Γράφει ο Δρ. Θ. Μέτσης*
Είναι πολύ πιθανό τις ανησυχίες όλων μας για την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία από κινητά τηλέφωνα, κεραίες,WiFi κ.λπ. να οξύνουν τα “κακά μαντάτα” που πρόσφατα έλαβαν δημοσιότητα στην άλλη μεριά του Ατλαντικού και συγκεκριμένα στις 25 Μαΐου 2016.
Προηγούμενα άρθρα της εφημερίδας σας που εξέφραζαν ανησυχία για τις κεραίες της κινητής τηλεφωνίας πολύ σωστά εστίαζαν στον αριθμό και τις θέσεις των κεραιών, παράμετροι που πράγματι προβληματίζουν αλλά κατά τη γνώμη μου το βασικό πρόβλημα είναι τα όρια ακτινοβολίας της ICNIRP, στα οποία βασίζεται και η ελληνική νομοθεσία, όρια βεβαίως τoυ τέλους της δεκαετίας του 1990 που δεν έχουν ακόμα αναπροσαρμοσθεί σύμφωνα με τον τεράστιο όγκο επιστημονικών μελετών και πορισμάτων της τελευταίας δεκαπενταετίας.
Η μελέτη και τα πορίσματα που θα αλλάξουν πλήρως το σκηνικό όσον αφορά τις επιδράσεις της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας στην υγεία, έρχονται μόλις πριν από μερικές ημέρες από τις Ηνωμένες Πολιτείες από κρατικό φορέα και μάλιστα ταυτίζονται με τα πορίσματα χιλιάδων άλλων επιστημονικών φορέων που μέχρι σήμερα είχαν καταδικαστεί να παραμένουν στην αφάνεια.
Την επί 20 περίπου χρόνια μονοπώληση των ορίων της HMA από την ICNIRP (International Committee for Non Ionizing Radiation Protection),όρια που όπως ανέφερα, δυστυχώς, ασπάζεται και η ελληνική νομοθεσία, φαίνεται να ανατρέπουν τα πρώτα αποτελέσματα της μακρόχρονης έρευνας της NTP (US National Toxicology Program), ενός κρατικού φορέα που οργανικά ανήκει στο NIH (National Institute of Health) των ΗΠΑ.
Τα αποτελέσματα που κοινοποιήθηκαν από την NTP κάνουν λόγο για μια καθαρά θετική σχέση μεταξύ της ακτινοβολίας των συχνοτήτων της κινητής τηλεφωνίας και της εμφάνισης καρκίνου σε πειραματόζωα και μάλιστα σε χαμηλές συχνότητες GSM και 2G αφού αυτές ήταν οι συχνότητες που έκανε χρήση η κινητή τηλεφωνία πριν αρκετά χρόνια, όταν ξεκίνησε και η έρευνα της NTP, μία έρευνα που στοίχισε στον Αμερικανό φορολογούμενο 25 εκατομμύρια δολάρια.
Η δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων αυτών δεν αφήνει πολλά περιθώρια και θα πρέπει τώρα να ληφθούν σοβαρά υπ’ όψιν και οι επιπτώσεις της μη ιονίζουσας ακτινοβολίας στην υγεία των πολιτών και επομένως να κατεβούν δραστικά τα όρια που ισχύουν σήμερα και καθορίζονται από την ICNIRP.
Η σχέση αυτή δεν είναι καθόλου καινούργια αλλά η NTP είναι ο πρώτος κρατικός φορέας που ανοιχτά ανατρέπει (ενδεχομένως και άθελά του) το δόγμα της ICNIRP που επί χρόνια προσπαθεί να πείσει ή μάλλον να παραπλανήσει ότι μόνο η ακτινοβολία που επηρεάζει θερμικά τον ανθρώπινο ιστό είναι η “κακή ακτινοβολία”, δίνοντας έμμεσα και με πλήρη σιγουριά συγχωροχάρτι στη μη-ιονίζουσα ακτινοβολία, δηλαδή την ακτινοβολία που περιλαμβάνει τις κατ’ εξοχήν συχνότητες που χρησιμοποιούνται στις ασύρματες συσκευές, κινητά τηλέφωνα, WiFi, radar, έξυπνους μετρητές και όλες τις σημερινές γνωστές μορφές της ασύρματης επικοινωνίας.
Η “ασύρματη πολυμηχανή’’
Σοβαρές μελέτες και πορίσματα δεκαετίας και πλέον από επιστημονικούς φορείς και πολλά ακαδημαϊκά ιδρύματα που ανατρέπουν το “δόγμα” της ICNIRP ήρθαν σε σύγκρουση με τα συμφέροντα της “ασύρματης πολυμηχανής” και δεν έγιναν δεκτά παρά μόνο από μεμονωμένες χώρες όπως την Ιταλία, τη Ρωσία, την Ελβετία και την Κίνα που είναι μερικές από τις χώρες που κατέβασαν τα επιτρεπτά όρια ακτινοβολίας και μάλιστα κατά 100 φορές σε σχέση με αυτά που ορίζει η ICNIRP.
Βέβαια η STOA (Science and Technology Options Assessment) της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2001 είχε προτείνει μείωση των ορίων της ICNIRP κατά 100.000 φορές ενώ το BIOINITIATIVE REPORT 2012 που βασίζεται σε 1800 ηλεγμένες επιστημονικές μελέτες έχει προτείνει όπως τα όρια για εσωτερικούς χώρους μειωθούν κατά 3.000.000 φορές.
Αυτή την τεραστίων διαστάσεων αντιπαράθεση μεταξύ των ορίων της ICNIRP που παθητικά υιοθετούν πολλές χώρες στον πλανήτη και των χιλιάδων επιστημόνων ερευνητών και γιατρών (βλέπε επιστολή ή μάλλον κραυγή απόγνωσης, 200 και πλέον επιστημόνων προς UN -Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών- και WHO -Παγκόσμιο οργανισμό Υγείας- το 2015) ήρθαν να ταράξουν τα πρόσφατα αποτελέσματα του NTP που τεκμηριώνουν μια σαφή σχέση μεταξύ της μη ιονίζουσας ακτινοβολίας, όπως αυτής που χρησιμοποιείται στην κινητή τηλεφωνία και της εμφάνισης καρκινικών όγκων στον εγκέφαλο και στην καρδιά σε χιλιάδες πειραματόζωα (αρσενικά ποντίκια) του προγράμματος NTP.
Πολλές έρευνες και πορίσματα άλλων επιστημονικών φορέων έχουν κατά καιρούς πατήσει τον “κώδωνα του κινδύνου”, όμως, ανεπιτυχώς, αφού οι κρατικοί φορείς προτιμούν να βλέπουν την κινητή τηλεφωνία σαν μια νέα “βιονική αγελάδα” όπου το άρμεγμά της παραμένει σχεδόν ανεξάντλητο. Το 2000 η δημοπράτηση των συχνοτήτων της κινητής τηλεφωνίας στο Ηνωμένο Βασίλειο έφερε στα κρατικά ταμεία ένα ποσό 22,5 δισεκατομμυρίων λιρών, ενώ το 2013 η επέκταση σε 4G στην ίδια χώρα έφερε ένα επί πλέον ποσό 2,3 δισεκατομμυρίων λιρών.
Με αυτά τα έσοδα και με επιπλέον τους φόρους επί της κινητής τηλεφωνίας και τα έσοδα από το ΦΠΑ δεν είναι εύκολη η αντιπαράθεση οποιουδήποτε κράτους με την διεθνή πια “ασύρματη πολυμηχανή” αφού τα κρατικά έσοδα από την κινητή τηλεφωνία και γενικότερα την ασύρματη επικοινωνία, είναι υπέρογκα και υπερκαλύπτουν με διαφορά ό,τι πρόσθετο έξοδο προκύπτει στο εθνικό σύστημα υγείας εξ’ αιτίας των συνεπειών στην υγεία από την ηλεκτρονική ακτινοβολία.
Είναι γεγονός ότι πολύ λίγες χώρες έχουν τολμήσει να ορίσουν “εθνικά όρια” ακτινοβολίας και οι περισσότερες χώρες βολεύονται να αναφέρονται απλώς στα όρια του 1998 της ICNIRP, αποποιούμενες κάθε ευθύνη γνωρίζοντας όμως ότι ούτε ή ένταση, ούτε η χρήση, ούτε οι συχνότητες σήμερα έχουν την παραμικρή σχέση με αυτές που υπήρχαν σχεδόν 20 χρόνια πριν.
Η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων της έρευνας του NTP ευαισθητοποίησε και την ACS (American Cancer Society)και στις 27 Μαΐου ο Otis W. Bradley (Chief Medical Officer) αναφέρει: Για χρόνια δεν έχουμε συνειδητοποιήσει τους διάφορους κινδύνους από την ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων λόγω έλλειψης “σωστής επιστημονικής κάλυψης του θέματος”. Τα αποτελέσματα που δόθηκαν από την NTP, λέει ο ίδιος, βασίζονται σε σωστή επιστημονική βάση.
Τα αποτελέσματα συνεχίζει ο εκπρόσωπος της Αμερικανικής Καρκινικής Εταιρείας, δεν ήταν τα αναμενόμενα και δεν περιμέναμε η μη ιονίζουσα ακτινοβολία να προκαλεί τέτοιου είδους καρκινικά συμπτώματα και γι’ αυτό προσθέτει, η σωστή έρευνα είναι απαραίτητη για την αξιολόγηση του Καρκίνου.
Με αυτές τις δηλώσεις ο Bradley μάλλον δικαιολογεί τη σιωπή ετών της ACS και προσποιείται ότι αγνοεί πολλά δημοσιευμένα άρθρα του International Journal of Oncology, τη δουλειά του Cancer Institute στο University of Pittsburg, τα δημοσιεύματα του καθηγητή Hardell στο Oncology University Hospitalτου Orebro στη Σουηδία, τα συγγράμματα και ανακοινώσεις του καθηγητή Ο.Johansson επί 30 χρόνια ερευνητή στο Karolins kaInstitute της Σουηδίας, την Interocc Study του CREAL στην Barcelona με συνεργασία 7 χωρών, τα συναφή αποτελέσματα του Ramazzini Institute στην Bologna, του Bioinitiative report του 2007 και 2012, το Intelligent Document, US Army Medical Intelligence 1976, το Vienna Resolutionτου 2002, το Celetun Consensus Statement 2010 στη Νορβηγία, το International Doctors Appeal 2012 και εκατοντάδες άλλες μελέτες, κινήσεις και δημοσιεύσεις από τον παγκόσμιο Επιστημονικό και Ιατρικό Κόσμο που αναφέρουν, πιστοποιούν, προειδοποιούν και φωνάζουν για καρκινογενέσεις από τη μη ιονίζουσα ακτινοβολία.
Είναι γεγονός ότι η ACS δεν θα μπορούσε πλέον να σιωπά και γι’ αυτό έσπευσε να σχολιάσει τα αποτελέσματα που κοινοποιήθηκαν από έναν Αμερικανικό κρατικό φορέα ενώ είναι γεγονός ότι ανάλογα αποτελέσματα έχουν δοθεί στη δημοσιότητα από διάφορους επιστημονικούς φορείς εδώ και δεκαετίες.
Το αμερικανικό Πεντάγωνο έχει αναφορές από τη δεκαετία το 1970 για τις δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία από τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα και ειδικά από τη χρήση των radar ενώ πολλές μελέτες της δεκαετίας του 1990 προειδοποιούν για τις δυσμενείς επιπτώσεις της ΗΜΑ. Το BIOINITIATIVE REPORTτου 2012 παίρνει σαφείς αποστάσεις για τα επιτρεπτά όρια της ΗΜΑ ενώ το έργο του καθηγητή Neil Cherry στο Lincoln Universityτης Νέας Ζηλανδίας (2001) μπορεί να καλυφθεί επιγραμματικά με τη φράση του “καμία ακτινοβολία δεν είναι ασφαλής”.
Τα “νόμιμα” και επιτρεπτά όρια στη χώρα μας
Στη χώρα μας τα “νόμιμα” και επιτρεπτά όρια του 1998, με μείωση κατά 40% που θα σπεύσει να προσθέσει η ΕΕΑΕ, είναι μάλλον θεωρητικά αν όχι ξεπερασμένα. Στο Μαρούσι αν λάβουμε την έκτασή του ως 12,8 χλμ2 και υπάρχουν 294 κεραίες (ίσως σήμερα παραπάνω) και δώσουμε μια θεωρητική ισοκατανομή με γεωμετρικές συντεταγμένες, τότε θα αναλογούν μία κεραία σε κάθε 0,043 χλμ2, μια διάταξη που σημαίνει ότι, με εξαίρεση τη θεωρητική ορθογώνια περίμετρο, κανείς δεν απέχει πάνω από 145 μ. από μία κεραία κινητής, αλλά στην πράξη επειδή δεν υπάρχει ισοκατανομή, ίσως, η αναλογία αυτή να ξεπερνά σε ορισμένες περιοχές τις 2-3 κεραίες ανά 0,043 χλμ2 με πυκνότητα ακτινοβολίας που ενδεχομένως συγχωρεί το ελληνικό κράτος αλλά η NTP εύκολα θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει για να συνεχίσει τα πειράματα της.
Πιο ανησυχητική είναι η ανεξέλεγκτη διάταξη των κεραιών δίπλα σε σχολεία, νηπιαγωγεία, παιδικούς σταθμούς και πολυσύχναστους δρόμους ή και δρόμους ήπιας κυκλοφορίας που συναντούμε στα βόρεια προάστια και η ευρεία κάλυψη με WiFi, όταν η Γαλλία και η Γερμανία έχουν νομοθετήσει για την απαγόρευση του WiFi στους βρεφικούς σταθμούς (Γαλλία) και σχολεία (Γερμανία) και πολλές πόλεις μεμονωμένα έχουν υιοθετήσει την ίδια πρακτική (βλ. πόλη της Haifa στο Ισραήλ).
Στα βόρεια προάστια της Αττικής θα βρούμε σήμερα βρεφονηπιακούς σταθμούς σε απόσταση μόλις 50 μέτρα από κεραίες κινητής τηλεφωνίας, παιδικές χαρές με τις ίδιες συνθήκες ή και με free WiFI!, σχολεία με 1, 2 ή ίσως και 3 κεραίες σε απόσταση μόλις 100 μέτρων αλλά και κεραίες καμουφλαρισμένες σε ταράτσες που ακτινοβολούν στο παιδικό δωμάτιο της διπλανής πολυκατοικίας από απόσταση ίσως και λιγότερη των 50μ.
Στη χώρα μας μάλλον δεν υπάρχει η ανάλογη στατιστική αλλά από τη μακρινή Αυστραλία και συγκεκριμένα από την “Australian Autism ADHD Foundation”παίρνουμε συγκεκριμένο μήνυμα και πληροφορούμεθα για τα αυτιστικά παιδιά ή παιδιά με ASD (Autistic Spectrum Disorders) και για ADHD (Attention Deficit/Hyperactivity Disorders) που είναι αποτέλεσμα των περιβαλλοντικών συνθηκών και συγκεκριμένα, παραθέτει τα στατιστικά στοιχεία της Αμερικής, όπου τα παιδιά που διαγνώσθηκαν με Αυτιστικό σύνδρομο το 1970-1980 ήταν 1 στα 2500, το 2000 ένα στα 150, το 2004 ένα στα 124, το 2008 ένα στα 88, για να φτάσει το 2013 ένα στα 50, σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία της αμερικανικής CDC (Centre for Disease Control). Τα νούμερα αυτά έρχονται στατιστικά και “κουμπώνουν” σε τρομερή αντιστοιχία με τη χρήση, την έκταση και την ανάπτυξη της κινητής τηλεφωνίας.
Τα WiFi της νέας γενιάς με συχνότητες άνω των 5 GHz είναι σχεδιασμένα να διαπερνούν δομικά στοιχεία, τοίχους, ακόμα και beton. Τα νέα Routers που διατίθενται από τους παρόχους των τηλεπικοινωνιών έχουν επιλογή 2,4 και 5,4 GHz και η επιλογή της συχνότητας είναι στην ευχέρεια του χρήστη! Είναι δυνατόν σε κάποιους χώρους να δεχόμαστε σήμα WiFi από 5 έως και 10 διαφορετικές πηγές.
Βυθισμένοι σε αυτήν τη λίμνη των μικροκυμάτων που ήδη βρισκόμαστε είναι πιθανόν η πρόσφατη αλλά “συγκρατημένη” ανακοίνωση των πορισμάτων της NTP να σηματοδοτήσει μια νέα εποχή για την προστασία των πολιτών από τη μάλλον ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και εξάπλωση των ραδιοσυχνοτήτων και η θυσία των εκατοντάδων αρσενικών ποντικών το πειράματος της NTP να πιάσει κυριολεκτικά τόπο.
Βέβαια δεν θα έπρεπε να περιμένουμε να πατηθεί το σήμα κινδύνου από την άλλη μεριά του Ατλαντικού. Η Κύπρος που πρόσφατα μπόρεσε να ξεπεράσει τα μνημόνια φαίνεται ότι εργάζεται συστηματικά και αποτελεσματικά σε πολλούς άλλους τομείς. Η Κυπριακή Εθνική Επιτροπή για το Περιβάλλον και την Υγεία του Παιδιού έχει αναπτύξει σοβαρές πρωτοβουλίες όσον αφορά στην προστασία των παιδιών από την Ηλεκτρομαγνητική Ακτινοβολία και χαρακτηριστικό είναι το Video που έχει κυκλοφορήσει μ ετα παιδιά που εύλογα ρωτάνε “Αφού μας αγαπάτε γιατί μας ακτινοβολείτε;”
Το πρώτο μέλημα της Αυτοδιοίκησης
Πρώτο μέλημα της τοπικής αυτοδιοίκησης, πρέπει να είναι, να μεγαλώσει την απόσταση μεταξύ των κεραιών κινητής τηλεφωνίας και των χώρων που κυκλοφορούν παιδιά είτε αυτοί οι χώροι είναι σχολεία, παιδικές χαρές, βρεφονηπιακοί σταθμοί, νηπιαγωγεία, μαιευτήρια ή πάρκα και πολυσύχναστοι εμπορικοί δρόμοι. Η ένταση και η πυκνότητα της ακτινοβολίας φαίνεται ότι κάποια στιγμή θα πρέπει να προσαρμοσθεί στα σύγχρονα δεδομένα αλλά μέχρι τότε είναι υποχρέωση όλων μας να προστατεύσουμε την ευαίσθητη νέα γενιά και να ενημερώνουμε τους πολίτες για τους κινδύνους τους οποίους μας έχει ήδη κτυπήσει το καμπανάκι η επιστήμη.
Τέλος θα πρέπει έστω κάποιοι “χαρισματικοί” ηγέτες, αν βέβαια υπάρξουν, να καταλάβουν ότι, το ομολογουμένως πλούσιο και συνεχές άρμεγμα της “βιονικής αγελάδας” που λέγεται ασύρματη επικοινωνία, δεν μπορεί να συνεχισθεί σε βάρος της δημόσιας υγείας, και για αυτόν το σκοπό θα πρέπει μάλιστα να παραβλέψουν και να θυσιάσουν το “προσωρινό” πλεόνασμα του κρατικού ισοζυγίου εσόδων – εξόδων που προκύπτει από τη χωρίς όρια και ίσως άναρχη επέκταση, της ασύρματης επικοινωνίας.
* Ο Δρ. Θεόδωρος Μέτσης είναι Μηχανολόγος – Ηλεκτρολόγος, Περιβαλλοντολόγος, Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Manchester Αγγλίας. Γεννήθηκε στην Αθήνα και σπούδασε Μηχανολογία στο Πανεπιστήμιο του Hertfordshire στην Αγγλία. Παρακολούθησε μεταπτυχιακές σπουδές και έλαβε το πτυχίο Master of Science από το Πανεπιστήμιο του Manchester και στη συνέχεια την αναγνώριση του Διπλώματος του Μηχανολόγου-Ηλεκτρολόγου από το ΕΜΠ (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο).
Το 1973 έλαβε το διδακτορικό δίπλωμα (Ph.D.) από το Πανεπιστήμιο του Manchester σε industrial Management. Έχει εργασθεί στη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, στην Ελλάδα και στη Μέση Ανατολή.
Ο Δρ. Θ. Μέτσης έχει δημοσιεύσει πολλές επιστολές και άρθρα στον ξένο Τύπο σχετικά με οικολογικά κτίρια με έμφαση στα “Low Carbon – Healthy Buildings”, τον περιορισμό της Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης και Electrosmog και έχει δώσει αρκετές διαλέξεις στον τομέα αυτόν.
