Δικαιώνει τις προσφυγές Μαρουσιωτών η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας, κρίνοντας ως παράνομη την ανέγερση του «The Mall Athnes», στο Ψαλίδι. Απίθανη θεωρείται η κατεδάφιση του εμπορικού κέντρου, αλλά είναι ανοιχτός ο δρόμος για επιβολή υψηλών προστίμων.
Επόμενο ήταν ο κ. Δορύλαος Κλαπάκης και οι συνεργάτες του, που για πολλά χρόνια πρωτοστάτησαν στους δικαστικούς αγώνες κατά του «The Mall Athens», να αισθάνονται πλέον πλήρως δικαιωμένοι, αν και το ιδιόκτητο εμπορικό ακίνητο της LAMDA DEVELOPMENT, του Ομίλου Λάτση, είναι απίθανο να κατεδαφιστεί, παρά την απόφαση του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου.
Το ιστορικό της παρανομίας
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα με τη σειρά, παρακολουθώντας περιληπτικά πώς κύλησε η ιστορία από το πρώην Χωριό Τύπου στο εμπορικό μεγαθήριο και από εκεί στην πρόσφατη απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ.
● Το 2001, με πρωθυπουργό της χώρας τον κ. Κώστα Σημίτη, ο τότε υπουργός Περιβάλλοντος, Χωροταξίας & Δημοσίων Έργων (ΠΕΧΩΔΕ) Κώστας Λαλιώτης συντάσσει τον νόμο 2947/2001 (περί Ολυμπιακής Φιλοξενίας), ο οποίος προβλέπει στο Χωριό Τύπου τη λειτουργία «χώρου υποδοχής πολεοδομικού κέντρου», αλλάζοντας τις μέχρι τότε χρήσεις γης στην περιοχή, που ήταν αμιγής κατοικία.
● Το 2003, η Ολομέλεια του ΣτΕ αποφαίνεται ομόφωνα ότι ο προαναφερόμενος νόμος είναι αντισυνταγματικός, με το σκεπτικό ότι επιβαρύνει ανεπανόρθωτα το οικιστικό περιβάλλον. Ωστόσο, παρά την απόφαση, οι εργασίες ανέγερσης του «The Mall Athens» συνεχίζονται, προκαλώντας την κατάθεση ερώτησης στη Βουλή εκ μέρους του ΚΚΕ, το οποίο καταγγέλλει τις αρμόδιες αρχές για «ολιγωρία».
● Την ίδια ακριβώς χρονιά, και προκειμένου να… παρακάμψει το εμπόδιο του ΣτΕ, η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, με εισηγητή τον τότε υπουργό Πολιτισμού και σημερινό αντιπρόεδρο της δικομματικής κυβέρνησης Ν.Δ.-ΠΑΣΟΚ Ευάγγελο Βενιζέλο, φέρνει και ψηφίζει στη Βουλή ως νόμο την ακυρωμένη από το ΣτΕ άδεια. Η επιδίωξη ήταν, με βάση την «ανακάλυψη» ότι ο νόμος επέχει θέση αδείας, να μην μπορεί να γίνει προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας.
● Παρά το παραπάνω «τρικ», πολίτες του Αμαρουσίου δεν το βάζουν κάτω και προσφεύγουν εκ νέου στο ΣτΕ, ζητώντας την ακύρωση του συγκεκριμένου αντισυνταγματικού νόμου, επικαλούμενοι, μεταξύ άλλων, και το άρθρο 93 του Συντάγματος, που ορίζει ότι τα δικαστήρια υποχρεούνται να μην εφαρμόζουν νόμο το περιεχόμενο του οποίου είναι αντίθετο προς το Σύνταγμα.
● Ερχόμαστε στον Φεβρουάριο του 2008, οπότε το Ε’ Τμήμα του ΣτΕ, με την 391/2008 απόφασή του, τάσσεται υπέρ της αποδοχής της προσφυγής κατοίκου του Αμαρουσίου για την υπόθεση του εμπορικού κέντρου. Έτσι, για πρώτη φορά γίνεται δεκτό το δικαίωμα ευθείας προσβολής εναντίον νόμου.
Παράλληλα, η υπόθεση κρίνεται ως πολύ σημαντική και παραπέμπεται στην Ολομέλεια του Ανώτατου Δικαστηρίου. Η εισήγηση του τότε συμβούλου και νυν αντιπροέδρου του ΣτΕ Ν. Ρόζου ήταν υπέρ των κατοίκων του Αμαρουσίου, που ζητούσαν την ακύρωση του νόμου 3207/2003, με τον οποίο τροποποιήθηκε το πολεοδομικό σχέδιο του Αμαρουσίου, προκειμένου να ανεγερθούν κτήρια με μεγάλο συντελεστή δόμησης, χωρίς καν την έκδοση οικοδομικών αδειών. Ο κ. Ν. Ρόζος θεωρούσε ότι ο νόμος 3207/2003 συγκρούεται ευθέως με το άρθρο 24 του Συντάγματος, καθώς επιφέρει επιδείνωση των όρων διαβίωσης των κατοίκων της περιοχής και του οικιστικού περιβάλλοντος του Αμαρουσίου.
● Φθάνουμε τον Μάρτιο του 2010, οπότε η Ολομέλεια του ΣτΕ αναβάλλει την έκδοση της τελικής απόφασης προκειμένου να αποφανθεί το Δικαστήριο Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΔΕΚ) για ανάλογη υπόθεση στο Βέλγιο. Η κρίση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου ήταν ότι ακόμη κι αν το Σύνταγμα δεν επιτρέπει να ελεγχθεί ένας νόμος, το δικαστήριο οφείλει να βρει τρόπο να ξεπεράσει το πρόβλημα και να εκδικάσει την υπόθεση. Η ετυμηγορία του αποτέλεσε μονόδρομο για τους Έλληνες δικαστές…
● Μεσολάβησαν κι άλλες αναβολές της εκδίκασης, για να φθάσουμε το 2013 στην οριστική και αμετάκλητη απόφαση του ΣτΕ, με την οποία κηρύσσεται άκυρη η οικοδομική άδεια ανέγερσης του «The Mall Athens».
Η τελευταία συνεδρίαση της Ολομέλειας του Δικαστηρίου έγινε υπό την προεδρία του Κωνσταντίνου Μενουδάκου, λίγο πριν αυτός αποχωρήσει από το Σώμα λόγω συμπλήρωσης του ορίου ηλικίας. Σε αυτήν δεν ακολουθήθηκε ο δρόμος που είχε χαράξει το Ε’ Τμήμα του ΣτΕ, το οποίο και είχε κρίνει ως αντισυνταγματικό τον περίφημο «νόμο Βενιζέλου» (3207/2003). Ίσως σε αυτό να έπαιξε ρόλο και το γεγονός ότι στο ΣτΕ μπορεί να προσβληθούν μόνον πράξεις της διοίκησης που έχουν εκδοθεί κατ’ εφαρμογήν ενός νόμου και όχι ευθέως ο ίδιος ο νόμος.
Έτσι, το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο υιοθέτησε το σκεπτικό ότι δεν είναι δυνατόν διοικητικές πράξεις, όπως η έκδοση οικοδομικής άδειας, να θεσπίζονται με νόμο, διότι με αυτόν τον τρόπο φαλκιδεύεται το δικαίωμα των πολιτών για δικαστική προστασία.
Συμμορφούμενοι με τη νομολογία του ΔΕΚ, οι δικαστές της Ολομέλειας δέχθηκαν κατ’ αρχήν ότι μπορεί η διοίκηση με νόμο να χορηγεί οικοδομική άδεια, ωστόσο έκριναν ότι σε αυτήν την περίπτωση πρέπει αυτό να γίνεται με τις προδιαγραφές που θα τηρούνταν εάν γίνονταν με διοικητική πράξη, δηλαδή με υπουργική απόφαση.
Στο πλαίσιο αυτό, στο «μικροσκόπιο» των Ελλήνων δικαστών μπήκε το κατά πόσο ο επίμαχος νόμος συμμορφωνόταν προς τις επιταγές που θέτει το άρθρο 24 του Συντάγματος για την προστασία του περιβάλλοντος. Και σύμφωνα με την άποψη της πλειοψηφίας, η οικοδομική άδεια για την κατασκευή του «The Mall Athens» είναι άκυρη, διότι δεν συντάχθηκε μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων και οι πολεοδομικές ρυθμίσεις έγιναν με μελέτη που δεν ήταν επαρκής και αιτιολογημένη.
Τι μέλλει γενέσθαι;
Τι σηματοδοτεί, ωστόσο, η απόφαση του ΣτΕ, η οποία και αναμένεται να δημοσιευθεί το νέο δικαστικό έτος; Βασικά, ότι η διοίκηση οφείλει να συμμορφωθεί με τα όσα επιτάσσει η δικαστική ετυμηγορία. Παρ’ όλα αυτά, θεωρείται εξαιρετικά απίθανο να δούμε το 75.000 τ.μ. εμπορικό μεγαθήριο να γκρεμίζεται ως ένα απλό αυθαίρετο. Όπως υποστηρίζουν νομικοί κύκλοι, οι ιδιοκτήτες του εμπορικού κέντρου έχουν τη δυνατότητα να προχωρήσουν εκ των υστέρων στη μελέτη περιβαλλοντικών όρων, ώστε να ξεπεραστεί ο «σκόπελος», όπως έχει συμβεί σε ανάλογη περίπτωση που έχει εξεταστεί από το ΔΕΚ.
Πάντως, ακόμη κι αν το «The Mall Athens» παραμείνει στη θέση του, στο Ψαλίδι Αμαρουσίου, αυτό δεν εμποδίζει την Πολεοδομία να προχωρήσει στην επιβολή υψηλών προστίμων ανέγερσης και διατήρησής του. Ωστόσο, το ύψος αυτών και κυρίως η είσπραξή τους θα εξαρτηθεί από τις σκληρές διαπραγματεύσεις που αναμένονται μεταξύ των δύο πλευρών…
