του Δημητρη Μασουρη
Τον βλέπαμε πρωί πρωί να ξεκινάει από τον Αναβρυτά, όπου είχε την όμορφη κατοικία του μέσα σ’ ένα τεράστιο δασόκτημα με απέραντο λαχανόκηπο, ανοιχτού ορίζοντα κλιμακωμένου με κυπαρίσσια, άγρια και ήμερα λουλούδια, οπωροφόρα και διακοσμητικά δέντρα. Ήταν απλά ντυμένος χειμώνα καλοκαίρι και κρατούσε πάντα στο χέρι του ένα ξύλινο μπαστουνάκι με το οποίο απομάκρυνε, όταν τύχαινε στο δρόμο του κανένα κουτάκι αναψυκτικού ή χαρτιά σκουπιδιών. Του άρεσε πολύ η καθαριότητα.
Βάδιζε σχεδόν γρήγορα και το βάδισμά του έδειχνε δυνατό θαρραλέο άνδρα με απέραντη θέληση και υπομονή, αποφασισμένο στην πραγμάτωση των επιθυμιών του. Αγαπούσε τη δουλειά, ήθελε να πραγματοποιείται η εντολή του και ήταν πλασμένος να εξυπηρετεί τον άνθρωπο. Ήταν αριστοκράτης χωρίς να το δείχνει, ευγενικός στους τρόπους, απλός, προσιτός, πράος, ήρεμος, φιλοσοφημένος. Ήταν άνθρωπος, που τα έδινε όλα χωρίς να κρατάει τίποτε για τον εαυτό του. Και αυτό το έδειξε με τη δημιουργία βιώσιμων και επωφελών για το Μαρούσι έργων, που κατά την ιταλική και γερμανική κατοχή φανέρωσε όλο το μεγαλείο της ανθρώπινης παρουσίας του.
Κατά την ιταλογερμανική τραγική περίοδο της κατοχής άνοιξε τις πύλες του χτήματός του και όλη την παραγωγή του λαχανικά, πατάτες, λάδι, φρούτα κ.ά. τα χρησιμοποίησε για συσσίτιο, δίνοντάς τα στους κατοίκους του Μαρουσιού. Τότε για ένα χρόνο στο χτήμα του έζησε και η Μελίνα Μερκούρη με τον αδελφό της Σπύρο. Αυτός ήταν ο Τζων Βορρές. Το Μαρούσι τον τίμησε δύο φορές, εκλέγοντάς τον δήμαρχο της πόλης. Αλλά αν και το Μαρούσι τίμησε πολλούς έκτοτε, όμως λησμόνησε τον ευεργέτη του. Ένα μαρμάρινο άγαλμα δεν υψώθηκε στην πόλη, που αγάπησε και αγαπήθηκε και κοιμάται στα χώματά της ή έστω και πήλινο πρόπλασμα σε μια προθήκη αίθουσάς της, ένα εκμαγείο.
Εχουν περάσει εξήντα περίπου χρόνια από τότε, που ο Τζων Βορρές μαζί με το Βαγγέλη τον Πετρούτσο σχεδίαζαν στην πλατεία Πίνδου (τώρα Αλεξ. Γαρδέλη) την ίδρυση ενός περιπτέρου (κιόσκι) αγγειοπλαστικής – κεραμικής με μια μικρή στέρνα – δεξαμενή – νουφαροφυτεμένη.
Και ήταν Ιούλιος του 1955, όταν οργανώθηκαν τα πρώτα εγκαίνια της έκθεσης στην τότε Πλατεία Πίνδου. Παραβρέθηκε και παιάνισε η φιλαρμονική του στόλου και από τους επισήμους ετίμησε με την παρουσία της η A.B.Υ. πριγκίπισσα Νικολάου, πλαισιουμένη από πλήθος κόσμου. Πρόεδρος της Κεραμικής – Αγγειοπλαστικής τότε ήταν ο Γιάννης Φραγκουλάκης.
Ο Αύγουστος του 1955 ήταν ένας αστραφτερός μήνας για την αγγειοπλαστική του Μαρουσιού. Αυτή η τέχνη διδάχτηκε από τους Φοίνικες αλλά στα ελληνικά χέρια έφτασε στην τελειότητα.
Θέλουμε να δούμε στάμνες νερού (1896) από χώμα της Καλογρέζας, που μεταφερόταν με τις μαρουσιώτικες σούστες στην Αθήνα από τα μαρουσιώτικα καμίνια. Τέτοιες στάμνες υπάρχουν ακόμη στο Μαρούσι; Ο αγγειοπλάστης Γ. Ατσώνιος (1995) είχε επιτυχώς ποιήσει με θαυμάσια εμπειρία μια στάμνα τέτοια με συμβολή του Γιάννη Ρεμπίκου, στόλισμα του γραφείου μου.
Η τέχνη της Κεραμικής ξαναγεννήθηκε στο Μαρούσι το 1910 και το πρώτο αγγειοπλαστείο ίδρυσε ο Μιχελής Πανταλιός, Σιφνιός. Αυτός συνέχιζε να κατασκευάζει στάμνες μεταφοράς νερού για την Αθήνα, ενώ μετά από λίγα χρόνια ο Κώστας Καλογήρου, Σιφνιός, άνοιξε άλλο αγγειοπλαστείο κατασκευής σταμνών. Το έργο του συνέχισαν τα παιδιά του με εξαιρετική παραγωγή. Αγγειοπλαστείο ίδρυσε και ο Λουκατάρης, που έπειτα από λίγα χρόνια αγόρασε ο Σκλάβαινας, ο θαυμάσιος αυτός έμπειρος τεχνίτης, της λατρείας του πηλού.
Στην ωραία τέχνη της Αγγειοπλαστικής δόθηκε ένας γνήσιος ελληνικός παλμός. Με την αλληγορία της και με τον τρόπο έκφρασης τα κεραμικά του Μαρουσιού μετέφεραν και στις άλλες χώρες του κόσμου τη ζωτικότητα της φυλής μας. Αξιόλογος ζωγράφος απεικονιστής σκηνών ειδυλλιακού βίου ελληνικής υπαίθρου σε πήλινα δισκάρια, εμφανίστηκε και ο Αμαρουσιώτης Πάνος Σταθάτος, συγγραφέας του βιβλίου «Το φως του Μαραθώνα», που διέπρεψε ως καθηγητής της Ιστορίας της Τέχνης και Αρχιτεκτονικής στο New York University.
Όμως λίγο μετά, η αγγειοπλαστική έκθεση άρχισε να ξεφτίζει και παραλίγο να συγχωνευθεί με την έκθεση λαϊκής τέχνης της Κηφισιάς (1958). Τότε έσωσαν την έκθεση οι ίδιοι οι αγγειοπλάστες, που κράτησαν αξιοπρόσεχτη την τέχνη τους.
Ο Αλ. Γαρδέλης, ως δήμαρχος Αμαρουσίου -νέος τότε οραματιστής του Αμαρουσίου- απέβλεψε στην προβολή της Αγγειοπλαστικής με μόνιμο περίπτερο στην πλατεία Πίνδου. Αυτό θα ήταν διαρκείας και ορίστηκε ημερομηνία έναρξης η 20ή Αυγούστου 1959 με σκοπό το μέλλον της να είναι πανελλήνιον. Καθορίστηκε να λειτουργήσει ως Β’ Πανελλήνια Έκθεση Αγγειοπλαστικής 1959.
Τα εγκαίνια της Γ’ Αγγειοπλαστικής Έκθεσης με ονειρώδη διάκοσμο και πλούσια εκθέματα πραγματοποιήθηκαν το Σάββατο 6-8-1960 και με μεγαλοπρέπεια στην πλατεία της Αγίας Λαύρας, ώστε ο απώτερος σκοπός ήταν να έχει αυτή πανελλήνιο ενδιαφέρον. Τότε διακρίθηκε και συζητήθηκε πολύ η τέχνη του αγγειοπλάστη Δελαβίνια. Όμως το 1968 ρίχτηκε η ιδέα να λειτουργήσει η 10η έκθεση στο κτήμα Συγγρού. Ήταν μόνο ιδέα!
Η 11η Πανελλήνια Έκθεση πραγματοποιήθηκε στην Πλατεία Αγίας Λαύρας (1969). Τον Αύγουστο του 1969 εντυπωσίασε με την εμφάνισή της η επίσκεψη στην έκθεση της Τζάκυ Ωνάση. Ήταν μια αποθεωτική εμφάνιση. Η 12η πραγματοποιήθηκε πάλι (1970) στην Πλατεία Αγίας Λαύρας. Το 1971 έγιναν τα εγκαίνια στο εκθετήριο (Αμαρυσίας Αρτέμιδος και Σαλαμίνος). Παράλληλα με την 13η Πανελλήνια Έκθεση Κεραμικής – Αγγειοπλαστικής και με πρόεδρο τον εξαίρετο Γιώργο Σκλάβαινα και διεύθυνση: Ι. Μεταξά – Σαλαμίνος. Μετά παγιώθηκε η διεύθυνση της Έκθεσης στη λεωφόρο Κηφισιάς.
Έτσι σταθεροποιήθηκε στεγασμένη σε οίκημα του τότε Εθνικού Βασιλικού Ιδρύματος -Τεχνικαί Σχολαί- σε ένα χώρο πολυαγαπημένο της αλάνας μας του φίτσου, του ξυλικιού, του ποδοσφαίρου κλπ. από τα παιδικά μας χρόνια, η δημιουργία μόνιμου εκθετηρίου Αγγειοπλαστικής και Κεραμικής Αμαρουσίου. Υπολογίζω πως στα 61 χρόνια από την ύπαρξη της αγγειοπλαστικής – κεραμικής κίνησης στο Μαρούσι (1955-2016) να έχουν πραγματοποιηθεί ίσως 58 εγκαινιάσεις.
