Μια εξαιρετική και πολύ επίκαιρη ημερίδα με θέμα «Σχέσεις Γονέων – Εκπαιδευτικών – Μαθητών στο Σχολείο Σήμερα. Συγκρούσεις και Προτάσεις» διοργάνωσε η Ένωση Κηδεμόνων Πεντέλης, την Κυριακή 15 Μαρτίου, στο 3ο Δημοτικό Μελισσίων.
Η πρόεδρος Μαρία Κοτζαπηγίκογλου, με τα υπόλοιπα μέλη του Δ.Σ. Χριστιάνα Χανδόλια, Πυθαγόρα Γεωργίου, Χρυσάνθη Ευσταθίου, Γιώργο Δημητράκη και την οργανωτική υποστήριξη του πρώην προέδρου Κωνσταντίνου Χριστόπουλου, συντόνισαν μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση, όπου συμμετείχαν δεκάδες γονείς, εκπαιδευτικοί και μαθητές.
Βασικοί ομιλητές:
- Γιώργος Νικολαΐδης, ψυχίατρος, διευθυντής Ψυχικής Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας, Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού
- Θεώνη Κουφονικολάκου, δικηγόρος, πρ. Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη για τα Δικαιώματα του Παιδιού
- Γρηγόρης Πολυχρονάκης, σύμβουλος Ειδικής Αγωγής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης Β’ Αθήνας
- Νίκος Ζέρβας, κοινωνικός λειτουργός MSc, αντιπρόεδρος Β´ ΣΚΛΕ
Συμμετείχαν ως συνομιλητές:
- Γιώργος Γαρδικιώτης, υποδιευθυντής 2ου ΕΠΑΛ Χαλανδρίου
- Διονύσης Προβής, πρόεδρος Α-Γ ΕΛΜΕ Β’ Αθήνας
- Νίκος Ευαγγελόπουλος, αντιπρόεδρος 15μελούς Γυμνασίου Νέας Πεντέλης.
Συμμετείχαν ακόμη: ο εκπαιδευτικός Ειδικής Αγωγής Θανάση Λιάκος, τα μέλη του ΔΣ της Ομοσπονδίας Γονέων Αττικής Βασίλης Μαρκόπουλος και Ισιδώρα Βασίλη, η πρώην αντιπρόεδρος της Ένωσης Γονέων, Μαρία Τουγουντζόγλου, ο δημοτικός σύμβουλος και πρόεδρος της Ομοσπονδίας Μεικτών Πολεμικών Τεχνών, Αθανάσιος Μπάρκας, οι δημοτικοί σύμβουλοι Κωνσταντίνος Αποστολίδης και Μερώπη Καπετανοπούλου, ο Κυριάκος Παλίλης από τα Μελίσσια, η εκπαιδευτικός Αργυρώ Βέη με τον Άγγελο Αρσενόπουλο από τα Βριλήσσια, καθώς και πολλοί ακόμα γονείς και εκπαιδευτικοί.
Ο ηθικός πανικός, η «κοινωνία του φόβου» και η κατασκευή του «ανήλικου εχθρού»
Η ημερίδα ξεκίνησε με μια διεισδυτική και συναισθηματικά φορτισμένη τοποθέτηση του Γιώργου Νικολαΐδη, ο οποίος κάλεσε το ακροατήριο να αντιμετωπίσει τα προβλήματα με ψυχραιμία και όχι με βάση τον πανικό που καλλιεργείται από την επικαιρότητα. Αναφερόμενος στον θάνατο της 57χρονης καθηγήτριας στη Θεσσαλονίκη, ο Γ. Νικολαΐδης έκανε λόγο για έναν «δεύτερο θάνατο» που συντελέστηκε στα μέσα ενημέρωσης και στον ψηφιακό χώρο. Εξήγησε ότι, ενώ το μόνο βέβαιο ιατρικό γεγονός ήταν ένα εγκεφαλικό επεισόδιο, το συμβάν εργαλειοποιήθηκε αμέσως από διαφορετικές πλευρές για να στηρίξουν προειλημμένες απόψεις περί πειθαρχίας, δημοκρατίας ή μεγέθους τμημάτων, χωρίς να προσφέρει ουσιαστική κατανόηση των πραγματικών αναγκών της εκπαίδευσης. «Όποιος δεν αγαπάει μαθητές, εκπαιδευτικούς και γονείς ταυτόχρονα, καλύτερα να σιωπήσει σε αυτή τη συζήτηση», τόνισε χαρακτηριστικά, καταγγέλλοντας τη μισαλλοδοξία και τον κανιβαλισμό που δηλητηριάζουν τη σχολική κοινότητα.
Ο Γ. Νικολαΐδης ανέλυσε διεξοδικά πώς ο επικοινωνιακός κανιβαλισμός από τα μέσα ενημέρωσης κατασκευάζει την εικόνα μιας υποτιθέμενης «έκρηξης ανήλικης παραβατικότητας», η οποία δεν επιβεβαιώνεται από κανένα ποσοτικό στοιχείο. Ανέφερε το παράδειγμα μιας είδησης για «συμμορία ανηλίκων» που δήθεν χτύπησε έναν μεσήλικα με πατίνι, ενώ στην πραγματικότητα επρόκειτο για έναν έφηβο που προσπάθησε να προστατεύσει την αδελφή του από σεξουαλική παρενόχληση έξω από το σχολείο. Κατήγγειλε ότι επί εβδομάδες κανένας ενήλικας δεν στάθηκε στο ύψος της ευθύνης του, αφήνοντας έναν έφηβο να οδηγηθεί στην αυτοδικία. Σύμφωνα με τον ίδιο, η «κοινωνία του φόβου» που καλλιεργείται οδηγεί στη λογική ότι «ο φοβισμένος επιτίθεται», δημιουργώντας ένα «χρηματιστήριο βίας» όπου η καταστολή (ανιχνευτές μετάλλων, κάμερες κλπ) απλώς επιδεινώνει το πρόβλημα.
Σε αυτό το σημείο, ο Κωνσταντίνος Χριστόπουλος έθεσε ένα καίριο ερώτημα: «Μήπως τελικά η αυστηροποίηση των νόμων και η καταστολή είναι η μόνη απάντηση που ξέρει να δίνει το κράτος σε αυτή την υποτιθέμενη αύξηση της βίας;». Η ερώτηση αυτή έδωσε την αφορμή στον Γ. Νικολαΐδη να επισημάνει ότι η πολιτική του «λαϊκισμού της πυγμής» δεν έχει φέρει αποτέλεσμα πουθενά στον κόσμο. Η φαινομενική αύξηση οφείλεται σε στατιστικές λαθροχειρίες και αλλαγές στη νομοθεσία που ποινικοποιούν απλές πράξεις όπως οι κροτίδες ή η οδική συμπεριφορά, με αποτέλεσμα απλώς να γεμίζουν οι φυλακές ανηλίκων, οι οποίες λειτουργούν ως «πανεπιστήμια εγκλήματος.
Δικαιώματα του παιδιού και συστημική υποεπένδυση
Η Θεώνη Κουφονικολάκου έθεσε τη συζήτηση στη βάση της Διεθνούς Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού, τονίζοντας ότι αποτελεί τον απόλυτο καταστατικό χάρτη με υπερνομοθετική ισχύ στην Ελλάδα. Επισήμανε ότι το σύγχρονο σχολείο αποτυγχάνει να εφαρμόσει την κορωνίδα των δικαιωμάτων, το Άρθρο 12, που επιβάλλει την ακρόαση της γνώμης των παιδιών για κάθε απόφαση που τα αφορά. Η Θ. Κουφονικολάκου διευκρίνισε ότι η «γνώμη» δεν ταυτίζεται με την «επιθυμία» και ότι η συστηματική ακρόαση των παιδιών είναι ο μόνος τρόπος πρόληψης και έγκαιρης αναγνώρισης της κακοποίησης.
Στη συνέχεια, στηλίτευσε τη συστημική υποεπένδυση στην παιδεία, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα βρίσκεται πολύ κάτω από τον μέσο όρο της Ε.Ε. και του ΟΟΣΑ στις δαπάνες για την εκπαίδευση. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι σχολικοί ψυχολόγοι και κοινωνικοί λειτουργοί να καλύπτονται από επισφαλείς πόρους (ΕΣΠΑ), να αλλάζουν σχολεία κάθε χρόνο και να αδυνατούν να χτίσουν σχέσεις εμπιστοσύνης με τη σχολική κοινότητα. «Η παρουσία δύο φορές τη βδομάδα δεν μας κάνει, ο επαγγελματίας πρέπει να είναι στο σχολείο σταθερά και καθημερινά», υπογράμμισε.
Επιπλέον, ανέδειξε τη «φρενήρη κούρσα προς τις πανελλαδικές» που ξεκινά ήδη από το νηπιαγωγείο, μετατρέποντας τους μαθητές σε «άλογα κούρσας» και καλλιεργώντας έναν ανταγωνισμό που βλέπει τον διπλανό ως απειλή και όχι ως ευκαιρία για συνεργασία. Σημείωσε με ανησυχία την καχυποψία μεταξύ των μελών της σχολικής κοινότητας, με γονείς που φέρνουν περιπολικά στα σχολεία και διευθυντές που αρνούνται να αναγνωρίσουν τις αδυναμίες τους, υποστηρίζοντας ψευδώς ότι «όλα πηγαίνουν τέλεια». Η αυστηροποίηση των παιδαγωγικών μέτρων γίνεται χωρίς αποτέλεσμα, ενώ το σχολείο εστιάζει μόνο στους εμπλεκόμενους σε μια σύγκρουση, αγνοώντας τους «τρίτους» (παρατηρητές) που κανονικοποιούν τη βία σιωπώντας ή γελώντας με προσβολές.
«Η κουλτούρα της «ατομικής ευθύνης» που προωθείται έντονα τελευταία, μετακυλίει τελικά την αποτυχία του κράτους στις πλάτες των γονέων?» ρώτησε ο Κωνσταντίνος Χριστόπουλος.
Η Θ. Κουφονικολάκου συμφώνησε, τονίζοντας ότι η πολιτεία οφείλει να υποστηρίζει τους γονείς με πλαίσιο, υπηρεσίες και εργαλεία, αντί να τους στοχοποιεί ως αποκλειστικά υπεύθυνους για τα παιδιά τους.
Η φωνή του μαθητή και η σχολική πραγματικότητα
Ο μαθητής και ταμίας του 15μελούς στο Γυμνάσιο Νέας Πεντέλης Νίκος Ευαγγελόπουλος έφερε στο προσκήνιο την «ωμή πραγματικότητα» όπως τη χαρακτήρισε, που βιώνουν οι μαθητές, καταγγέλλοντας «αυταρχικές πρακτικές» στη σχολική του μονάδα. Ανέφερε ότι η διεύθυνση «αρνείται το δικαίωμα σε συνελεύσεις, ο σχολικός κανονισμός δεν συζητήθηκε ποτέ ουσιαστικά με τους μαθητές, ενώ οι τουαλέτες παραμένουν κλειδωμένες κατά τη διάρκεια του μαθήματος», γεγονός που προκάλεσε την έντονη αποδοκιμασία της Θ. Κουφονικολάκου.
Το πιο σοβαρό ζήτημα που έθεσε ήταν η περίπτωση καθηγήτριας με πάνω από 40 καταγγελίες, η οποία, όπως υποστήριξε συνεχίζει να διδάσκει και να προσβάλλει μαθητές στους διαδρόμους, παρά τις αναφορές των παιδιών και των γονέων. «Καμαρώνω που συνεννοηθήκατε ως τμήμα και υποβάλατε αναφορά», απάντησε η Θ. Κουφονικολάκου, συμβουλεύοντας τους μαθητές να κλιμακώσουν τη δράση τους προς τον Συνήγορο του Παιδιού. Πάντα ωστόσο να ξεκινούν πρώτα με προσπάθεια για διάλογο και συνεργασία. Η ενδυνάμωση των μαθητικών συμβουλίων (5μελή και 15μελή) είναι καθοριστική. Οι μαθητές πρέπει να χρησιμοποιούν αυτά τα όργανα για να συζητούν τα προβλήματα, να λαμβάνουν αποφάσεις μέσα από συνελεύσεις και να εκπροσωπούνται θεσμικά απέναντι στη διεύθυνση».
«Ειδική αγωγή: Ένας κινητήρας Mercedes σε τρακτέρ»
Ο Γρηγόρης Πολυχρονάκης, με τη μακρά εμπειρία του, ανέλυσε τις παθογένειες της Ειδικής Αγωγής, χρησιμοποιώντας τη χαρακτηριστική μεταφορά του «κινητήρα Mercedes σε αμάξωμα τρακτέρ» για τα παιδιά με δυσλεξία. Τόνισε την ανάγκη για μακροχρόνιο σχεδιασμό. «Η χώρα πρέπει να αποφασίσει τι εκπαιδευτικό σύστημα θέλει» τόνισε, φέρνοντας ως παράδειγμα τη Φινλανδία, η οποία σχεδίασε τις αλλαγές της σε βάθος δεκαετιών για να αντιμετωπίσει τη σχολική διαρροή. Επισήμανε ότι το πρόβλημα δεν έγκειται στην ικανότητα του παιδιού, αλλά στην αδυναμία του συστήματος να προσφέρει διαφοροποιημένη διδασκαλία και εξατομικευμένο πρόγραμμα εκπαίδευσης (ΕΠΕ). Κατήγγειλε τα απαρχαιωμένα εργαλεία αξιολόγησης στα ΚΕΔΑΣΥ και την υποστελέχωση που οδηγεί σε τεράστιες λίστες αναμονής, αφήνοντας παιδιά χωρίς την απαραίτητη στήριξη για χρόνια.
Ο Γρ. Πολυχρονάκης υπογράμμισε ότι ο ειδικός παιδαγωγός δεν πρέπει να λειτουργεί ως «παιδοφύλακας» πάνω από ένα παιδί, αλλά ως συνεργάτης του δασκάλου της τάξης, ώστε να ωφελούνται όλοι οι μαθητές. Πρότεινε τη χρήση εναλλακτικών μεθόδων (projects αντί για τυποποιημένες εξετάσεις) και κατέθεσε την εμπειρία του από την τεχνική «World Cafe», όπου γονείς και εκπαιδευτικοί συναντιούνται σε χαλαρό κλίμα για να συνδιαμορφώσουν το όραμά τους για το σχολείο.
Παιδαγωγική ενσυναίσθηση και κοινωνική διάσταση της εκπαίδευσης
Ο Θανάσης Λιάκος, εκπαιδευτικός Ειδικής Αγωγής με 34 χρόνια εμπειρίας σε ιδιωτική και δημόσια εκπαίδευση, κατέθεσε μια παρέμβαση εστιασμένη στην ανάγκη φροντίδας των ίδιων των εκπαιδευτικών και στην κριτική των επιφανειακών παιδαγωγικών μεθόδων, με «αστεράκια» στα τετράδια και χρήση υποκοριστικών όπως «παιδάκια» που δεν προάγουν την ουσιαστική μάθηση. Το σχολείο είναι καθρέφτης της κοινωνίας, οπότε το κεντρικό ερώτημα δεν είναι μόνο τι εκπαιδευτικό σύστημα θέλουμε, αλλά «τι είδους κοινωνία θέλουμε» να χτίσουμε.
Ο Κυριάκος Παλίλης έθεσε το ζήτημα της κοινωνικής ανισότητας και της φτώχειας ως κεντρικούς παράγοντες που τροφοδοτούν τις συγκρούσεις στο σχολείο. Εξήγησε ότι οι γονείς, που εργάζονται από το πρωί μέχρι το βράδυ και βρίσκονται υπό συνεχή οικονομική πίεση, συχνά αδυνατούν να προσφέρουν την απαραίτητη προσοχή στα παιδιά τους, μεταφέροντας το άγχος τους στη σχολική καθημερινότητα. «Τα παιδιά δεν είναι χαζά, καταλαβαίνουν τα πάντα», τόνισε, καλώντας σε μια συλλογική αντιμετώπιση των προβλημάτων αντί για την «ατομική ευθύνη» που προωθείται τελευταία.
Ο Νίκος Ζέρβας τόνισε ότι δεν υπάρχουν μαγικές λύσεις, αλλά η εμπιστοσύνη είναι το θεμέλιο για τη μείωση των εντάσεων. Πρότεινε τη σταθερή παρουσία κοινωνικών λειτουργών για την οικοδόμηση σχέσεων αναφοράς, ώστε τα παιδιά να νιώσουν ασφάλεια να μιλήσουν για όσα αισθάνονται. Οι μαθητές χρειάζονται τρία πράγματα: να ακούγονται, να γίνονται κατανοητοί και να νιώθουν ότι οι ενήλικες είναι δίπλα τους για να τα στηρίξουν. Υπογράμμισε ότι το καλύτερο σχολείο δεν είναι αυτό που δεν έχει προβλήματα, αλλά αυτό που διαθέτει τους μηχανισμούς να τα διαχειρίζεται με συνεργασία και όχι με «στρατόπεδα».
Επαγγελματική εκπαίδευση, δικαίωμα στην ανηλικότητα, διαγνώσεις και εργαλεία
Ο Γιώργος Γαρδικιώτης μίλησε για την αξία της, «αδικημένης» στην Ελλάδα, επαγγελματικής εκπαίδευσης (ΕΠΑΛ) ως μια απαραίτητη «γραμμή άμυνας» για τους μαθητές ώστε να αποκτήσουν δεξιότητες που θα τους επιτρέψουν να κυνηγήσουν τα όνειρά τους, τονίζοντας ότι ο σεβασμός κερδίζεται μέσω του ενδιαφέροντος και όχι της επιβολής. Προειδοποίησε για τον κίνδυνο των «μαθητών της σιωπής» που φοβούνται να εκτεθούν στο λάθος και κάλεσε σε αφαίρεση των «ταμπελών» που στοχοποιούν τους νέους.
Ο Διονύσης Προβής άσκησε σκληρή κριτική στις διακρίσεις που κάνει το ίδιο το κράτος μέσω των Προτύπων σχολείων, υποστηρίζοντας ότι όλοι οι μαθητές είναι εν δυνάμει ικανοί να γίνουν άριστοι. Σημείωσε ότι το κέντρο της εκπαίδευσης έχει μετατοπιστεί από τον μαθητή στον καθηγητή με αρνητικό τρόπο (ατομική αξιολόγηση-τιμωρία) και ζήτησε περισσότερη επένδυση στην ουσία της μάθησης αντί για γραφειοκρατικά εργαλεία όπως η Τράπεζα Θεμάτων. Υποστήριξε ότι ο φόβος υπάρχει εκεί που απουσιάζει η επικοινωνία. Για να αντιμετωπιστούν οι εντάσεις μεταξύ γονέων, εκπαιδευτικών και διεύθυνσης, θεωρεί απαραίτητο να λειτουργούν πιο έντονα και συστηματικά οι δίαυλοι επικοινωνίας εντός της σχολικής κοινότητας. Εξέφρασε τέλος, έντονες επιφυλάξεις για την πλατφόρμα για το bullying, αναφέροντας ότι επιστημονικοί φορείς έχουν ζητήσει την κατάργηση της, ως μη αποτελεσματική.
Ο Αθανάσιος Μπάρκας μεταφέροντας την εμπειρία του ως προπονητής, επεσήμανε την σύγχυση των γονέων που μεταφέρεται και στα παιδιά με αντιφατικές ή και επιθετικές συμβουλές και παραδείγματα, αλλά και τον φόβο τους για εκδικητικές συμπεριφορές από τις διευθύνσεις των σχολείων, αν διαμαρτυρηθούν ή εκφράσουν παράπονα. Τέτοιες πρωτοβουλίες, όπως αυτή η ημερίδα, είναι σημαντικές για να αποκτούν οι γονείς γνώση και να «εργαλειοποιούν» την επιστημονική άποψη των ειδικών προκειμένου να διαχειρίζονται δύσκολες καταστάσεις τόνισε. Η Θεώνη Κουφονικολάκου απάντησε ότι η μόνη προστασία είναι η οικοδόμηση κοινότητας· όταν οι γονείς δρουν συλλογικά μέσω των Συλλόγων τους, ενημερώνονται σωστότερα και έχουν καλύτερα αποτελέσματα.
Η Ισιδώρα Βασίλη επικεντρώθηκε στην έννοια της αποκαταστατικής δικαιοσύνης εντός του σχολείου και στις επιπτώσεις που έχει ο θεσμός των μαθητών-διαμεσολαβητών («ειρηνοποιών») στην ψυχοσύνθεση των παιδιών. Αναρωτήθηκε αν οι μαθητές, αναλαμβάνοντας τον ρόλο του διαμεσολαβητή, χάνουν την αφέλειά τους και το δικαίωμα στην ανηλικότητα και την ανωριμότητα. Εξέφρασε την ανησυχία μήπως τα παιδιά αναγκάζονται να «μεγαλώσουν απότομα» προκειμένου να αποκαταστήσουν τη δικαιοσύνη εκεί όπου οι ενήλικες απέτυχαν. Η πρώην Συνήγορος του Παιδιού, διευκρίνισε ότι η διαμεσολάβηση δεν πρέπει να αναθέτει στα παιδιά ρόλο αστυνόμευσης και ότι η ευθύνη της τελικής απόφασης πρέπει να παραμένει πάντα στους ενήλικες.
Ο Πυθαγόρας Γεωργίου εξέφρασε την ανησυχία του για τον υπερπροστατευτισμό των γονέων με αποτέλεσμα να μην αφήνουν τα παιδιά να κάνουν τις επιλογές τους. Σημείωσε ότι οι γονείς τείνουν να επωμίζονται οι ίδιοι τις ευθύνες ή τα λάθη των παιδιών τους, κάτι που εμποδίζει την αυτονόμησή τους ακόμα και στην ενήλικη ζωή.
Οι διαγνώσεις μαθησιακών δυσκολιών αποτελούν συχνά αφορμή συγκρούσεων εντός της σχολικής κοινότητας, επεσήμανε ο Κωνσταντίνος Χριστόπουλος. Το πλαίσιο για την υποχρεωτική συναίνεση και των δύο γονέων στις διαγνώσεις αποτελεί συχνά εμπόδιο, ειδικά σε μη συναινετικά διαζύγια, ενώ πρόσφατες νομοθετικές τροποποιήσεις που προτάθηκαν ώστε να διευκολυνθεί το σχολείο να προχωρά σε αξιολογήσεις ακόμα και χωρίς τη συναίνεση και των δύο μερών, έχουν παγώσει και το πρόβλημα παραμένει. Παράλληλα οι γονείς συχνά «βγάζουν συμπεράσματα» για παιδιά άλλων γονέων, κάτι που πυροδοτεί περαιτέρω εντάσεις. Σημείωσε ακόμη, ότι η νομοθεσία εδώ και χρόνια ορίζει το σχολείο ως το πλαίσιο όπου αντιμετωπίζονται και ζητήματα που δεν αφορούν μόνο τη στενή σχολική ζωή των μαθητών. Το σχολείο προβλέπεται να διαθέτει τα εργαλεία για να συνεισφέρει στη λύση προβλημάτων που αφορούν ακόμη και τη μη σχολική ζωή των παιδιών και όταν δεν τα έχει επαρκώς, οι γονείς και εκπαιδευτικοί οφείλουν να τα απαιτούν, τόνισε.
Σεξουαλική αγωγή και ποινικοποίηση της παιδικής ηλικίας
Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία της ημερίδας ήταν η αναφορά στην έλλειψη σεξουαλικής αγωγής στα σχολεία. Η Θεώνη Κουφονικολάκου τόνισε ότι, ενώ 1 στα 5 παιδιά θα βιώσει σεξουαλική βία, το κράτος αρνείται να εισάγει ένα μάθημα που θα διδάσκει τα όρια του σώματος και τη συναίνεση. Σημείωσε ότι τα έμφυλα στερεότυπα που αναπαράγονται στα σχολεία («τα αγόρια λύνουν τις διαφορές με τα χέρια») εγκλωβίζουν τους νέους σε βίαιες συμπεριφορές.
Στη συνέχεια, περιέγραψε τη ζοφερή πραγματικότητα στη φυλακή ανηλίκων της Κασαβέτειας, όπου παιδιά στοιβαγμένα σε κοντέινερ, χωρίς προγράμματα επανένταξης, οδηγούνται στο να γίνουν «εγκληματίες καριέρας. Αυτό είναι το μόνο πράγμα που κερδίζουμε από την ποινικοποίηση της παιδικής ηλικίας» υπογράμμισε.
Δημοκρατικό σχολείο: Οικοδομώντας σχέσεις εμπιστοσύνης και συνεργασίας
Κλείνοντας την ημερίδα, οι ομιλητές Γιώργος Νικολαΐδης και Θεώνη Κουφονικολάκου συνόψισαν τις προτάσεις σε συγκεκριμένα πρακτικά βήματα για την οικοδόμηση ενός υγιούς σχολείου:
- Σύναψη «Τριμερούς Συμβολαίου»: Στην αρχή κάθε χρονιάς, γονείς, εκπαιδευτικοί και μαθητές πρέπει να συναντώνται για να συνδιαμορφώνουν τον σχολικό κανονισμό, θέτοντας κοινές προσδοκίες και όρια. Ενίσχυση της έννοιας της κοινότητας και της αλληλεγγύης και δημιουργία μιας κοινής ταυτότητας στο σχολείο όπου μαθητές, εκπαιδευτικοί και γονείς νιώθουν ότι «ανήκουν».
- Ουσιαστική ενδυνάμωση των Μαθητικών Συμβουλίων: Τα 15μελή και 5μελή όργανα δεν πρέπει να είναι προσχηματικά, αλλά κύτταρα δημοκρατίας όπου οι μαθητές ενημερώνονται για τις ευθύνες και τα δικαιώματά τους. Σεβασμός στη γνώμη των παιδιών και συστηματική ακρόαση των μαθητών μέσω συντονισμένων συζητήσεων σε κύκλο, λειτουργία των μαθητικών συμβουλίων και αποφυγή της αστυνόμευσης των παιδιών από τους ενήλικες.
- Βιωματική εκπαίδευση στα Ανθρώπινα Δικαιώματα: Αντικατάσταση των «τραγουδακίων για τη βία» με βιωματικά εργαστήρια τέχνης, αθλητισμού και θεατρικής αγωγής που διδάσκουν την τον σεβασμό, την αποδοχή και την αλληλεγγύη στην πράξη.
- Έγκαιρη διασύνδεση με υποστηρικτικές υπηρεσίες: Παραπομπή των οικογενειών σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας και κοινωνικής πρόνοιας εγκαίρως, πριν τα προβλήματα διογκωθούν.
- Υποστήριξη επαγγελματιών: Η προστασία των παιδιών περνά μέσα από την ψυχοσυναισθηματική πλαισίωση των γονέων και των εκπαιδευτικών, ώστε να μπορούν να επιτελέσουν τον φροντιστικό τους ρόλο.
- Αποσύνδεση Βαθμών και Επιτυχίας: Αναγνώριση ότι η σχολική επίδοση δεν ταυτίζεται με την επιτυχία στη ζωή και εστίαση στην καλλιέργεια κοινωνικών δεξιοτήτων που θα προετοιμάσουν τα παιδιά για τη ζωή.
Όπως τόνισε καταληκτικά ο Γιώργος Νικολαΐδης, η μεγαλύτερη μάχη είναι «να μην συνηθίσουμε στη μιζέρια» και να μην αποδεχτούμε τις συστημικές ελλείψεις ως κανονικότητα. Το σχολείο πρέπει να δώσει στα παιδιά κοινωνικές δεξιότητες και εφόδια για τη ζωή, και όχι μόνο βαθμούς σε μια ανταγωνιστική κούρσα. Πρέπει να είναι μια κοινότητα που φροντίζει και αγκαλιάζει όλα τα παιδιά.
Η ημερίδα της Ένωσης Γονέων Πεντέλης αποτέλεσε μια ηχηρή υπενθύμιση ότι ο διάλογος και η συλλογικότητα είναι τα μόνα όπλα απέναντι στον φόβο και τον αυταρχισμό.
Άλλωστε, όπως είπε και η Θεώνη Κουφονικολάκου, «το καλό σχολείο δεν είναι αυτό που δεν έχει προβλήματα. Το καλό σχολείο είναι αυτό που ξέρει να τα διαχειρίζεται με συνεργασία!»
