οι πόροι του Πράσινου Ταμείου, φτάνουν τα 2,4 δις € (2,2 δις € στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, 124,3 εκ € στην Τράπεζα της Ελλάδος και 1,4 εκ € στο ΠΔΕ).
Τα ετήσια έσοδα του Πράσινου Ταμείου, μειώνονται διαχρονικά από 900 εκ € το 2011 σε 234 εκ € το 2014, σύμφωνα με απολογιστικά στοιχεία. Για το 2015 και το 2016 δεν υπάρχουν απολογιστικά στοιχεία και τα προϋπολογιζόμενα έσοδα είναι 370 εκ € και 343 εκ € αντίστοιχα. Αντίστοιχα τα ετήσια έξοδα μειώνονται διαχρονικά από 60 εκ € το 2011 σε 8,3 εκ € το 2014, σύμφωνα με απολογιστικά στοιχεία. Για το 2015 και το 2016 δεν υπάρχουν απολογιστικά στοιχεία και τα προϋπολογιζόμενα έξοδα έχουν αυξηθεί σε 88 εκ € και 66 εκ € αντίστοιχα.
Οι Δήμοι, κυρίως χρηματοδοτούνται για δράσεις περιβαλλοντικού ισοζυγίου (όπως Πολεοδομικός Σχεδιασμός, αστική αναζωογόνηση, ελεύθεροι χώροι και διατηρητέα κτίρια, βιώσιμη κινητικότητα, μεταβατικά Προγράμματα – ΕΤΕΡΠΣ). Οι προαναφερόμενες δράσεις αντιπροσωπεύουν ολοένα και χαμηλότερα ποσοστά, σε ετήσια βάση από 83% για τα έτη 2012/13 σε 62% το 2014 (με βάση τα ετήσια απολογιστικά στοιχεία εξόδων) και 52% για το 2016 με βάση τις εγκρίσεις κατανομής.
Σημειώνεται επίσης ότι στο Σχέδιο Νόμου «για τον Έλεγχο και την Προστασία του Δομημένου Περιβάλλοντος», προτείνονται διάφορες αλλαγές σε σχέση με την κατανομή των ποσών από τα πρόστιμα αυθαιρέτων. Για παράδειγμα στο άρθρο 79 παράγραφος 5 του Σχεδίου Νόμου, προβλέπεται ότι από τα επιβαλλόμενα πρόστιμα αυθαίρετων μετά τις 28.07.2011, ποσοστό 25% αποδίδεται στο Παρατηρητήριο Δομημένου Περιβάλλοντος, ποσοστό 50% αποδίδεται στο Πράσινο Ταμείο και ποσοστό 25% αποδίδεται στους ΟΤΑ μετά από έγκριση του Πράσινου Ταμείου ότι το αποδιδόμενο ποσό αφορά σε δράση περιβαλλοντικού ισοζυγίου του ΟΤΑ. Επισημαίνεται ότι οι Δήμοι, δεν είναι μόνο τελικοί δικαιούχοι για τις δράσεις περιβαλλοντικού ισοζυγίου αλλά έχουν και εκτελεστικό ρόλο και αρμοδιότητες, μέσω των ΥΔΟΜ, για την λειτουργία του Παρατηρητηρίου Δομημένου Περιβάλλοντος και επομένως θα πρέπει να υπάρξει πρόβλεψη και λειτουργικών δαπανών για τους Δήμους.
Παράλληλα, με την αύξηση του ποσοστού η ΚΕΔΕ διεκδικεί χρηματοδότηση στοχευμένων δράσεων μέσα από ολοκληρωμένο χρηματοδοτικό πρόγραμμα στην κατεύθυνση της αποκατάστασης του περιβαλλοντικού ισοζυγίου
Όπως προαναφέρθηκε το 80% των πόρων του Πράσινου Ταμείου, προέρχεται από την τακτοποίηση των ημιυπαίθριων χώρων και των αυθαιρέτων.
Επισημαίνεται ότι η βασική αιτία, που έκρινε κατά πλειοψηφία το ΣτΕ με την 1858/2015 απόφαση του, ανεκτές τις διατάξεις του Ν. 4178/2013 περί αυθαιρέτων, ήταν μεταξύ άλλων η πρόβλεψη ότι το Πράσινο Ταμείο τροφοδοτείται κυρίως από το πρόστιμο των «νομιμοποιημένων» αυθαιρέτων και το οποίο χρηματοδοτεί δράσεις περιβαλλοντικού ισοζυγίου σε περιοχές βλαβείσες από την αυθαίρετη δόμηση.
Η οριοθέτηση ζωνών εξισορρόπησης των πολεοδομικών και περιβαλλοντικών επιβαρύνσεων, γίνεται μέσα από τα Τοπικά Χωρικά Σχέδια των Δήμων (παλιά ΓΠΣ/ ΣΧΟΟΑΠ) και στη λογική αυτή η προτεραιότητα χρηματοδότησης τους διασφαλίζει και αυξάνει τους βασικούς χρηματοδοτικούς πόρους του Πράσινου Ταμείου.
Προτεραιότητα επίσης αποτελούν οι δράσεις αστικής αναζωογόνησης και κυρίως η χρηματοδότηση απαλλοτριωτέων εκτάσεων που προορίζονται για την δημιουργία χώρων πρασίνου και βρίσκονται σε κίνδυνο άρσης απαλλοτρίωσης.
Υπενθυμίζεται ότι το Πράσινο Ταμείο, αποτελεί για την ΚΕΔΕ την «Πράσινη ΣΑΤΑ», που θα λειτουργεί συμπληρωματικά και με τους ίδιους όρους της ΣΑΤΑ.
– Να ληφθούν μέτρα που θα οδηγήσουν στην μείωση των απαιτούμενων χρόνων εξειδίκευσης για τα ετήσια Προγράμματα του Πράσινου Ταμείου
Κατά κανόνα η έγκριση των ετήσιων προϋπολογισμών, ολοκληρώνεται είτε στα τέλη του προηγούμενου χρόνου, είτε στο πρώτο τρίμηνο του τρέχοντος έτους. Η εξειδίκευση όμως των ετήσιων Προγραμμάτων για τις επιμέρους κατηγορίες, καθυστερεί σημαντικά. Για το 2016:
– η ΥΑ για έγκριση του προϋπολογισμού δημοσιεύεται στις 31/12/2015,
– η απόφαση του ΔΣ του Πράσινου Ταμείου για κατανομή των προβλεπόμενων πιστώσεων (συνεχιζόμενα και νέα έργα) πάρθηκε έγινε στις 04/02/2016 και η απόφαση του ΔΣ του Πράσινου Ταμείου για εξειδίκευση των δράσεων περιβαλλοντικού ισοζυγίου, πάρθηκε στις 02/06/2016 και η αντίστοιχη ΥΑ στις 13/07/2016
Επίσης θα πρέπει έγκαιρα να δημοσιοποιούνται οι ετήσιοι απολογισμοί, μέχρι σήμερα στο δικτυακό τόπο στου Πράσινου Ταμείου, δεν είναι διαθέσιμοι οι απολογισμοί 2015 και 2016.
