Προερχόμενος από μια από τις πιο παλιές οικογένειες της Μεταμόρφωσης, η Τέχνη ήταν έντονη στο περιβάλλον του. Ο πατέρας του είχε τον κινηματογράφο της πόλης από το 1949. Σπούδασε κλασικό τραγούδι και ανώτερα θεωρητικά της Μουσικής, ενώ παρακολούθησε σεμινάρια στο χορό, τη σκηνοθεσία και τα εικαστικά. Για 17 χρόνια συνεργάστηκε με τα μουσικά σύνολα του Δήμου Αθηναίων. Έχει εμφανιστεί σε 16 χώρες και σε χώρους που προκαλούν δέος, όπως η Vienna Musikverein, Tchaikovsky Hall της Μόσχας, την Opera Classika Europa κ.α. Ο δρόμος και η καρδιά των αναμνήσεων που χτυπάει μέσα του, τον έφερε ξανά στην αγκαλιά της πόλης, όπου μεγάλωσε και αγάπησε.
Ο Υπεύθυνος καλλιτεχνικού προγραμματισμού και Καλλιτεχνικός Διευθυντής των Μουσικών Συνόλων και των καλλιτεχνικών δομών του Δήμου Μεταμόρφωσης, Δημοσθένης Σταυριανός μιλάει στην ΑΜΑΡΥΣΙΑ για το φιλόδοξο και ιδιαίτερα υψηλού επιπέδου πολιτιστικό πρόγραμμα, αλλά και την αγάπη την οποία δείχνουν οι νέοι της πόλης στην ποιότητα και την ειλικρίνεια που τους παρέχεται.
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΡΑΠΟΓΛΟΥ
Το ερώτημα για να ξεκινήσει η όμορφη συζήτηση που ακολούθησε, ήταν εύλογο: Τι είναι αυτό που κάνει τα μουσικά σύνολα και όχι μόνο του Δήμου Μεταμόρφωσης να ξεχωρίζουν τόσο σε δομή, αλλά κυρίως σε παραγωγή πολιτιστικού περιεχομένου;
«Αυτό που έγινε ήταν ότι κάναμε μερικές διαφοροποιήσεις στη συγκρότηση, τον τρόπο λειτουργίας και τον προγραμματισμό της Ορχήστρας πνευστών και κρουστών. Δουλέψαμε πάνω στην ήδη υπάρχουσα υποδομή, με έναν πιο σύγχρονο, ευρωπαϊκό τρόπο. Στόχος ήταν να μην έχουμε μια ορχήστρα μόνο για κάποιες λίγες επίσημες εκδηλώσεις, αλλά μία ορχήστρα που θα αποτελεί ζωντανό κύτταρο», εξηγεί αρχικά ο κ. Σταυριανός.
Ο στόχος φαίνεται ότι έχει επιτύχει, καθώς ήδη έχουν πραγματοποιηθεί ορισμένες εξαιρετικές παραστάσεις που αποδεικνύουν αυτή τη νέα φιλοσοφία.
«Τα τελευταία χρόνια, χωρίζουμε σε υποσύνολα και ενσωματώνουμε μέλη από τους μαθητές και στην ορχήστρα και τις παραγωγές. Είναι ένας τομέας που μας ενδιαφέρει. Να ταιριάζουμε μουσικά και καλλιτεχνικά όλα τα υποσύνολα και να δημιουργούμε κοινά έργα. Για παράδειγμα, ανεβάσαμε την «Ελένη» του Ευρυπίδη και την «Οδύσσεια» του Ομήρου, όπου η ορχήστρα έπαιξε σε συνεργασία με το 1ο Γυμνάσιο. Κάναμε επίσης ένα αφιέρωμα στον Νίκο Ξυλούρη, όπου παρέστη και η σύζυγος του. Οργανώσαμε χριστουγεννιάτικο γκαλά, μαζί με τις χορωδίες του Δήμου. Κατά την προηγούμενη περίοδο, με την προσθήκη ενός σώματος εγχόρδων κάναμε την οπερέτα «Ο Βαφτιστικός». Στο Δήμο λειτουργούν και τρεις χορωδίες, που επίσης ανασυγκροτήσαμε τη λειτουργία τους. Μέχρι πρότινος λειτουργούσαν με έναν τετριμμένο και παγιωμένο τρόπο. Προετοιμάζονταν και στο τέλος της χρονιάς έκαναν μια συναυλία ή έπαιρναν μέρος σε ένα Φεστιβάλ Χορωδιών. Δεν το απορρίψαμε, το διατηρήσαμε, αλλά και το αναπτύξαμε. Η Χορωδία έπαιξε στον «Βαφτιστικό». Έμαθαν τα χορωδιακά μέρη της οπερέτας και έπαιξαν μαζί μας. Στην «Ελένη» τα παιδιά συμμετείχαν στο χορό. Στην «Οδύσσεια» επίσης. Αυτό έχει ένα ενδιαφέρον γιατί στις μεγάλες εκδηλώσεις ενώνουμε τις τρεις χορωδίες, κάτι που δεν συνέβαινε έως τώρα. Έχει μια δυσκολία για εμάς να το κάνουμε με έναν σωστό τρόπο μουσικά και στο επίπεδο της επικοινωνίας μεταξύ των μελών, αλλά έχει τρομακτικό ενδιαφέρον. Για παράδειγμα, στην «Ελένη» είχαμε πάνω στη σκηνή πέντε γενιές Μεταμορφωσιωτών, από ένα παιδάκι 5 χρονών, έως μια κυρία 92 ετών. Είναι σπουδαίο αυτό».
Ο ίδιος, ωστόσο, δεν κάνει εκπτώσεις ως προς τον τρόπο που συμμετέχει στις παραστάσεις, δείχνοντας τον απόλυτο σεβασμό σε όλους είτε πρόκειται για επαγγελματίες είτε για μέλη των μουσικών συνόλων.
«Αυτό είναι αλήθεια. Είτε στο Δήμο είτε στο… πεζοδρόμιο να τραγουδήσω, προετοιμάζομαι και τραγουδώ με τον ίδιο ακριβώς τρόπο σαν να τραγουδούσα σε μια μεγάλη συναυλία στο εξωτερικό. Το αντιμετωπίζω ακριβώς με τον ίδιο τρόπο. Η πόλη το καταλαβαίνει αυτό. Το ξέρουν οι άνθρωποι. Δεν τους υποτιμώ. Κάθε άλλο. Θεωρώ πολύ σημαντικά αυτά που κάνουμε», αναφέρει.
«Είμαστε ανοικτοί σε όλους»
Όπως ξεκαθαρίζει, δεν υπάρχουν στεγανά, περιορισμοί και όρια στα όσα μπορούν να διδαχθούν τα παιδιά.
«Διδάσκουμε δωρεάν όλα τα πνευστά και κρουστά όργανα στα παιδιά της πόλης, αλλά και σε μεγάλους. Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι σε κάθε όργανο, ειδικά τα πνευστά, είναι διαφορετική η ηλικία που μπορεί να ασχοληθεί. Έχει να κάνει με τη φυσιολογία των χειλιών και άλλα χαρακτηριστικά. Δεν κάνουν όλοι για όλα. Ανάλογα με την ανατομία, σε κάποιους ταιριάζουν άλλα όργανα. Είμαστε, όμως, ανοικτοί στο να δοκιμάσουν τι τους αρέσει. Από 5-6 χρονών κάθε παιδί μπορεί να ξεκινήσει. Το ίδιο συμβαίνει και με τα χάλκινα και τα κρουστά. Βλέπει ποιο του ταιριάζει για την ηλικία και την ανατομία του και το κατευθύνουμε σε αυτό το όργανο».
Το ενδιαφέρον γίνεται ακόμα μεγαλύτερο, καθώς το ρεπερτόριο που επιλέγεται, δεν είναι από αυτά που συνηθίζονται σε αμιγώς δημοτικές παραγωγές.
«Είναι πολύ δύσκολο, εκτός από τους μεγάλους Δήμους της χώρας, να οργανωθεί εσωτερικά, μια τέτοια παραγωγή. Για πολλούς λόγους, όπως για παράδειγμα, τεχνογνωσίας. Θα πρέπει να υπάρχουν άνθρωποι που να γνωρίζουν πώς θα γίνει. Δυστυχώς, οι άνθρωποι που συνήθως αναλαμβάνουν στους Δήμους, μπορεί να έχουν μεγάλες ικανότητες, μουσικές, καλλιτεχνικές, εκπαίδευση, αλλά να μην έχουν την τεχνογνωσία, πώς μπορεί να γίνει μια τέτοια παραγωγή», σημειώνει και εξηγεί πως, βεβαίως, όλο αυτό δεν είναι δουλειά ενός μόνο ατόμου, αλλά έντονης προετοιμασίας και άριστης συνεργασίας όλων των δομών για να βγει ένα άρτιο αποτέλεσμα.
«Τα προηγούμενα χρόνια μπορέσαμε να βάλουμε όλες τις καλλιτεχνικές δομές να συνεργαστούν μεταξύ τους. Οι χορωδίες δεν είχαν παίξει ποτέ με την ορχήστρα, η ορχήστρα δεν είχε κάνει ποτέ κάτι άλλο εκτός από λιτανείες ή παρελάσεις. Τα εικαστικά εργαστήρια δεν είχαν κάνει ποτέ κάτι άλλο εκτός από χειροτεχνίες. Όταν κάναμε πέρσι τα Χριστούγεννα την παράσταση “O Βαφτιστικός”, υπήρξε μεγάλη συνεργασία. Το εικαστικό το έφτιαξε το εργαστήρι, όπως και κάποιες από τις σκηνικές κατασκευές, η υπεύθυνη των θεατρικών εργαστηρίων έκανε έναν ρόλο ηθοποιού με κάποιες μετατροπές στο σενάριο, κάποιους μικρούς ρόλους τους δώσαμε σε παιδιά από το θεατρικό εργαστήρι, η ορχήστρα έπαιξε, ο μαέστρος της, εκτός από το να διδάξει τη χορωδία, τραγούδησε κι εκείνος ένα μικρό ρόλο, ο πιανίστας συμμετείχε στην ορχήστρα. Λειτουργούμε κατά κάποιον τρόπο σαν ένα ensample γερμανικού θεάτρου!».
Εμπειρίες ζωής!
Όλη αυτή η εμπειρία, είναι μοναδική για όλους, ιδιαίτερα για τα νέα παιδιά, που βρίσκονται δίπλα σε ανθρώπους με σπουδαίες παραστάσεις και εμπειρίες στο ενεργητικό τους.
«Είναι πολύ σημαντικό αυτό. Στη σκηνή του Συνεδριακού Κέντρου Μεταμόρφωσης βρέθηκαν άνθρωποι που έχουν συνεργαστεί με τη Royal Opera Covent Garden, τη Musikverein, την Alte Opera της Φρανκφούρτης, την Tchaikovsky Opera της Μόσχας. Το να έχεις δίπλα σου για την προετοιμασία ενός έργου, κάποιον άνθρωπο που έχει συνεργασία με τα παραπάνω θέατρα, δεν είναι μια συνθήκη που μπορείς να συναντήσεις κάθε μέρα. Είναι μια υπόθεση σημαντική».
Όλα αυτά, ωστόσο, δεν σημαίνουν πως η συμμετοχή στα μουσικά σύνολα προϋποθέτει γνώσεις, εμπειρίες και ταλέντο ως προαπαιτούμενο. Στόχος ήταν και παραμένει η παραγωγή πολιτιστικού προϊόντος και αυτό συνεχίζει με μια μεγάλη… αγκαλιά για όλους,
«Πιστεύουμε ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν τη θέση τους. Θα βρούμε έναν τρόπο που θα βοηθήσει και εμάς και αυτούς. Εμείς λέμε «ελάτε να σας ακούσουμε και θα βρούμε κάτι που να ταιριάζει σε εσάς. Δεν απορρίπτουμε κανέναν σε καμία περίπτωση. Μέχρι στιγμής, όποιος έρθει, ακόμα κι αν αντιμετωπίζουμε κάποια προβλήματα, έχουμε καταφέρει με πολλή δουλειά να τον ενσωματώσουμε. Μπορεί αυτό ίσως να καθυστερεί την ανάπτυξη των τμημάτων και να μπορούσαν να κάνουν περισσότερες ή πιο γρήγορες παραγωγές, αλλά δεν μας πειράζει. Δεν είναι αυτή η αποστολή μας. Έχουμε καταφέρει να τους ενσωματώσουμε όλους», τονίζει ο κ. Σταυριανός.
Μιλώντας για τον προγραμματισμό των δράσεων για την χρονιά που ξεκίνησε μόλις πριν λίγες μέρες, ο κ. Σταυριανός επισημαίνει σε κάθε ευκαιρία πως στη Μεταμόρφωση υπάρχει πλούσιο ταλέντο, το οποίο πρέπει να αγκαλιαστεί ποικιλοτρόπως.
«Όταν έχεις μια πόλη που έχει ταλέντο, πρέπει να της δώσεις ότι είναι δυνατόν περισσότερο. Να αναπτύξεις τις δομές σου, να τις στηρίξεις. Και σε επίπεδο κτηριακό. Η πόλη ουσιαστικά δεν έχει θέατρο. Είναι ένας αξιοπρεπής χώρος το συνεδριακό κέντρο, αλλά ως εκεί. Βρίσκεται εκτός κέντρου και με σχεδιαστικά λάθη για χώρο που φιλοξενεί θεατρικές παραστάσεις. Σήμερα, τα μουσικά σύνολα στεγάζονται σε μια φιλόξενη αίθουσα του 6ου Δημοτικού σχολείου. Η ορχήστρα έχει και έναν ακόμα πιο μικρό χώρο, ο οποίος είναι ακατάλληλος, παρ’ όλα αυτά τον χρειαζόμαστε γιατί έχουμε εκεί τις στολές και τις αποθήκες των οργάνων. Θα έπρεπε αυτό να είναι στον ίδιο χώρο. Υπάρχει καλή συνεργασία με το σχολείο και αν το ζητούσαμε θα το έκαναν, δεν θέλουμε εμείς να στερήσουμε το χώρο. Τα εικαστικά εργαστήρια έχουν έναν δικό τους χώρο, ο οποίος επίσης δεν είναι κατάλληλος, αλλά βρίσκεται στο κέντρο της πόλης. Γίνονται βελτιώσεις όμως. Προσπαθούμε και μαζί με την τεχνική υπηρεσία, ό,τι γίνεται να βελτιωθεί, να το κάνουμε».
Ο προγραμματισμός για το χειμώνα
Παρά τις όποιες δυσκολίες, ωστόσο, υπάρχει έντονη αγάπη για ό,τι γίνεται και η φιλοδοξίες να προσφέρεται στους νέους της πόλης και όχι μόνο υψηλού επιπέδου προγράμματα, παραμένουν.
«Έχουμε τη χαρά στην πόλη να κατοικεί ένας διεθνούς φήμης Έλληνας γλύπτης, ο Θόδωρος Παπαγιάννης, ο οποίος αγαπά πολύ τα παιδιά και την τέχνη του. Προσφέρθηκε αφιλοκερδώς και πέρσι ανταποκρίθηκε στην ιδέα μας και κάναμε ένα εργαστήρι γλυπτικής με ανακυκλώσιμα υλικά. Ήταν μια πάρα πολύ όμορφη διαδικασία, που θα επαναλάβουμε. Επίσης, έχω λάβει υποτροφίες από την ΕΕ μέσα από κάποιους σχετικούς διαγωνισμούς. Αυτό, μετά από αρκετά χρόνια με έφερε σε επαφή με καλλιτεχνικά ευρωπαϊκά προγράμματα και στη θέση του να δίνω ιδέες και να σχεδιάζω προγράμματα, σε ιδιωτικό επίπεδο, κάποια από τα οποία πήραν επιχορήγηση από την ΕΕ. Κάποια από αυτά έρχονται και στη Μεταμόρφωση, χωρίς στο Δήμο να κοστίζει απολύτως τίποτα. Πέρσι κάναμε δύο τέτοια προγράμματα. Την Παρασκευή 27 Σεπτεμβρίου θα παρουσιάσουμε την όπερα του Μoντεβέρντι «Ορφέας», βασισμένη στον μύθο του Ορφέα και της Ευρυδίκης, χρηματοδοτούμενο από το Erasmus+. Στη διανομή θα συμμετέχουν οι νικητές του ευρωπαϊκού διαγωνισμού «Let’s sing Opera», ο οποίος είναι επίσης χρηματοδοτούμενος από την ΕΕ.
Επιπλέον, συνεχίζουμε τις κινηματογραφικές προβολές στα σχολεία, ενώ είμαστε στη διαδικασία καλλιτεχνικού σχεδιασμού για κάποιο δρώμενο με αφορμή τα 50 χρόνια από την αποκατάσταση της Δημοκρατίας. Και, φυσικά, είναι τα Χριστούγεννα μπροστά, όταν και κάθε χρόνο έχουμε ένα μεγάλο πρόγραμμα. Φέτος, σχεδιάζουμε να παρουσιάσουμε το «Μαγικό αυλό» του Μότσαρτ σε μια εκδοχή εξίσου για μεγάλους και παιδιά, σε δύο γλώσσες. Ένα πολύ φιλόδοξο πρότζεκτ, στο οποίο το 90% στα μουσικά μέρη θα είναι στα γερμανικά, τα χορωδιακά και η πρόζα στα ελληνικά, με 13 πρωταγωνιστικούς ρόλους. Ελπίζω να το καταφέρουμε. Θα είναι ό,τι μεγαλύτερο έχουμε κάνει!».
Σε μια εποχή που η συζήτηση με τα σύγχρονα ακούσματα των παιδιών είναι σχετικά ανησυχητικά, είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό τα παιδιά να έχουν ενεργό συμμετοχή σε τέτοια κλασικά έργα και να γίνουν φορείς μιας άλλης πολιτιστικής ποιότητας. Ο κ. Σταυριανός τονίζει πως το καλό είναι αυτό που πάντα θα ξεχωρίζει.
«Ο “Μαγικός Αυλός” του Μότσαρτ, είναι ένα παγκόσμιο αριστούργημα, ένα μνημειώδες έργο. Δεν επιδέχεται αμφισβήτησης. Όμως, υπάρχει κάτι που ισχύει τόσο για τα παιδιά, όσο και για τους μεγάλους. Ο κόσμος δεν είναι κουτός. Όταν θα δει το καλό, το καταλαβαίνει. Πιθανόν να είναι δύσκολο να τον φέρεις την πρώτη φορά. Πρέπει να βρεις έναν έξυπνο τρόπο να τον φέρεις στο θέατρο. Αν τον καταφέρεις, θα έρθει από μόνος του την επόμενη και θα φέρει και παρέα. Και την επόμενη, αυτοί θα φέρουν και άλλους. Καταλαβαίνει ο κόσμος τι είναι αυτό που του δίνεις. Δεν κατηγορώ κανένα είδος μουσικής εξ ορισμού. Προφανώς, αν οι στίχοι είναι υβριστικοί, ρατσιστικοί ή οτιδήποτε άλλο, δεν υπάρχει θέμα να συζητήσουμε. Όμως, τα παιδιά δεν είναι κουτά. Θα καταλάβουν αν πας να τα κοροϊδέψεις. Αυτό συμβαίνει παντού. Δεν ταιριάζουν όλα σε όλους. Και αυτός που δεν θα μείνει, θα βγει κερδισμένος γιατί θα έρθει σε επαφή που μπορεί να μην τον κέρδισε να το ακολουθήσει, αλλά θα έρθει στο θέατρο να το δει και θα ξανάρθει και μαζί του θα έρθει και ο γονιός του».
Τα προσωπικά σχέδια
Εκτός, βέβαια από τον Δήμο, υπάρχει και έντονη δραστηριότητα σε προσωπικό επίπεδο. Έπειτα από ένα πλήρες καλοκαίρι, η χειμερινή περίοδος ανοίγεται μπροστά με αρκετές ενδιαφέρουσες παραγωγές.
«Είναι μια χρονιά που έχει μπροστά της αρκετά πράγματα μέχρι τα Χριστούγεννα. Μόλις πριν λίγες ημέρες τραγούδησα στις γιορτές Λόγου και Τέχνης Άγγελου Σικελιανού, μια σύγχρονη όπερα με τίτλο «Του Άγγελου Μούσες». Πρόκειται για μια παραμυθική μεταφορά της ζωής του Άγγελου Σικελιανού δοσμένη με έναν τρόπο για παιδιά και μεγάλους. Από τον Οκτώβρη θα ξεκινήσει μια καινούρια συνεργασία με το μοναδικό αγγλόφωνο θέατρο της Αθήνας, το «Theatre of the NO». Μαζί με το συνεργάτη μου, Φίλιππο Μοδινό, θα αναλάβουμε το κομμάτι της όπερας, με μια μορφή όχι από αυτή που γνωρίζουμε στα μεγάλα θέατρα. Θα ξεκινήσουμε με του «Παλιάτσους» του Ρουτζέρο Λεονκαβάλο. Το Νοέμβρη θα ταξιδέψω στην Αυστρία με την όπερα για τον Άγγελο Σικελιανό, ενώ τα Χριστούγεννα θα έχουμε το «Μαγικό Αυλό» στη Μεταμόρφωση. Σίγουρα, υπάρχουν πολλά σχέδια!».
Η ζωή του τα έφερε να ταξιδέψει σε πολλές χώρες και να τραγουδήσει σε σπουδαίες σκηνές. Ο ίδιος το απολαμβάνει με χαμόγελο, αλλά ξεκαθαρίζει πως τίποτα δεν είναι τυχαίο. Όλα ήταν προϊόν πολύ σκληρής δουλειάς.
«Είναι μια εκπλήρωση ονείρων, όμως τίποτα δεν ήρθε εύκολα. Όλα ήρθαν με πάρα πολλή δουλειά. Είναι και η ζωή του τραγουδιστή όπερας αυτή. Στην Ελλάδα το επάγγελμα “τραγουδιστής όπερας” ακούγεται ως αστείο. Εκτός από τους λίγους τυχερούς ή/και ικανούς που έχουν συμβόλαια με την Εθνική Λυρική Σκηνή – για όσο διάστημα τα έχουν και αυτά – είσαι υποχρεωμένος ή να ταξιδεύεις ή να πρέπει να κάνεις και κάτι άλλο παρεμφερές. Διδασκαλία, διαχείριση μιας παραγωγής, να γίνεις ο ίδιος παραγωγός του εαυτού σου; Εκτός αν υπάρχουν πόροι εισοδήματος», σημειώνει, αλλά τονίζει πως παρά τα προβλήματα, η Ελλάδα είναι μια χώρα που έχει πλούσιο ταλέντο.
«Η άποψη μου είναι ότι το 98% των Ελλήνων έχει ούτως ή άλλως σπουδαία φωνή, απλώς είναι θέμα να βρεθεί σε έναν χώρο που να μπορεί να την αναπτύξει. Εξαιρείται ένα 2% που μπορεί να είναι φάλτσοι εξ ακοής, δηλαδή να μην ακούν, που και αυτό είναι υπό συζήτηση. Υπάρχουν μέθοδοι πια που αντιμετωπίζουν και αυτό. Ζούμε σε μια χώρα που έχει προικισμένους ανθρώπους. Και στο εξωτερικό το ακούμε πολύ αυτό. Μας λένε μαέστροι ή ατζέντηδες ότι όταν έρχονται παιδιά από την Ελλάδα τα ακούν με ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Η προσωπική μου άποψη είναι ότι οι κοινωνίες και οι επαγγελματικοί χώροι έχουν περίπου τις ίδιες συνήθειες. Η μόνη διαφορά που εντοπίζω στην Ελλάδα σε σχέση με το εξωτερικό αναφορικά με το τραγούδι, είναι ότι υπάρχουν πολύ περισσότερες ευκαιρίες. Στη Γερμανία απασχολούνται περίπου 38.000 τραγουδιστές. Αυτά ήταν τα νούμερα πριν την πανδημία. Είναι πιο πολλές οι ευκαιρίες, αλλά εξίσου μεγάλος και ο ανταγωνισμός. Τα καλλιτεχνικά επαγγέλματα είναι τέτοια που θα ακούσεις πολλά «όχι». Αν δεν ατσαλωθείς με αυτό, δεν θα μπορέσεις να κάνεις κάτι».
