Από την έντυπη έκδοση της εβδομαδιαίας Αμαρυσίας – 22/08/2026
Πέρασαν σχεδόν τρία χρόνια και η περίφημη φράση «ήρεμα νερά» είχε γίνει κάτι περισσότερο από διπλωματικό σύνθημα. Ήταν η πολιτική επιλογή Αθήνας και Άγκυρας να κρατήσουν χαμηλά τους τόνους, να περιορίσουν τις αερομαχίες και τις προκλήσεις πάνω από το Αιγαίο και να αφήσουν τα μεγάλα ζητήματα να περιμένουν. Μόνο που η ηρεμία, όπως αποδεικνύεται, δεν ήταν λύση. Ήταν ανακωχή – για μια ακόμη φορά.
Μέσα στην αυγουστιάτικη ραστώνη, η Άγκυρα έρχεται να το υπενθυμίσει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο: με την ανακήρυξη δύο «εθνικών θαλάσσιων πάρκων», το ένα στο βορειοανατολικό Αιγαίο και το άλλο στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι τουρκικές κινήσεις ωστόσο είναι ξεκάθαρο πως δεν περιορίζονται στα χωρικά της ύδατα και, σύμφωνα με την Αθήνα, αγγίζουν περιοχές ελληνικού ενδιαφέροντος, μεταξύ άλλων γύρω από το Καστελλόριζο και στην περιοχή μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης, αποτυπώνοντας τις διαρκείς βλέψεις της Άγκυρας στο Αιγαίο.
Το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών έσπευσε ασφαλώς να χαρακτηρίσει τις αποφάσεις ως παράνομες και τονίζει ότι δεν δημιουργούν τετελεσμένα, αλλά το κρίσιμο ερώτημα είναι τι πιστεύει γι’ αυτό η διεθνής κοινότητα. Εξάλλου, η Τουρκία δεν χρειάζεται να στείλει πολεμικά πλοία στο Αιγαίο για να υπενθυμίσει τη «Γαλάζια Πατρίδα». Μπορεί να το κάνει με διατάγματα, χάρτες, περιβαλλοντικές ζώνες και διοικητικές πράξεις. Και αυτό είναι ίσως πιο δύσκολο να αντιμετωπιστεί πολιτικά και διπλωματικά, διότι εμφανίζεται με τον μανδύα της περιβαλλοντικής πολιτικής και άρα είναι πιο πειστικό διεθνώς, ενώ η Αθήνα -δικαίως- διαβάζει πίσω από τις γραμμές μια ακόμη προσπάθεια κατοχύρωσης τουρκικών αντιλήψεων για τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες και μάλιστα από μια χώρα όπως η Τουρκία, η οποία δεν αναγνωρίζει καν εδώ και δεκαετίες το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας!
Σημειώνεται ότι η νέα ένταση δεν έρχεται από το πουθενά. Έρχεται σε μια στιγμή κατά την οποία η Τουρκία επιχειρεί να ενισχύσει συνολικά το περιφερειακό της αποτύπωμα. Η Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκας, η οποία υπεγράφη στις 7 Αυγούστου από Τουρκία, Σαουδική Αραβία και Πακιστάν, δημιουργεί έναν νέο μηχανισμό αμυντικής συνεργασίας, με τη λογική ότι επίθεση εναντίον ενός μέλους αφορά και τα υπόλοιπα. Η Αίγυπτος δεν είναι σήμερα μέλος, αν και η Άγκυρα θα ήθελε να τη δει να προσχωρεί, ώστε να εντείνει την πίεση απέναντι στην Ελλάδα και να δυσκολέψει το αυτονόητο: την αναγνώριση δηλαδή των θαλασσίων ζωνών νότια της Κρήτης κατά το Διεθνές Δίκαιο υπέρ της ελληνικής πλευράς και ενάντια στις τουρκικές «πειρατικές» βλέψεις.
Κάπου εδώ υπεισέρχεται και ο αμερικανικός παράγοντας. Ο Ντόναλντ Τραμπ χαιρέτισε τη συμφωνία της Μέκκας ως «σημαντικό βήμα», γεγονός που καταδεικνύει ότι η Ουάσιγκτον δεν αντιμετωπίζει αναγκαστικά με καχυποψία κάθε περιφερειακή πρωτοβουλία που ενισχύει την Τουρκία. Αντιθέτως, μπορεί να τη βλέπει ως μέρος μιας νέας αρχιτεκτονικής ασφάλειας στη Μέση Ανατολή, στην οποία οι περιφερειακές δυνάμεις αναλαμβάνουν μεγαλύτερο βάρος.
Για την Αθήνα τώρα, το μήνυμα είναι απλό, αλλά καθόλου ευχάριστο: η Τουρκία δεν εγκατέλειψε ποτέ την αναθεωρητική της ατζέντα. Απλώς για ένα διάστημα αποφάσισε να την εκφράζει με χαμηλότερη ένταση. Τα «ήρεμα νερά» λοιπόν δεν έγιναν ποτέ «ήρεμη θάλασσα». Και τώρα η επιφάνεια σε Αιγαίο και Κύπρο αρχίζει ξανά να ταράζεται…
