«Ενας ηθοποιός πρέπει να φλέγεται εσωτερικά με φαινομενική άνεση εξωτερικά», είχε πει κάποτε ο σπουδαίος Άντον Τσέχωφ. Αυτά τα λόγια μου ήρθαν στο μυαλό, όταν ξεκίνησε η κουβέντα μας, με τη νεαρή αλλά πολλά υποσχόμενη και ταλαντούχα ηθοποιό Χαρά Νικολάου.
Κυριακή απόγευμα. Τη συναντώ κάπου στα Εξάρχεια. Με υποδέχεται με ένα τεράστιο χαμόγελο και μια χειραψία. Καθόμαστε σε ένα γραφικό καφέ, από εκείνα τα στέκια των καλλιτεχνών. Χαμηλός φωτισμός, με ήρεμη διάθεση. Εγώ βγάζω το κασετοφωνάκι μου και η κουβέντα μας ξεκινάει.
Μιλάμε για την παράσταση «Φρίντα Κάλο, με σπασμένα φτερά», στην οποία ενσαρκώνει τον ρόλο της σπουδαίας ζωγράφου. Αλλά και για την παράσταση «Κατερίνα Γώγου, το γαμώτο που δεν έζησα», στην οποία ερμηνεύει πολλούς και διαφορετικούς ρόλους, με μια μαεστρία που μαγεύει.
Μου μιλάει για τη ζωή, για τα όνειρά της. Για τη Φρίντα. Για την εποχή που βιώνουμε. Για την ανθρωπιά και τους ανθρώπους, κάνοντάς με να σιγοψιθυρίζω πως εφόσον υπάρχει αυτή η νεολαία, υπάρχει ελπίδα.
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΦΡΑΓΚΟΥΛΑΚΗ
Μιλήστε μας για σας, ώστε να σας γνωρίσει και το δικό μας αναγνωστικό κοινό…
Ονομάζομαι Χαρά. Χαρά Νικολάου. Ολοκλήρωσα τις σπουδές μου στη Φιλοσοφική Σχολή και συγκεκριμένα στο τμήμα της Φιλοσοφίας Παιδαγωγικής Ψυχολογίας. Ένα αντικείμενο σπουδών που αγάπησα πολύ και συνεχίζω να αγαπώ. Στη συνέχεια ακολούθησα το όνειρό μου, που δεν ήταν άλλο από το να σπουδάσω θέατρο, στη σχολή του «Πειραϊκού Συνδέσμου». Δυο αντικείμενα σπουδών, που κατά τη διάρκεια της ζωής μου, μου γεννήθηκε η ανάγκη να τα «παντρέψω», μεταξύ τους. Και αυτό είχε ως αποτέλεσμα, να συνεχίσω τις σπουδές μου, παρακολουθώντας αυτή την περίοδο το μεταπτυχιακό μου, άμεσα συνδεδεμένο και αυτό με το θέατρο.
Παράλληλα, με πίστη και αγάπη, ενσαρκώνω επί σκηνής τους ρόλους μου. Ενώ ταυτόχρονα επιθυμώ να ασχοληθώ και με το θεατρικό παιχνίδι αλλά και με τη θεατρική αγωγή, διδασκαλία.
Αυτή την περίοδο ενσαρκώνετε επί σκηνής, τη ζωή της σπουδαίας ζωγράφου Φρίντα Κάλο. Πώς νιώθετε κατά τη διάρκεια της παράστασης;
Αρχικά νιώθω μεγάλη τιμή, που ο σκηνοθέτης μας, ο Ανδρέας Ζαφείρης, μου εμπιστεύτηκε να ενσαρκώσω επί σκηνής μια τόσο σημαντική προσωπικότητα. Τη ζωή της σπουδαίας αυτής ζωγράφου, την οποία εδώ και χρόνια εκτιμούσα, θαύμαζα, μελετούσα και αγαπούσα πολύ. Δεν σας κρύβω πως νιώθω τυχερή. Και νιώθω τυχερή επειδή αυτή η επαγγελματική ευκαιρία μού δόθηκε σχετικά νωρίς, αν σκεφτείτε ότι έχουν περάσει σχεδόν δυο χρόνια αφ’ ότου ολοκλήρωσα τις σπουδές μου στη θεατρική σχολή. Και όπως καταλαβαίνετε, για μένα αυτή η πρόταση ήταν μια τεράστια πρόκληση.
Τα συναισθήματά μου κατά τη διάρκεια της παράστασης είναι πολλά. Με τη συγκίνηση να πρωταγωνιστεί, καθώς η ζωή και το έργο της Φρίντα με «αγγίζει» και με αφορά. Με αφορά, ως γυναίκα. Ως άνθρωπο. Καθώς η Φρίντα έσπασε τα δεσμά της. Κάθε φραγμό. Έζησε χωρίς όρια. Ελεύθερη. Απελευθερωμένη. «Φλέρταρε» με τη φαντασία της, που στην ουσία, αν και βίωνε μια δύσκολη καθημερινότητα, της έδωσε φτερά να πετάξει, ώστε να γίνει αυτή η γυναίκα που αγαπάμε και θαυμάζουμε παγκοσμίως οι γυναίκες. Που έχουμε ως πρότυπο και αντλούμε δύναμη μέσα από την ιστορία της ζωής της.
Αλλά το γεγονός που με συγκινεί πολύ και θα ήθελα να σας το αποκαλύψω, είναι η συγκίνηση που βλέπω στα μάτια του κοινού, κάθε φορά που ενσαρκώνω στη σκηνή τη ζωή της σπουδαίας αυτής γυναίκας. Βλέπω βλέμματα γεμάτα και μάτια να δακρύζουν. Βλέπω το κοινό να συμμετέχει. Να γινόμαστε ένα σε αυτό το ταξίδι, που φέρει το όνομα Φρίντα. Οι στιγμές που μοιραζόμαστε κοινό και ηθοποιοί είναι σημαντικές, τεράστιες, αν μου επιτρέπετε τον όρο και την περιγραφή.
Αλήθεια κυρία Νικολάου, μιλήσατε για γεμάτα βλέμματα, για μάτια που δακρύζουν κατά τη διάρκεια της παράστασης. Τι σας αφήνει αυτή η αλληλεπίδραση;
Θα σας απαντήσω, χρησιμοποιώντας τα λόγια της Φρίντα. Η Κάλο λέει λοιπόν, πως αν δεν αλλάξουν τα πράγματα, τότε είναι πιθανόν, στο μέλλον, οι άνθρωποι να θέλουν να ξεφύγουν από το ανάπηρο σύστημα που τους περιβάλλει. Και αυτό είναι μια πραγματικότητα. Βλέπω ανθρώπους να θέλουν να ξεφύγουν από την αποπνικτική καθημερινότητά τους. Και κατά τη διάρκεια της παράστασης, νιώθω πως συμπάσχουν με την ηρωίδα. Σαν να παίρνουν κομμάτι από τα μαγικά φτερά της. Σαν να πετούν και οι ίδιοι, όπως με μαεστρία κατάφερε να «πετάξει» και η Κάλο, αφήνοντας ανεξίτηλο το σημάδι της μέσα στον χωροχρόνο.
Ακούγοντας προσεκτικά τον λόγο σας, θα ήθελα να μας πείτε τι σας διδάσκει η επαφή σας, η καλλιτεχνική γνωριμία σας, με τη συγκεκριμένη γυναίκα…
Κυρία Φραγκουλάκη, η καθημερινότητά μας είναι δύσκολη, καθώς οι σύγχρονοι άνθρωποι στερούμαστε πράγματα. Η Φρίντα λοιπόν μου διδάσκει τον τρόπο, ώστε αυτή τη δυσκολία να την «αγκαλιάσω», να την καταλάβω, να τη βιώσω και να βγω πιο δυνατή. Να τη νικήσω. Και να δω τη ζωή με άλλη οπτική. Πιο ουσιαστική. Πιο γενναία. Να εξελιχθώ. Και να καταλάβω πως τίποτα δεν είναι ακατόρθωτο.
Μελετώντας τη Φρίντα, εντοπίσατε κοινά στοιχεία ψυχοσύνθεσης με τη δική σας;
Φυσικά. Εντόπισα. Αλλά δεν σας κρύβω πως η ιστορία της ζωής της σε κάνουν να θέλεις να της μοιάσεις. Η Φρίντα, για παράδειγμα, δεν ακολούθησε τη μόδα της εποχής. Φορούσε παραδοσιακές φορεσιές. Πήγε κόντρα σε όλα. Υπερέβη τις δυνατότητές της και αποτέλεσε πρότυπο για την κοινωνία. Η κάθε εποχή άλλωστε έρχεται και σου «φοράει» πρότυπα, χωρίς καν να το αντιληφθείς. Η Φρίντα επέλεξε τι θα «φορέσει»… από την εποχή της. Γι’ αυτό άλλωστε ζωγράφιζε και τη δική της πραγματικότητα. Δεν έκανε ποτέ αυτό που της είπαν οι άλλοι. Έκανε πάντα αυτό που ήθελε εκείνη. Και ναι, είναι χρήσιμο να μελετάμε αυτούς τους ανθρώπους.
Η Φρίντα, επέλεξε μια διαφορετική ζωή από εκείνη που ζούσαν οι γυναίκες της εποχής της. Απελευθερωμένη από τις προκαταλήψεις και τα στεγανά, γνώρισε την απόλυτη επιτυχία. Ώστε σήμερα το όνομά της να καταχωρείται στον κατάλογο των πιο σπουδαίων γυναικών. Τι είναι επιτυχία για εσάς;
Επιτυχία είναι να ακολουθείς τα όνειρά σου. Να ακολουθείς τον δρόμο της καρδιάς σου. Να μην συμβιβάζεσαι. Και έχει μεγάλη σημασία, το τι πιστεύεις εσύ, τι είναι επιτυχία. Όχι το τι πιστεύουν οι άλλοι. Ο ορισμός της «επιτυχίας» είναι υποκειμενικός. Αυτό άλλωστε έκανε και η Φρίντα. Δεν την απασχόλησε ποτέ η κοινωνία και τα πρότυπά της. Δεν την ένοιαξε ποτέ να γίνει μια επιτυχημένη και διάσημη ζωγράφος. Ξέρετε, πιστεύω πως όταν κυνηγάς κάτι πάρα πολύ, μπορεί ενδεχομένως και να μην το καταφέρεις. Θα το καταφέρεις μόνο όταν αφήσεις την ψυχή σου να ηρεμήσει. Και τότε μόνο, μπορεί να γίνεις κάτι υπερβολικά σημαντικό.
Γιατί, κατά τη γνώμη σας, η Φρίντα αγαπήθηκε και αγαπιέται τόσο πολύ παγκοσμίως;
Γιατί πάλεψε για τα θέλω της. Αποτέλεσε και αποτελεί πρότυπο. Πάλεψε για τον έρωτά της και τα όνειρά της. Αν και εσωτερικά και εξωτερικά, λόγω του θέματος υγείας, ήταν διαλυμένη, η Κάλο ήταν μια πραγματική μαχήτρια σε μια ανδροκρατούμενη κοινωνία. Ζωγράφιζε. Που αυτή η πράξη από μόνη της, ήταν μια επανάσταση για την εποχή. Διέλυσε κάθε κατεστημένο. Και ναι. Αυτές τις προσωπικότητες οφείλουμε να τις μελετάμε. Γιατί η Κάλο έδωσε τη δική της μάχη στη ζωή.
Ζωή είναι οι μάχες που δίνουμε;
Ζωή είναι μόνο οι μάχες που δίνουμε. Η ζωή είναι μια ατελείωτη μάχη. Και δίνουμε μάχες, στις μέρες μας για πράγματα, δυστυχώς, τα όποια θα έπρεπε να ήταν δεδομένα.
Όπως;
Όπως όλοι οι άνθρωποι να έχουν δουλειά και να έχουν ένα σπίτι. Αρκετά πράγματα θα έπρεπε να είναι δεδομένα. Και οι συνθήκες ζωής θα έπρεπε να ήταν καλύτερες.
Συμμετέχετε και στην παράσταση «Κατερίνα Γώγου – Το γαμώτο που δεν έζησα». Μιλήστε μας γι’ αυτή.
Ένα ακόμα σπουδαίο έργο για εμένα, του Ανδρέα Ζαφείρη. Και θα ήθελα και από αυτό το βήμα που μου δίνετε απλόχερα, να τον ευχαριστήσω. Όπως θα ήθελα να ευχαριστήσω και όλη την ομάδα «2510».
Η Κατερίνα Γώγου ήταν μια σπουδαία ποιήτρια. Μια αναρχική ποιήτρια των Εξαρχείων, Εγώ ενσαρκώνω πάρα πολλά και διαφορετικά πρόσωπα από τη ζωή της. Από την αρχή της ζωής της, μέχρι και το τέλος. Ταξιδεύουμε μαζί. Και αυτή τη συμμετοχή μου τη θεωρώ μια ακόμα σπουδαία πρόκληση. Συγκεκριμένα ενσαρκώνω την κόρη της, τη φίλη της, μια δημοσιογράφο, τη μητριά της. Και διάφορους άλλους σημαντικούς ρόλους.
Ποιος είναι ο αγαπημένος σας στίχος;
Είναι, αυτός που λέει: «Σημασία έχει να παραμένουμε άνθρωποι. Θα την αλλάξουμε τη ζωή, παρ’ όλα αυτά Μαρία». Για κάθε Μαρία… Είναι σπουδαίος αυτός ο στίχος. Και έχω και την τύχη να τον λέω στην παράσταση. Και είναι μια σημαντική στιγμή και για εμάς και για τους θεατές.
Γιατί αποφασίσατε να ασχοληθείτε με την τέχνη της υποκριτικής;
Από πάντα ζούσε μέσα μου και μεγάλωνε αυτή η ανάγκη. Αλλά και από πάντα συμμετείχα σε ομάδες θεατρικές. Σε κάποια φάση της ζωής μου, είπα πως αυτό το όνειρο θα έπρεπε να πάρει σάρκα και οστά και έτσι αποφάσισα να ασχοληθώ. Θυμάμαι πως όταν μπήκα στη δραματική σχολή ένιωσα πως άρχισα να κολυμπάω στα νερά μου. Ενώ πριν, δεν ανάσαινα καν. Ήταν ανάγκη για εμένα η ενασχόλησή μου με το θέατρο. Βρήκα το οξυγόνο μου. Και ναι. Δεν το έχω μετανιώσει. Νιώθω ο εαυτός μου. Βρήκα τον εαυτό μου.
Ηθοποιός σημαίνει τελικά φως;
θα σας έλεγα πως είναι ένα εσωτερικό φως. Το φως που βγαίνει από μέσα μας.
Υπάρχει κάποιος ρόλος που επιθυμείτε να ενσαρκώσετε;
Θυμάμαι πως ένας αγαπημένος μου άνθρωπος μου είχε κάνει δώρο το βιβλίο «Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ», του Έντουαρντ Άλμπι. Και διαβάζοντας το είπα ότι θα ήθελα πολύ να ενσαρκώσω τη Μάρθα. Βέβαια, να περάσουν λίγο τα χρόνια… Αλλά δεν σας κρύβω πως μου άρεσε πολύ και το έργο και ο συγκεκριμένος χαρακτήρας.
Τι είναι το θέατρο για εσάς;
Είναι αυτές οι μαγικές στιγμές, που εγώ, οι παρτενέρ μου και οι θεατές γινόμαστε ένα. Γιατί και οι θεατές παίζουν στην παράσταση. Το θέατρο είναι ένας ζωντανός οργανισμός. Και το θέατρο δεν εμπεριέχει κανένα «εγώ».
Το θέατρο, δεν σας κρύβω πως άλλαξε όλο μου το είναι. Άλλα και τον τρόπο που βλέπω τη ζωή, την κοινωνία, τους στόχους μου, τα όνειρά μου. Άλλαξε όλη μου την ιδιοσυγκρασία.
Αν είχατε τη δυνατότητα να αλλάξετε κάτι στον κόσμο της εποχής μας, τι θα ήταν αυτό;
Το να μην είναι οι άνθρωποι παθητικοί. Θα ήθελα οι άνθρωποι να παίρνουν πρωτοβουλίες. Να λένε τη γνώμη τους ελεύθερα. Να υπερασπίζονται τον εαυτό τους, αλλά και τον διπλανό τους. Να πάψουμε να είμαστε καχύποπτοι. Να βγούμε από το καβούκι μας. Και να μην σκεφτόμαστε μόνο, «τι εγώ θα καταφέρω». Γιατί; Επειδή, απλά, υπάρχει και ένα «εμείς» εκεί έξω. Και πιστέψτε με δεν είναι τόσο ρομαντική η άποψή μου αυτή. Άλλωστε κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να επιβιώσει μόνος του. Είναι μαθηματικά αποδεδειγμένο πως κάποια στιγμή δεν θα τα καταφέρει. Οι ομάδες γεννούν ελπίδα. Και όχι η μοναξιά!
Οι άνθρωποι πρέπει να ακουμπάμε ο ένας πάνω στον άλλον. Εγώ για παράδειγμα βρήκα αυτή τη ζεστασιά στη θεατρική ομάδα «2510».
Πείτε μας δυο λόγια γι’ αυτή την ομάδα.
Η ομάδα «2510» ξεκίνησε το 2021 με τη θεατρική παράσταση «Κατερίνα Γώγου, το Γαμώτο που δεν Έζησα». Ξεκινήσαμε ρομαντικά από μια ταράτσα στην ουσία, την οποία τη χτίσαμε λιθαράκι, λιθαράκι μόνοι μας. Ο μοναδικός μας χορηγός ήταν η αγάπη μας που είχαμε και έχουμε για το θέατρο, για την τέχνη μας. Πήγε πολύ καλά. Από εκείνη τη στιγμή, ήρθαν στην ομάδα αρκετά παιδιά, που πάντα ο ένας βοηθάει τον άλλον. Ιδρυτής αυτής της ομάδας είναι ο Ανδρέας Ζαφείρης, που είναι και ο καθοδηγητής μας. Και τους ευχαριστώ όλους γιατί με έχουν υποστηρίξει και στηρίξει πολύ.
Κλείνοντας, τι κρατάτε από τη Φρίντα;
Κρατάω τα πάντα. Αλλά αυτό που κρατάω σίγουρα είναι το παρακάτω που θα σας περιγράψω…
Πολλοί ενοχλήθηκαν από τους πίνακές της, τονίζοντας πως υπάρχει υπερβολικό αίμα. Και εκείνη τους απάντησε πως το αίμα είναι το αρχαιότερο κόσμημα των γυναικών. Τους ίδιους δεν τους ενόχλησε το αίμα που χύνεται, που χάνεται στους πολέμους, αλλά τους ενόχλησε το σχέδιο ενός εμβρύου ή μιας ανοιχτής καρδιάς. Και έχει αξία θαρρώ αυτό που σας περιγράφω, γιατί δεν γίνεται να συμβαίνουν πράγματα στην κοινωνία μας, στη ζωή μας και εμείς να εθελοτυφλούμε. Απλά να περνάμε καλά. Και να ενοχλούμαστε από μικρά πράγματα. Θα πρότεινα να κοιτάμε τα σπουδαία που συμβαίνουν στη ζωή και να αφήσουμε στην άκρη τις μικρότητες.
Να γίνουμε όλοι μαχητές, όπως η Φρίντα. Να έχουμε ως όπλο μας τη φαντασία. Και φυσικά να ορίζουμε τον εαυτό μας εμείς και όχι οι γύρω μας.
